Psixoloqlar uşaqlıq travmasının yetkin yaşda özünü göstərən 5 əlamətini açıqlayıblar
Ətrafdakı insanların əhvalını ən xırda detallardan hiss etmək bacarığı bəzən sadəcə xarakter xüsusiyyəti deyil, uşaqlıqda formalaşmış psixoloji müdafiə mexanizmi ola bilər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, "Silicon Canals" bu barədə məlumat yayıb.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu vəziyyət hipervigilantlıq (həddindən artıq ayıqlıq) adlanır və adətən uşağın qeyri-sabit ailə mühitində böyüməsi nəticəsində yaranır. "Cleveland Clinic" bildirir ki, uşaq beyni böyüdüyü mühitə uyğun inkişaf etdiyindən, valideynlərin davranışı öncədən proqnozlaşdırıla bilmədikdə uşaq təhlükəni əvvəlcədən hiss etməyə çalışır və bu vərdiş yetkin yaşda da davam edir.
Psixoterapevt Pit Uoker bu davranışın formalarından birini "fawn" (başqalarını razı salmağa çalışma) reaksiyası kimi xarakterizə edir. Onun sözlərinə görə, bəzi uşaqlar təhlükədən yayınmaq üçün ilk növbədə qarşı tərəfi sakitləşdirməyə çalışırlar.
Hipervigilantlığın 5 əsas əlaməti
1. Mühiti dərhal təhlil etmək
Belə insanlar hər hansı məkana daxil olan kimi ətrafdakı insanların əhvalını və davranışını avtomatik qiymətləndirirlər. Onlar gərginliyi və narazılığı digərlərindən daha tez hiss edə bilirlər.
2. Günahsız halda tez-tez üzr istəmək
Mütəxəssislər bildirirlər ki, davamlı olaraq xırda məsələlərə görə üzr istəmək uşaqlıqda yaranmış müdafiə refleksi ola bilər. Keçmişdə bu davranış münaqişədən yayınmağa kömək etdiyi üçün sonradan vərdişə çevrilir.
3. Sakitlikdən narahat olmaq
Belə insanlar hər şey normal görünəndə belə təhlükə gözləyirlər. Onların sinir sistemi daim ehtimal olunan riskləri izləməyə davam edir və rahatlamaqda çətinlik çəkir.
4. Başqalarının emosiyalarını öz üzərinə götürmək
Yaxın insanın əhvalı dəyişdikdə və ya susduqda hipervigilant insanlar bunun səbəbini özlərində axtarmağa meylli olurlar. Psixoloqlar bunu uşaqlıq dövründə valideynlərin emosiyalarına uyğun davranmaq məcburiyyəti ilə əlaqələndirirlər.
5. Böhran vəziyyətində özünü rahat hiss etmək
Mütəxəssislərin fikrincə, bu insanlar fövqəladə hallarda soyuqqanlı və çevik qərarlar versələr də, adi və sakit gündəlik həyatda narahatlıq və boşluq hissi keçirə bilərlər. Bunun səbəbi sinir sisteminin uzun müddət yüksək gərginlik şəraitinə uyğunlaşmasıdır.
Psixoloqlar vurğulayırlar ki, bu əlamətlərin olması mütləq psixoloji pozuntu anlamına gəlmir. Lakin onlar gündəlik həyata ciddi təsir göstərirsə, mütəxəssis dəstəyi almaq faydalı ola bilər.
09:05 15.07.2026
Oxunuş sayı: 85
