ABŞ İsrailə "qırmızı işıq yandırdı": İranla bağlı fikir ayrılığı artır
Yaxın Şərqdə davam edən hərbi-siyasi gərginlik yeni mərhələyə qədəm qoyur. İsrail və İran arasında qarşıdurmanın genişlənməsi ehtimalı regionda təhlükəsizlik risklərini artırmaqla yanaşı, dünya enerji bazarları üçün də ciddi narahatlıq yaradır. Xüsusilə enerji resursları ilə zəngin ölkələrin prosesə cəlb olunması mümkün böhranın yalnız regional deyil, qlobal nəticələrə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı müzakirələri gücləndirib. İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats bəyan edib ki, İsrail İranın enerji infrastrukturuna zərbə endirməyi planlaşdırır, lakin ABŞ hələlik bu addımı dəstəkləmir. Nazir bildirib ki, belə bir hücum Tehranın regiondakı ABŞ və İsrail müttəfiqlərinə qarşı cavab zərbələri endirməsinə səbəb ola bilər. ABŞ-nin əsas narahatlıqlarından biri isə İranın mümkün cavab addımlarının Yaxın Şərqdəki gərginliyi daha da artırması və bunun qlobal enerji bazarlarında ciddi böhrana yol aça bilməsidir.
Məsələ ilə bağlı Crossmedia.az-a politoloq Elçin Xalidbəyli bildirib ki, hazırda Yaxın Şərqdə hərbi-siyasi böhran artıq olduqca mürəkkəb xarakter daşıyır, hətta tədricən idarəolunmaz mərhələyə doğru yaxınlaşır:
“Burada önəmli olan məqam ondan ibarətdir ki, Yaxın Şərq savaşının baş verdiyi areal enerji resursları ilə zəngin bir bölgədir. Həm İran enerji resursları ilə zəngin ölkədir, həm də ABŞ-nin Yaxın Şərqdəki əsas müttəfiqləri enerji resursları ilə zəngin dövlətlərdir. Məsələ ondadır ki, ABŞ-nin hərbi bazalarının yerləşdiyi və ərazilərindən İrana hücumların həyata keçirildiyi əksər ölkələr – ərəb və müsəlman ölkələri – məhz enerji resursları ilə zəngindir. İran da bu faktoru nəzərə alır və İrana endirilən zərbələrə məhz ABŞ-nin regiondakı neft ölkələrinə zərbələr endirməklə cavab verir. Bəzi hallarda isə zərbələr məhz enerji obyektlərinə, yəni neft obyektlərinə endirilir. Bu isə dağıdıcı nəticələr verə biləcək addımdır. Təbii ki, ABŞ bu önəmli faktoru nəzərə almaq məcburiyyətindədir, çünki əgər həmin ölkələrin enerji sektoru dağıdıcı zərbələrə məruz qalarsa, bu, ilk növbədə dünya enerji bazarlarında qiymətlərin fantastik həddə qədər yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Öz növbəsində bu, həm də enerjinin məhdudlaşması ucbatından dünyada ərzaq böhranına, sosial-iqtisadi böhrana və ümumiyyətlə, dünya iqtisadiyyatının daha sarsıdıcı zərbələr almasına yol aça bilər".
Politoloq qeyd edib ki, ABŞ-nin iqtisadiyyatı da dünya iqtisadiyyatının tərkib hissəsidir:
“Ona görə də ABŞ-ni bu məsələlərdə mümkün qədər ehtiyatlı davranmaq məcburiyyətindədir. Digər önəmli faktor isə ondan ibarətdir ki, hazırda ABŞ və İran yenidən danışıqlar masası arxasına qayıtmış kimi görünürlər, müəyyən məsələlər artıq müzakirə olunmağa başlayıb. Prezident Donald Tramp bu danışıqlarla bağlı danışarkən bəyan edib ki, əgər anlaşma əldə olunmazsa, o zaman 91 milyon insan enerjisiz, yəni elektrik enerjisindən məhrum və körpüsüz qala bilər. Tramp İranı təhdid edir və təhdidlərində hədəfləri göstərir. Yəni ABŞ anlaşmanın əldə olunmayacağı təqdirdə İrandakı strateji körpülərə və elektrik enerjisi obyektlərinə zərbələr endirməyi planlaşdırır. Bu isə İran üçün arzuolunmaz bir savaş istiqamətidir. Təbii ki, danışıqlar hələ davam edir və ABŞ-nin də İrana zərbə endirilməsinə icazə verməməsi tamamilə başadüşüləndir. Belə addım ilk növbədə ABŞ-nin Yaxın Şərqdəki enerji resursları ilə zəngin müttəfiqlərini qorumaq məqsədi daşıyır”.
Məhəbbət Tərlanoğlu
13:35 29.07.2026
Oxunuş sayı: 39
