Suyun qeyri-adi reaksiyası öyrənilib
Stokholm Universitetinin tədqiqatçıları suyun qeyri-adi reaksiyasını izah edə biləcək uzun müddətdir şübhə altında olan bir xüsusiyyətini kəşf etmək üçün qabaqcıl texnologiyadan istifadə edibər.
Crossmedia.az "Scitechdaily" nəşrinə istinadən xəbər verir.
Məlumata görə, alimlər son dərəcə aşağı temperaturda (təxminən -63°C) və təxminən 1000 atmosfer təzyiqində baş verən kritik nöqtəni aşkar edə biliblər.
Onların sözlərinə görə, bu gizli vəziyyət suyun əksər mayelərdən fərqli davranmasının səbəbini izah etməyə kömək edir.
Digər maddələrdən fərqli olaraq, su bir sıra anomal xüsusiyyətlər nümayiş etdirir. Məsələn, əksər materiallar soyuduqda daha sıx olur, lakin su 4°C-də maksimum sıxlığına çatır və sonra genişlənməyə başlayır. Buna görə də buz batmaq əvəzinə səthdə üzür.
Daha da soyuduqca, hətta donmadan belə, bu genişlənmə güclənir. Bundan əlavə, istilik tutumu, özlülük və sıxılma kimi xüsusiyyətlər də atipik davranış nümayiş etdirir.
Kəşf necə edildi?
Bu hadisələri öyrənmək üçün alimlər ultra sürətli rentgen impulslarından istifadə edərək suyu donmadan əvvəl müşahidə etməyə imkan verdilər. Bu, müxtəlif maye halları arasındakı keçidi qeyd etməyə və kritik nöqtənin mövcudluğunu təsdiqləməyə imkan verdi.
Tədqiqat göstərdi ki, su aşağı temperaturda və yüksək təzyiqdə iki fərqli maye formasında mövcud ola bilər. Bu formalar molekullarının quruluşuna və rabitələrinə görə fərqlənir.
Şərtlər dəyişdikcə bu formalar bir-birinə - sözdə kritik nöqtədə birləşir. Bu bölgədə su son dərəcə qeyri-sabit olur, daim hallar arasında dəyişir. Alimlərin fikrincə, bu, onun qeyri-adi xüsusiyyətlərini izah edir.
Tədqiqatçılar, həmçinin qeyd ediblər ki, kritik nöqtəyə yaxınlaşdıqca sudakı proseslər kəskin şəkildə yavaşlayıb. Onlar bu təsiri "qaçışının" çətin olduğu "qara dəliklə" müqayisə ediblər.
Alimlər hesab edirlər ki, bu kəşf suyun təbiəti ilə bağlı uzun müddətdir davam edən müzakirələrə son qoya bilər.
Onlar inanırlar ki, tədqiqatçılar artıq suyun xüsusiyyətlərini kritik nöqtənin mövcudluğu ilə izah edən yeni bir modelə etibar edə bilərlər. Növbəti addım bu kəşfin elm və həyatın anlaşılması üçün praktiki nəticələrini müəyyən etməkdir, çünki su onun mövcudluğu üçün əsas element olaraq qalır.
03:35 02.05.2026
Oxunuş sayı: 36
