Avropa–Rusiya qarşıdurması Cənubi Qafqaza ciddi təsir göstərəcək - Politoloq
Son dövrlər Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətində müşahidə olunan dəyişikliklər və Qərblə, xüsusilə NATO ölkələri ilə hərbi əməkdaşlığın intensivləşməsi regionda yeni geosiyasi müzakirələr yaradıb. Ermənistanın uzun illər Rusiyanın təhlükəsizlik orbitində olması fonunda bu istiqamətdə atılan addımlar Cənubi Qafqazda qüvvələr balansının necə dəyişəcəyi ilə bağlı sualları gündəmə gətirir.
Xüsusilə Ermənistan ordusunun NATO standartlarına uyğunlaşdırılması, Qərb ölkələri ilə birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi və Rusiyanın regiondakı təsir imkanlarının zəifləməsi barədə müzakirələr fonunda belə bir sual ortaya çıxır: Ermənistan həqiqətənmi təhlükəsizlik kursunu dəyişərək daha açıq şəkildə Qərb xəttinə keçə bilər?
Digər tərəfdən, Avropa ilə Rusiya arasında artan geosiyasi rəqabətin Cənubi Qafqaza daşınması ehtimalı da diqqət mərkəzindədir. Əgər region qlobal güclərin qarşıdurma məkanına çevrilərsə, bunun təhlükəsizlik, iqtisadi layihələr və regional sabitlik baxımından Azərbaycana mümkün təsirləri necə ola bilər?
Bu fonda ekspertlər hesab edir ki, əsas məsələ yalnız Ermənistanın xarici siyasət seçimi deyil, eyni zamanda regionda yaranacaq yeni güc balansının Azərbaycan üçün hansı risk və imkanlar formalaşdıracağıdır.
Mövzu ilə bağlı politoloq Azad Məsiyev Crossmedia.az-a açıqlama verib:
“Başda ABŞ olmaqla NATO bloku Rusiyanı özünə əsas rəqib və təhlükə kimi görür. Bu çərçivədə Rusiyanın beynəlxalq siyasi təsir imkanlarını zəiflətmək məqsədilə onun ətrafında geosiyasi gərginlik ocaqlarının formalaşdırıldığı iddia olunur. Bu yanaşmaya görə, istər Gürcüstanda, istər Ukraynada, istərsə də Ermənistanda demokratiya və islahatlar şüarı altında hakimiyyət dəyişiklikləri həyata keçirilib və Qərbə yaxın siyasi qüvvələr dəstəklənib. Bu baxımdan Sakraşvili dövründə Gürcüstanda baş verən proseslər, Ukraynadakı hadisələr və hazırda Ermənistanda müşahidə olunan siyasi dəyişikliklər eyni geosiyasi xəttin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. İddia olunur ki, Ermənistanın hazırkı Baş naziri Nikol Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsində Qərbin dəstəyi olub və onun qarşısında əsas məqsəd Rusiyanın Ermənistandakı təsirini zəiflətmək, ölkəni isə Qərb strukturlarına inteqrasiya etdirməkdir. Paşinyan özü də çıxışlarında Avropa ilə inteqrasiyanı prioritet kimi təqdim edir. Bu yanaşmaya görə, son hədəf Ermənistanın təhlükəsizlik sistemini NATO çərçivəsində formalaşdırmaq və gələcəkdə alyansa inteqrasiyanı təmin etməkdir”.
