Avropanın avtomobil sənayesi 1939-cu ilə qayıdır: "Mercedes" və "Renault" niyə yenidən silah seçir?
Avropada avtomobil sənayesində baş verən dəyişikliklər getdikcə daha çox hərbiləşmə istiqamətinə yönəlir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə TASS-da dərc olunan "Avropanın avtomobil sənayesi 1939-cu ilə qayıdır: "Mercedes" və "Renault" niyə yenidən silah seçir?" sərlövhəli məqalədə yazılıb. Sözügedən məqaləni təqdim edirik:
Xüsusilə Almaniya kimi sənaye nəhənglərində avtomobil istehsalçılarının müdafiə sənayesinə keçidi həm iqtisadi, həm də siyasi səbəblərlə izah olunur. Bu proses isə tarixdə, xüsusilə İkinci Dünya Müharibəsi ərəfəsində baş verən hadisələri xatırladır.
Avropa avtomobil sənayesi böhran içindədir
Son illərdə Avropa avtomobil sənayesi ciddi və sistemli böhran yaşayır. Almaniyanın aparıcı şirkətlərindən Volkswagen 2025-ci ildə mənfəətinin 44% azaldığını açıqlayıb və 2030-cu ilə qədər 50 min iş yerinin ixtisarını planlaşdırır. Mercedes-Benz şirkətində də vəziyyət oxşardır – gəlirlər təxminən 50% azalıb. Hətta premium seqmentin nümayəndəsi Porsche belə böyük itkilər açıqlayıb: əməliyyat mənfəəti 90%-dən çox azalıb.
Bu vəziyyətin səbəbləri arasında geosiyasi gərginliklər, enerji qiymətlərinin artması, Çin istehsalçıları ilə güclənən rəqabət və Avropa İttifaqının iqtisadi siyasətindəki səhvlər göstərilir. Rəsmi məlumatlara görə, Almaniyada sənaye sektoru hər ay təxminən 15 min iş yerini itirir.
Elektrik avtomobil siyasəti gözləntiləri doğrultmadı
Avropada “yaşıl siyasət” çərçivəsində elektrik avtomobillərinə sürətli keçid təşviq olunurdu. Daxili yanma mühərrikli avtomobillərin, xüsusilə dizel modellərin 2035-ci ilə qədər qadağan olunması planlaşdırılırdı. Lakin bu strategiya gözlənilən nəticəni vermədi.
Elektrik avtomobillərinə tələbat proqnozlaşdırılandan aşağı oldu, batareyalar və proqram təminatı ilə bağlı problemlər isə hələ də tam həll olunmayıb. Nəticədə avtomobil zavodlarının yüklənməsi azalıb və bir çox müəssisə bağlanma təhlükəsi ilə üzləşib.
Avtomobil zavodları hərbi istehsala yönəlir
Mövcud böhran fonunda Avropa ölkələri çıxış yolunu müdafiə sənayesinə yönəlməkdə görür. Tarixdə olduğu kimi, “yağdan toplara” keçid yenidən aktuallaşır.
Məsələn, Daimler Truck 2025-ci ildə Alman ordusu üçün yüzlərlə logistika maşını sifarişi alıb. Volkswagen isə İsrail şirkətləri ilə “Dəmir Günbəz” hava hücumundan müdafiə sistemi üçün komponentlər istehsalını müzakirə edir.
Almaniyanın müdafiə büdcəsi də rekord səviyyəyə çatır: 2026-cı ildə 108 milyard avronu keçəcək və 2041-ci ilə qədər 350 milyard avroya qədər artacağı planlaşdırılır. Yeni strategiyaya əsasən, silahların yalnız 8%-i ABŞ-dan alınacaq, qalanı isə Avropa daxilində istehsal ediləcək.
“Əks konversiya”: mülki istehsaldan hərbiyə keçid
Hazırda Avropada “əks konversiya” prosesi gedir – yəni mülki zavodlar hərbi məhsul istehsalına uyğunlaşdırılır. Məsələn, Rheinmetall avtomobil hissələri istehsal edən zavodlarını silah və sursat istehsalına yönəldir. Schaeffler artıq pilotsuz uçuş aparatları və zirehli texnika üçün komponentlər istehsal edir.
Eyni zamanda, ThyssenKrupp Marine Systems yeni istehsal güclərini sualtı qayıqlar və hərbi gəmilər üçün istifadə etməyi planlaşdırır.
İşçi qüvvəsi də müdafiə sektoruna keçir
Bu dəyişiklik yalnız zavodlarla məhdudlaşmır. İxtisar olunan işçilər də sürətlə müdafiə sənayesinə cəlb olunur. Məsələn, Hensoldt və Rheinmetall kimi şirkətlər avtomobil sektorundan azad edilən mütəxəssisləri işə qəbul edir.
Fransa da prosesə qoşulur
Bu tendensiya yalnız Almaniya ilə məhdudlaşmır. Fransanın Renault şirkəti artıq Müdafiə Nazirliyinin sifarişi ilə pilotsuz uçuş aparatları istehsalına başlayıb. İki zavodda aylıq 600-ə qədər dron istehsalı planlaşdırılır.
Nəticə
Avropanın avtomobil sənayesi iqtisadi səbəblərlə hərbi sənayeyə doğru istiqamətlənir. Bu, bir tərəfdən iş yerlərinin qorunmasına və sənayenin canlanmasına kömək edə bilər. Digər tərəfdən isə regionda hərbiləşmənin artması ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir. Tarixi paralellər fonunda bu proseslər Avropanın gələcək kursu barədə ciddi suallar yaradır.
01:30 07.05.2026
Oxunuş sayı: 74
