Alimlər Kainatın ilk iki milyard illik tarixini modelləşdiriblər
Alimlər Kainatın təkamülünün ilk iki milyard ilini əks etdirən genişmiqyaslı kompüter modeli hazırlayıblar. “Lumina” adlı model qalaktikaların yaranmasını və qalaktikalararası qazın dəyişməsini izləməyə imkan verir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri Monthly Notices of the Royal Astronomical Society jurnalında dərc olunub.
Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu tərəfindən hazırlanmış model Harvard Universitetinin Astrofizika Mərkəzi və Smitson İnstitutunun mütəxəssislərinin iştirakı ilə ərsəyə gəlib. Hesablamalar ABŞ-dakı “Frontier” superkompüterində 15 mindən çox qrafik prosessorundan istifadə edilməklə aparılıb.
“Lumina” əvvəlki oxşar modellərlə müqayisədə 100 dəfədən çox böyük həcmə malikdir. O, adi maddə və qaranlıq maddənin qarşılıqlı təsirini, həmçinin ilk ulduzların və aktiv qalaktikaların şüalanmasının kosmik mühitə təsirini araşdırmağa imkan verir.
Modeldə xüsusi diqqət hidrogen və heliumun ionlaşması proseslərinə yönəldilib. Hesablamalara əsasən, hidrogenin ionlaşmasında əsas rolu ulduzlar, heliumun sonrakı ionlaşmasında isə aktiv qalaktikaların nüvələri oynayıb.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, modelin nəticələri “James Webb” kosmik teleskopu və digər rəsədxanaların müşahidələri ilə müqayisə ediləcək. Bu, qalaktikaların necə yarandığını və erkən Kainatda maddənin necə yayıldığını daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər.
06:45 29.10.2026
Oxunuş sayı: 58
