Ekspertdən həyəcan siqnalı: Su itkiləri üzrə dünyada rekord göstəricilərə malikik
Su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunması və su təchizatı infrastrukturunun müasirləşdirilməsi hər bir şəhər və region üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanda, xüsusilə Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı və tullantı suları sistemlərinin vəziyyəti uzun illər ərzində ciddi diqqət tələb edib. Bu sahədə itkilərin yüksək olması və infrastrukturun köhnəlməsi su təminatında fasilələrə, ekoloji problemlərə və iqtisadi itkilərə səbəb olur. Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında su təchizatı, yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026−2035-ci illər üçün Dövlət Proqramı” bu problemlərin həlli, su itkisinə nəzarət və fasiləsiz su təminatının təmin olunması məqsədini güdür. Dövlət Proqramı iki mərhələdə həyata keçiriləcək, mövcud infrastrukturu yeniləməklə yanaşı, müasir texnologiyaların tətbiqinə və ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunmasına yönəlib.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlamasında ekoloq Elçin Bayramlı bildirib ki, Azərbaycanda su itkisi problemi uzun illərdir ki, davam edir: "Təəssüf ki, Azərbaycanda bu problem çoxdandır mövcuddur. Biz su itkiləri üzrə dünyada rekord göstəricilərə malikik. Bu rəq.əm 35 faiz civarındadır. Yəni, suyun təxminən üçdə biri itirilir. Dünya üzrə qəbul olunmuş norma isə 5–6 faizdir. Bizdə isə bu göstərici normadan 6–7 dəfə yüksəkdir".
E. Bayramlı vurğulayıb ki, bu vəziyyət su təsərrüfatı sistemində idarəetmənin zəifliyi, strategiya planlaşdırmasının olmaması və resursların düzgün bölüşdürülməməsi ilə bağlıdır: "Objektiv səbəblər də var. Qlobal istiləşmə, quraqlıq prosesləri çaylarda, göllərdə suyun azalmasına səbəb olur. Subjektiv səbəblər isə təsərrüfatın idarə edilməsindəki çatışmazlıqlardır. Əsas problem suyun ötürülməsi zamanı baş verir, xüsusilə torpaq kanallar vasitəsilə həyata keçirilən suvarma sistemlərində. 50.000 kilometrdən çox kanallar bu prosesdə böyük su itkisinə yol açır".
Müsahibimiz əlavə edib ki, selləmə suvarmanın geniş yayılması və damcılı çiləmə üsullarının az tətbiqi də su sərfiyyatını artırır: "Damcılı çiləmə üsulu suya 4–5 dəfə qənaət edir, amma selləmə suvarma 5–6 dəfə daha çox su sərf edir. Yeni innovativ texnologiyaların tətbiqi su istifadəsini minimum 3–4 dəfə azaltmağa imkan verə bilər".
Elçin Bayramlı həmçinin içməli su təminatı sahəsindəki problemlərə diqqət çəkib: "Tez-tez qəzalar, boruların qırılması və su sızmaları nəticəsində əhali içməli su ilə təminatda çətinlik çəkir. Bundan əlavə, suyun israfı və sayğacların olmaması da problemdir. İnsanlar sərf etdikləri qədər ödəmir, bu isə israfa səbəb olur. Su Ehtiyatları Agentliyi sistemin vahid mərkəzdən idarə olunmasını təmin etmək üçün yaradılıb. Amma hələ sahədə ciddi işlər görülmür. 2030-a qədər Azərbaycanda quraqlıq prosesi davam edəcək. Bu səbəbdən suvarma sistemlərinin genişləndirilməsi, su ehtiyatlarının yaradılması və düzgün idarə olunması vacibdir. Əhalinin də qənaətli istifadə etməsi əsasdır. Su həm iqtisadiyyat, həm aqrar sektor, həm də əhalinin birbaşa həyatı üçün həyati vacibdir. Yaxın 3–5 il ərzində bu məsələlərin həlli vacibdir, əks halda gələcəkdə su böhranı ciddi fəsadlara səbəb ola bilər".
Mehriban Yariyeva
12:22 14.01.2026
Oxunuş sayı: 1532
