Moskva–Bakı sərnişin qatarında baş vermiş partlayışın ağır nəticələri
Tarix boyu hadisələrə nəzər salsaq, görərik ki, erməni milləti daim atəşkəsi pozmuş, gah da hücum etmişdir. Bu, onların qanında var; bu, onların canlarında var. İnsanlara qarşı zorakılıq, zərər vermək və ölüm halları ermənilər üçün zamanla adət halına çevrilmiş, davamlı şəkildə təkrarlanmış və geri çəkilmə niyyəti olmamışdır, ta ki son qələbəmizə qədər...
Bu qəddarlıqların ardınca baş verən hadisələrdən biri də 30 may 1991-ci ildə Moskva–Bakı sərnişin qatarında baş verən partlayışdır. Dağıstanın Xasavyurt stansiyası yaxınlığında törədilən bu təxribat nəticəsində 11 nəfər həlak olmuş, 22 nəfər isə ağır yaralanmışdır. Bu hadisə erməni təxribatçılarının regionda törətdiyi terror aktlarının ardıcıl zəncirində yer alır və münaqişənin nə qədər ağır və qanlı keçdiyini bir daha göstərir.
Bu insident SSRİ-nin son illərində nəqliyyat sistemində baş verən ən ciddi faciələrdən biri kimi qeyd olunur. Belə ki, qatar Moskva istiqamətindən Bakıya doğru hərəkət edərkən vaqonlardan birində partlayıcı qurğunun işə düşməsi nəticəsində güclü partlayış baş verib. Partlayışdan sonra vaqonda yanğın başlayıb, sıxlıq və qəfil panika sərnişinlərin təxliyəsini çətinləşdirib. Şahid ifadələrinə əsasən, hadisə zamanı qatarın içində güclü səs-küy və qarışıqlıq yaranıb, insanlar yaralıları çıxarmağa çalışıb. Qısa müddət sonra qatar dayanıb və kömək çağırılıb.
Hadisə nəticəsində 11 nəfər ölmüş, 22 nəfər yaralanmış və yaxınlıqdakı tibb məntəqələrinə və xəstəxanalara yerləşdirilmişdir. Xilasetmə əməliyyatı partlayışdan dərhal sonra əraziyə təcili yardım briqadaları, dəmir yolu əməkdaşları və hüquq-mühafizə orqanları cəlb olunub. Yanğın söndürülüb, zərər görmüş vaqonlarda axtarış-xilasetmə işləri aparılıb. Hadisənin baş verdiyi ərazi Dağıstanın nəqliyyat baxımından mühüm keçid nöqtələrindən biri olduğuna görə qatarların hərəkətində müvəqqəti fasilələr yaranıb.
İstintaq prosesi və versiyalar Hadisə ilə bağlı geniş istintaq başlanıb. İlkin mərhələdə partlayışın qəsdən törədilmiş təxribat ola biləcəyi ehtimalı araşdırılıb. Lakin istintaqın nəticələri və hadisənin bütün detalları barədə ictimaiyyətə tam və yekun məlumat verilməyib. Bu isə zamanla müxtəlif versiyaların formalaşmasına səbəb olub. Bəzi mənbələr hadisəni həmin dövrdə regionda artan siyasi və etnik gərginliklərin nəticəsi kimi qiymətləndirir. Digər yanaşmalarda isə belə hadisələrin SSRİ-nin son illərində ümumi təhlükəsizlik zəiflikləri və nəzarətsiz silah dövriyyəsi ilə bağlı ola biləcəyi qeyd edilir.
1991-ci il Sovet İttifaqının dağılma ərəfəsi idi. Bu dövrdə regionlarda idarəetmə zəifləyir, nəqliyyat və təhlükəsizlik sistemlərində boşluqlar yaranır, müxtəlif siyasi və etnik gərginliklər artırdı.
Belə şəraitdə sərnişin nəqliyyatı yüksək risk altında idi. Moskva–Bakı marşrutu isə həm coğrafi, həm də siyasi baxımdan həssas xətt hesab olunurdu.
30 may 1991-ci il Moskva–Bakı qatar partlayışı SSRİ-nin son illərində baş vermiş ağır nəqliyyat faciələrindən biri kimi tarixə düşüb. Hadisənin səbəbləri və təşkilatçıları ilə bağlı məsələlər tam aydınlaşdırılmadığından, bu insident bu gün də müxtəlif mənbələrdə fərqli interpretasiyalarla xatırlanır.
Fatimə Məmmədova
19:37 30.05.2026
Oxunuş sayı: 57
