Ermənistan normallaşmadan danışdığı halda, mina terroru davam edir: Təzminat ödənilməlidir
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev "X" sosial media hesabında yazıb ki, Azərbaycanda 2020-ci il noyabrın 10-dan etibarən mina partlayışları nəticəsində 427 nəfər zərərçəkən qeydə alınıb, onlardan 73-ü həlak olub, 354-i isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb.
Onun sözlərinə görə, minalar Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin ən ağır miraslarından biri olaraq qalır və aktiv hərbi əməliyyatlar başa çatdıqdan uzun müddət sonra da insan həyatına son qoymağa davam edir:
"2020-ci il noyabrın 10-dan etibarən Azərbaycanda mina partlayışları nəticəsində 427 nəfər zərərçəkən qeydə alınıb, onlardan 73 nəfəri həlak olub, 354 nəfəri isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Zərərçəkənlərin 231 nəfəri mülki şəxsdir 1991-ci ildən bu günədək isə mina qurbanlarının ümumi sayı 3 500 nəfəri ötüb. Onların arasında 362 uşaq və gənc, eləcə də 38 qadın var".
Prezidentin köməkçisi qeyd edib ki, minaların yaratdığı faciəvi insan itkisi ilə yanaşı, genişmiqyaslı mina çirklənməsi məcburi köçkün ailələrinin öz doğma yurdlarına təhlükəsiz qayıdışına, azad edilmiş ərazilərin bərpasına, iqtisadi inkişafına və kənd təsərrüfatının dirçəldilməsinə ciddi maneə törədir.
"Aşkar edilərək zərərsizləşdirilən hər bir mina təkcə potensial olaraq xilas edilmiş bir insan həyatı deyil, həm də bərpa və yenidənqurma yolunda atılmış mühüm addımdır. Minatəmizləmə fəaliyyəti yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, həm də humanitar zərurət və dayanıqlı bərpa ilə inkişafın əsas şərtlərindən biridir".
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsi hələ də ən ciddi humanitar problemlərdən biri olaraq qalır. Müharibədən sonrakı dövrdə onlarla insan həyatını itirib, yüzlərlə vətəndaş müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb. Mina partlayışları təkcə insanların həyat və sağlamlığına deyil, həm də bölgələrin bərpasına, məcburi köçkünlərin qayıdışına və ümumi təhlükəsizlik mühitinə təsir göstərir. Bu fonda həm zərərçəkmiş şəxslərin hüquqlarının müdafiəsi, həm də məsuliyyət məsələsi yenidən müzakirə mövzusuna çevrilir. Xüsusilə də mina xəritələrinin tam şəkildə təqdim olunmaması və dəymiş ziyanın kompensasiyası ilə bağlı məsələlər aktuallığını qorumaqda davam edir.
Mövzu ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Vüqar İskəndərov Crossmedia.az-a açıqlama verib:
“2020-ci il 10 noyabr tarixindən sonra mina partlayışları nəticəsində yüzlərlə Azərbaycan vətəndaşının həlak olması və ya xəsarət alması humanitar baxımdan son dərəcə ağır nəticələr doğurub. Bu baxımdan zərərçəkən şəxslərin və həlak olanların ailələrinin maddi və mənəvi itkilərinə görə kompensasiya məsələsinin gündəmə gətirilməsi tamamilə əsaslı görünür. Mina təhlükəsi insanların öz doğma yurdlarına qayıdışını ləngidir, bərpa-quruculuq işlərinə mane olur və mülki əhalinin həyatına birbaşa təhlükə yaradır. Ermənistanın mina xəritələrinin tam və dəqiq şəkildə təqdim edilməsindən yayınması ilə bağlı müxtəlif səbəblər irəli sürülür. Rəsmi Bakı dəfələrlə bildirib ki, təqdim olunan bəzi xəritələrin dəqiqlik səviyyəsi aşağı olub və bütün minalanmış əraziləri əhatə etməyib. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu məsələ həm siyasi, həm də hərbi amillərlə əlaqəli ola bilər. Nəticədə mina problemi regionda humanitar təhlükəsizlik üçün ən ciddi çağırışlardan biri olaraq qalır”.
Deputat qeyd edib ki, mina qurbanlarının sayının artması fonunda beynəlxalq hüquq çərçivəsində məsuliyyət, kompensasiya və dəymiş ziyanın ödənilməsi məsələlərinin müzakirə olunması təbii qarşılanır: “Ən vacib məsələ isə yeni itkilərin qarşısının alınması, bütün mina sahələrinin xəritələrinin təqdim edilməsi və ərazilərin mümkün qədər qısa müddətdə təhlükədən təmizlənməsidir. Azərbaycanın tələbləri tam əsaslıdır, həm də beynəlxalq hüquqla tənzimlənən məsələ kimi həmişə aktuallığını qoruyur”.
Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun prezidenti, Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi yanında ictimai şuranın sədri Umud Mirzəyev isə bildirib ki, 2020-ci il 10 noyabr tarixindən bu günə qədər Azərbaycanda mina partlayışları nəticəsində 427 nəfərin zərər çəkməsi mina təhlükəsinin hələ də davam etdiyini açıq şəkildə göstərir: "Onlardan 73 nəfərin həyatını itirməsi, 354 nəfərin isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alması təkcə statistika deyil, böyük insan faciəsidir. Mina qurbanlarının əhəmiyyətli hissəsinin mülki şəxslər olması bu problemin nə qədər ciddi humanitar təhlükə yaratdığını bir daha təsdiqləyir.
