Cəmiyyət

Özünə öyrəşməyən adam

İnsan bəzən özünə belə yad olur.

Öz içində baş verənləri özü də tam anlaya bilmir. Bir gün verdiyi qərara ertəsi gün təəccüblənir, dünən əmin olduğu şeyə bu gün şübhə ilə baxır. Bəzən özündən qaçmaq istəyir, bəzən də ən çox öz yanında qalmağa ehtiyacı olur. Özünü tanıdığını düşünür, sonra elə bir hərəkət edir ki, özü-özünə baxıb soruşur: “Mən bunu niyə etdim?”

Bəlkə də insanın ən çətin münasibəti elə özünə olan münasibətidir.

Çünki özümüzdən qaçmaq mümkün deyil. Başqasından uzaqlaşa bilərik, bir şəhəri tərk edə bilərik, bir küçədən keçməyə bilərik, hətta bir insanı həyatımızdan silə bilərik. Amma özümüzü harada qoysaq, orada yenə özümüzlə qarşılaşacağıq.

Və qəribədir ki, özünə öyrəşə bilməyən insan bəzən heç tanımadığı birinə öyrəşir.

Bu, ilk baxışdan paradoks kimi görünür. Bir insan öz xarakterinin hansı tərəfinin sabah ortaya çıxacağını bilmədiyi halda, başqa bir insanın səsini, gülüşünü, baxışını, hətta hansı saatlarda harada olduğunu düşünməyə başlayır. O adam həyatına böyük bir hadisə ilə daxil olmur. Bəzən sadəcə bir neçə cümlə ilə. Bir gülüşlə. Təsadüfi bir baxışla. Bəlkə də heç özü bunun fərqinə varmadan.

Sonra həmin adam gündəlik həyatın kiçik detallarına qarışır.

Səhər yuxudan oyananda ağlına gəlir. İşin ortasında yadına düşür. Yorulanda onu xatırlayırsan. Bəzən heç bir səbəb olmadan onunla bağlı bir detal beynində canlanır. Özün də təəccüblənirsən: “Mən bu insanı axı nə qədər tanıyıram ki?”

Bəlkə də məsələ tanımaqda deyil.

Bəzən insan bir başqasını onun haqqında bildikləri qədər yox, özündə oyatdığı hiss qədər tanıyır.

Çünki qarşındakı adamın özü ilə sənin onun haqqında yaratdığın təsəvvür eyni şey deyil. Sən bəzən bir insanın özünə yox, onun səndə oyatdığı vəziyyətə bağlanırsan. Onun yanında olduğun zaman özünü necə hiss etdiyinə. Sakitləşdiyinə. Həyəcanlandığına. Gülümsədiyinə. Hətta bir müddət özünü unutduğuna.

Bəlkə də, buna görə bəzi insanlar həyatımıza çox qısa müddətə daxil olur, amma uzun müddət çıxmırlar.

Onların bizim həyatımızda keçirdiyi vaxtla içimizdə tutduğu yer arasında qəribə bir nisbətsizlik yaranır.

Heç tanımadığın biri haqqında çox şey düşünə bilərsən. Onun keçmişini bilməzsən, gələcəyini bilməzsən, səni necə gördüyündən belə əmin olmazsan. Amma beynində onun üçün bir yer yaranar. Və həmin yer zamanla böyüyər.

Ən qəribəsi isə budur: insan bəzən başqasına öyrəşdiyini anlayanda, əslində özünün hansısa tərəfinə də öyrəşməyə başladığını görür.

Çünki qarşındakı adam sənin içində çoxdan susmuş bir şeyi oyatmış ola bilər.

Maraq.

Sakitlik.

Təhlükəsizlik.

Yaxud sadəcə yaşamaq həvəsi.

Bəlkə də, insanın başqa birinə bağlanmasının səbəbi həmişə həmin adam olmur. Bəzən o insan bizim özümüzdə itirdiyimiz bir hissin simvoluna çevrilir.

Ona görə də bəzi ayrılıqlar bir insanı itirməkdən daha böyük görünür. Çünki sən yalnız həmin adamı yox, onun yanında olduğun özünü də itirirsən.

Amma burada başqa bir həqiqət də var.

Öyrəşmək həmişə sahib olmaq demək deyil.

Bəzən insan birinə öyrəşir və həmin insan heç vaxt onun olmur. Bəzən qarşı tərəf sənin haqqında düşündüyündən daha az düşünür. Bəzən sənin üçün xüsusi olan bir gülüş onun üçün sadəcə gündəlik davranışdır. Sən bir baxışa məna yükləyirsən, o isə həmin anı çoxdan unudub.

Bu, hissin saxta olduğunu göstərmir.

Sadəcə hissin iki tərəfinin həmişə eyni ölçüdə olmadığını göstərir.

İnsan bunu qəbul etməyi öyrənəndə böyüyür.

Çünki sevgi, maraq və bağlılıq yalnız qarşı tərəfin sənə nə verdiyi ilə ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatına daxil olması və səndə nələrisə dəyişməsi də kifayətdir. O insan səninlə qalmasa belə, səndə qoyduğu iz qala bilər.

Bəlkə də insanın özünə öyrəşməsi də məhz buradan başlayır.

Öz qərarlarına təəccüblənməkdən qorxmamaqla.

Öz ziddiyyətlərini qəbul etməklə.

Bəzən güclü, bəzən zəif, bəzən məntiqli, bəzən tamamilə hisslərinin arxasınca gedən biri olduğunu etiraf etməklə.

Və ən əsası, bir başqasına öyrəşməyin özündən uzaqlaşmaq olmadığını anlamaqla.

Çünki insan bəzən başqasını axtararkən özünün hansı tərəfini axtardığını da bilmədən tapır.

Bəlkə də, həyatın ən qəribə tərəfi budur:

Özünə tam öyrəşməmiş bir insan belə, başqa bir insanın yoxluğuna öyrəşə bilməyə bilər.

Və, bəlkə də, biz bəzi insanları ona görə unuda bilmirik ki, onlar bizim üçün çox böyük idilər.

Bəzən sadəcə onların yanında biz özümüzün başqa bir halını görmüşdük.

Həmin halı isə itirmək istəməmişdik.

Müşahidəçi