Politoloq əlavə edib ki, NATO-nun Rusiya sərhədlərinə doğru genişlənməsi Moskvanın strateji maraqlarına zidd hesab olunur və Rusiya bunu öz milli təhlükəsizliyinə təhdid kimi qiymətləndirir: “Ukraynada baş verən hadisələr də məhz bu kontekstdə izah edilir. Rusiya rəhbərliyi dəfələrlə bəyan edib ki, NATO-nun sərhədlərinə yaxınlaşmasını qəbul etmir. Bu yanaşmaya görə, Kreml Paşinyanın siyasətini diqqətlə izləyir və hesab edir ki, Ermənistan Qərbin təsiri altına düşərək Rusiyadan uzaqlaşır. İddialara əsasən, Ermənistan Rusiyanın regiondakı mövqelərini zəiflətmək istiqamətində addımlar atır, hərbi sistemini NATO standartlarına uyğunlaşdırmağa çalışır, ABŞ ilə birgə təlimlər keçirir və Qərb ekspertləri ilə əməkdaşlığı genişləndirir. Eyni zamanda bildirilir ki, dövlət institutlarında Qərbyönlü qüvvələrin təsiri artır və əsas məqsəd Rusiyanın Ermənistandakı nüfuzunu azaltmaqdır. Bu yanaşmanın tərəfdarları hesab edir ki, Qərbin strateji məqsədi Cənubi Qafqaz ölkələrini Rusiyaya qarşı geosiyasi alətə çevirməkdir. Bu kontekstdə Gürcüstan rəhbərliyinin müəyyən açıqlamalarına istinad edilir və qeyd olunur ki, Avropa bəzi hallarda region ölkələrini Rusiya ilə daha sərt mövqe tutmağa təşviq edir. Məqsədin Rusiyanın cənub istiqamətində geosiyasi təzyiq altında saxlanılması olduğu bildirilir”.
A.Məsiyev bildirib ki, hazırda Ermənistanın da bu siyasəti davam etdirdiyi, Rusiya ilə əlaqələri azaltmağa çalışdığı, xüsusilə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı çərçivəsində passiv mövqe nümayiş etdirdiyi görünür: “Bu yanaşmaya görə, Qərbin məqsədi Ermənistanla Rusiya arasında siyasi və strateji məsafəni artırmaqdır. Digər tərəfdən, Azərbaycanın mövqeyi fərqli təqdim olunur. Bildirilir ki, Azərbaycan qlobal güclər arasında balanslaşdırılmış və çoxvektorlu siyasət yürüdür, həm Şimal, həm Cənub, həm Şərq, həm də Qərblə münasibətləri inkişaf etdirir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda sabitliyin tərəfdarı olduğu, Ermənistanla sülh gündəliyini dəstəklədiyi vurğulanır. Ermənistan istiqamətində tranzit əlaqələrinin açılması, iqtisadi əməkdaşlıq imkanları və praktik addımlar da sülh prosesinin elementləri kimi təqdim olunur. Bu yanaşmaya görə, regionda sabitlik qlobal və regional maraqların uzlaşdırılması ilə mümkündür. Ermənistan rəhbərliyinin siyasətinin isə əksinə olaraq geosiyasi maraqların toqquşmasına səbəb olduğu iddia edilir. Həmçinin qeyd olunur ki, Qərb Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizinin tam gücü ilə fəaliyyət göstərməsini istəmir. Bu dəhliz Rusiyanın Cənubi Qafqaz, İran və daha sonra Hind okeanı istiqamətində çıxış imkanlarını genişləndirir. İddialara görə, bu marşrutun qarşısını almaq üçün regionda gərginlik yaradılması cəhdləri mövcuddur. Nəticə etibarilə, bu mövqeyə əsasən Cənubi Qafqaz qlobal güclərin maraqlarının kəsişdiyi məkan olaraq qalır. Regionda sabitliyin qorunması üçün maraqların uzlaşdırılması vacib hesab edilir. Ermənistan rəhbərliyinin siyasəti isə bu yanaşmada maraqların toqquşmasına səbəb olan faktor kimi təqdim olunur. Avropa–Rusiya qarşıdurmasının gələcəkdə Cənubi Qafqaza daşınması riski mövcuddur və region ölkələrinin bu prosesdə balanslı siyasət yürütməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır”.
Ayhan
09:30 20.06.2026
Oxunuş sayı: 59
