Hörmüz boğazı, Çin və İran - Trampın bəyanatlarının pərdəarxası
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla bağlı sərt açıqlamaları ilə yenidən gündəmə gəlib.
“Fox News” telekanalına müsahibəsində Tramp Vaşinqtonun hərbi imkanlarının kifayət qədər geniş olduğunu bildirərək, ABŞ-nin istənilən vaxt İranın strateji obyektlərinə ciddi zərbələr endirə biləcəyini vurğulayıb.
Tramp qeyd edib ki, ABŞ indiyədək daha təmkinli siyasət yürüdərək, mülki infrastrukturu məqsədli şəkildə hədəfə almayıb.
Bununla yanaşı, o bildirib ki, əgər belə qərar verilsəydi, İranın enerji infrastrukturu və mühüm obyektləri çox qısa müddətdə sıradan çıxarıla bilərdi.
Məsələ ilə bağlı politoloq İlqar Vəlizadə Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Donald Tramp tərəfindən son dövrlərdə səsləndirilən bəyanatlar artıq bir neçə dəfə təkrarlanmışdır və görünən odur ki, bu açıqlamalar daha çox siyasi ritorika xarakteri daşıyır. “İranı iki günə məhv etmək” kimi iddialar real geosiyasi və hərbi reallıqla uzlaşmır və ciddi strateji qiymətləndirmə baxımından inandırıcı görünmür.
Əgər belə bir imkan mövcud olsaydı, proseslərin uzadılmasına və gərginliyin mərhələli şəkildə idarə olunmasına ehtiyac qalmazdı.
Lakin mövcud gedişat onu göstərir ki, ABŞ daha çox İranı tədricən təzyiq altında saxlamaq, xüsusilə sanksiyalar və iqtisadi məhdudiyyətlər vasitəsilə onun manevr imkanlarını daraltmaq siyasətinə üstünlük verir. Məqsəd isə İranı daha əlverişli şərtlərlə danışıqlara məcbur etmək və Vaşinqton üçün daha optimal razılaşma əldə etməkdir.
Digər tərəfdən, Trampın Çin Xalq Respublikasına səfəri və Si Cinpinlə aparılan danışıqlar da göstərir ki, İranın əsas tərəfdaşlarından biri olan Çin bəzi məsələlərdə beynəlxalq ictimaiyyətin ümumi mövqeyi ilə müəyyən uyğunluq nümayiş etdirir. Xüsusilə, Hörmüz boğazı ilə bağlı mövqelərdə müəyyən ortaq məqamların olduğu görünür.
Bununla belə, bu o demək deyil ki, Çin tam şəkildə ABŞ-nin mövqeyini bölüşür. Pekin daha çox mövcud böhranın hərbi eskalasiya olmadan, diplomatik və sülh yolu ilə həllində maraqlıdır.
Nəticə etibarilə, ABŞ-nin hazırkı siyasəti İranla birbaşa hərbi qarşıdurmaya tələsməmək və vəziyyəti nəzarət altında saxlamaq xətti ilə xarakterizə olunur.
Bu yanaşma, həm də ondan irəli gəlir ki, mümkün hərbi eskalasiya yalnız regionda deyil, qlobal iqtisadi sistemdə də ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Buna görə də Vaşinqton daha çox təzyiq və diplomatik manevr vasitələri ilə nəticə əldə etməyə çalışır".
Elmir Heydərli
12:00 18.05.2026
Oxunuş sayı: 419
