Gündəm,Mədəniyyət

Bağırov Əliağa Vahidin adını repressiya olunanlar siyahısından niyə çıxartmışdı?

Bu gün görkəmli şair-Əliağa Vahidin anadan olmasının ildönümüdür

Əliağa Vahid XX əsr Azərbaycan poeziyasında qəzəl janrını yaşadan və ona yeni nəfəs gətirən sənətkarlardan biridir. 1895-ci il fevralın 17-də Bakıda dünyaya gələn şair uşaqlıq illərində dini təhsil alsa da, maddi çətinliklər səbəbindən oxumağı yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalıb. Bir müddət xarratlıqla məşğul olan Vahid, bununla paralel olaraq poeziyadan da uzaq düşməyib.

Gənc yaşlarından Bakının ədəbi mühitinə qoşulan şair “Məcməüş-şüəra” məclisində iştirak edib. Burada dövrünün tanınmış qələm sahibləri ilə ünsiyyət quraraq, öz yaradıcılığını da inkişaf etdirib. İlk şeirlərində lirika üstünlük təşkil etsə də, zamanla satirik ruhlu əsərləri ilə cəmiyyətin sosial problemlərini, mövhumatı və ədalətsizliyi kəskin tənqid edib. Onun erkən dövr yaradıcılığının məhsulu olan “Tamahın nəticəsi” adlı kitabı bu baxımdan diqqət çəkir.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Əliağa Vahid yeni ideoloji mühitdə də fəal mövqe tutub. O, inqilabi mövzulu şeirlər yazaraq dövrün mətbu orqanları ilə əməkdaşlıq edib. “Kommunist” qəzeti və “Molla Nəsrəddin” jurnalı ilə əlaqəsi şairin ictimai baxışlarının formalaşmasında mühüm rol oynayıb.

1920-30-cu illərdə nəşr olunan “Kupletlər” və “Mollaxana” kitablarında Vahid köhnə düşüncə tərzini, cəhaləti və yeniliyə qarşı çıxanları satira hədəfinə çevirib.

İkinci Dünya müharibəsi illərində onun poeziyasında vətənpərvərlik motivləri daha da güclənib. “Döyüş qəzəlləri” və “Qəzəllər” kitablarında şair xalqı ruhlandıran, qələbəyə inam aşılayan misralara yer verib. Bu əsərlərdə Vətəni sevmək, düşmənə qarşı nifrət və dözüm əsas xətt kimi önə çıxıb.

Əliağa Vahid klassik Şərq poeziyasının, xüsusilə Füzuli məktəbinin davamçısı hesab olunur. Onun qəzəlləri sadə, axıcı və xalq dilinə yaxın olması ilə seçilir. Bu səbəbdən də Vahidin şeirləri uzun illərdir xanəndələrin repertuarında yaşayır. O, eyni zamanda Nizami, Xaqani, Füzuli və Nəvai kimi klassiklərin qəzəllərini Azərbaycan dilinə uyğunlaşdıraraq oxuculara təqdim edib.

1965-ci il oktyabrın 1-də Bakıda vəfat edən şair Birinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. Onun xatirəsi paytaxtın mərkəzində də əbədiləşdirilib. Əliağa Vahidin heykəli əvvəlcə Filarmoniya bağında yerləşdirilsə də, sonradan İçərişəhərə köçürülüb və həmin ərazi bu gün Əliağa Vahid bağı kimi tanınır.

Repressiya dövrü

Repressiya illəri şairin həyatından da yan keçməyib. Əslində içki qəbul etməyən Vahid, təhlükəsizlik məqsədilə özünü sərxoş kimi göstərməyə məcbur qalıb. Bu, onun repressiyadan qorunmaq üçün seçdiyi çıxış yolu olub. Hətta bir dövrdə repressiya siyahılarından birində adı hallansa da, o zamankı rəhbər şəxslərdən biri olan Mircəfər Bağırov onun adını siyahıdan çıxarıb. Səbəb isə Vahidin “təhlükəsiz” hesab edilməsi olub.

Şair uzun müddət ağır maddi şəraitdə yaşayıb. Bu çətinliklərə etirazını o, yenə də şeir dili ilə ifadə edib. Daha sonralar Vahid Bağırovun qəbulunda olub və 1951-ci ildə ona ikiotaqlı mənzil verilib.

Bilməm, bu nazənin kimin istəkli yarıdır?

Ya hansı bəxtiyarların bəxtiyarıdır!

Açdıqca gül cəmalını, ellər fərəhlənir,

Guya, gözəllik aləminin novbaharıdır.

Dünya buna zənin mələkin həsrətin çəkir,

Xəlqin sevimli afəti, həm şəhriyarıdır.

Yüz dəfə yansaq eşq oduna, qorxu bilmərik,

Çünki diyarımız bizim odlar diyarıdır.

Bir vaxt səcdəgah idi atəşpərəstlərə,

Şəhri-Səbaki, mərkəzi dərya kənarıdır.

Qan etmə, saqi, bağrımızı, badə tez gətir,

Doldur qədəhləri, gecəmiz keçdi, yarıdır.