Hesab edirəm ki, mina qurbanları ilə bağlı kompensasiya məsələsi tamamilə haqlı və beynəlxalq hüquqa uyğun tələbdir. Burada söhbət yalnız maddi zərərdən getmir. İnsanların həyatını itirməsi, sağlamlığını itirməsi, ailələrin yaşadığı faciələr, əlillik, psixoloji travmalar, kənd təsərrüfatına, iqtisadi fəaliyyətə və Böyük Qayıdış prosesinə vurulan zərbə çox ciddi nəticələrdir. Azərbaycan dövləti bu gün mina təhlükəsinin aradan qaldırılması üçün milyardlarla vəsait xərcləməyə məcbur olur. Humanitar minatəmizləmə işləri, təhlükəsizlik tədbirləri, reabilitasiya və sosial dəstək proqramları böyük resurs tələb edir. Beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsasən, müharibədən sonra mülki insanların həyatına təhlükə yaradan mina xəritələrinin təqdim olunması vacib öhdəliklərdən biridir və mina qurbanları ilə bağlı məsuliyyət məsələsi beynəlxalq hüquqi müstəvidə qaldırıla bilər.
Ermənistanın mina xəritələrini tam şəkildə təqdim etməməsi isə ciddi narahatlıq doğuran məsələdir. Bunun bir neçə səbəbi ola bilər. İlk növbədə, işğal dövründə minaların bir hissəsi sistemsiz və xaotik şəkildə basdırılıb. Digər tərəfdən, mina xəritələrinin tam verilməsi Ermənistanın beynəlxalq hüquqi məsuliyyətini daha da artırır”.
U.Mirzəyev əlavə edib ki, eyni zamanda mina təhlükəsinin qalması işğaldan azad olunmuş ərazilərdə bərpa, quruculuq və insanların doğma torpaqlarına qayıdış prosesini ləngidir: “Azərbaycan dəfələrlə bəyan edib ki, təqdim olunan bəzi mina xəritələrinin dəqiqlik səviyyəsi olduqca aşağıdır. Bu isə humanitar minatəmizləmə işlərini çətinləşdirir və əlavə insan itkilərinə səbəb olur.
Mina xəritələrinin gizlədilməsi və ya natamam təqdim olunması nəticəsində insanların həyatını itirməsi artıq təkcə texniki məsələ deyil, həm də mənəvi və hüquqi məsuliyyət məsələsidir. Humanitar hüququn əsas prinsipi insan həyatının qorunmasıdır və müharibədən illər sonra belə insanların mina partlayışlarının qurbanına çevrilməsi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən ciddi qiymətləndirilməlidir”.
Hərbi jurnalist Rey Kərimoğlunun sözlərinə görə, Azərbaycanda mina problemi demək olar ki, hər həftə insan həyatına son qoyur: "Nə qədər vətəndaşımız həlak olur, nə qədər insan sağlamlığını itirir, xəsarət alır, ömürlük əlilliklə üz-üzə qalır. Bu şəraitdə Azərbaycan dövləti problemin həlli istiqamətində demək olar ki, təkbaşına mübarizə aparır. Beynəlxalq aləmin, böyük dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların müəyyən məhdud dəstəyini nəzərə almasaq, həm mina təmizlənməsi, həm də mina təhlükəsi ilə mübarizənin əsas yükü Azərbaycan dövlətinin üzərinə düşür. Bu isə ədalətli yanaşma deyil. Məlumdur ki, Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını mina və partlamamış hərbi sursatlarla çirkləndirib. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən milyon yarıma yaxın mina və partlamamış hərbi sursat yerləşdirildiyi bildirilir. Hazırda ANAMA-nın rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövləti, eləcə də Müdafiə Nazirliyi və digər aidiyyəti dövlət qurumları bu ərazilərin mina və partlamamış sursatlardan təmizlənməsi istiqamətində genişmiqyaslı işlər həyata keçirir”.
R.Kərimoğlu qeyd edib ki, bütün bu fəaliyyətlər ölkəmizin və vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyi naminə görülür: “Lakin bu proses çox böyük maliyyə və texniki resurslar tələb edir. Təəssüf ki, dünya ictimaiyyəti bu məsələdə Azərbaycanı kifayət qədər dəstəkləmir və ölkəmiz əhəmiyyətli yükü tək daşımalı olur. Biz beynəlxalq təşkilatlara və dünyanın aparıcı dövlətlərinə çağırış edirik ki, Azərbaycana münasibətdə ikili standartlardan çıxış etməsinlər, bu məsələdə ədalətli mövqe nümayiş etdirsinlər. Azərbaycan torpaqlarının minalardan təmizlənməsi, maarifləndirmə tədbirlərinin həyata keçirilməsi, mina qurbanlarının ehtiyaclarının qarşılanması istiqamətində ölkəmizə daha ciddi dəstək göstərilsin. Eyni zamanda hesab edirik ki, Azərbaycana vurulmuş ziyanın ödənilməsi məsələsi də gündəmdə saxlanılmalı, dəymiş zərərin kompensasiyasının Ermənistan tərəfindən ödənilməsi istiqamətində hüquqi və siyasi mexanizmlər işə salınmalıdır”.
Ayhan
18:00 10.06.2026
Oxunuş sayı: 53
