KOB-ların inkişafında rəqəmsal təsirlərin rolu
Kiçik sahibkarlığın inkişafı müasir iqtisadi sistemdə əsas prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirilsə də, bu sahədə mövcud olan struktur problemlər onun potensialının tam reallaşmasına mane olur.
Xüsusilə, bazara çıxış imkanlarının məhdudluğu, hüquqi risklərin yüksəkliyi və inzibati yükün artması sahibkarların fəaliyyətini çətinləşdirən əsas amillər sırasında yer alır.
Hüquq müdafiəçisi Əliməmməd Nuriyev Crossmedia.az-a açıqlamasında “Kiçik sahibkarın əsas problemi kapital yox, bazardır. İstehsal edir, amma onu harada satmalıdır? Problem budur”.
Onun sözlərinə görə, mövcud mühitdə sahibkarlar təkcə iqtisadi deyil, həm də hüquqi qeyri-müəyyənliklə üz-üzə qalırlar:
“Kiçik sahibkar üçün bir müqavilə mübahisəsi və ya inzibati cərimə onun biznesinin sonu ola bilər”.
Ekspert hesab edir ki, problemin həlli üçün subsidiyalardan daha çox hüquqi qoruma mexanizmlərinin gücləndirilməsi, dövlət satınalmalarında kvotaların tətbiqi və rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi vacibdir.
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı ekspert Gündüz Camalzadə Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlığın (KOB) inkişafı artıq yalnız iqtisadi artımın təmin edilməsi vasitəsi deyil, həm də ölkənin uzunmüddətli iqtisadi modelinin əsas dayaqlarından biri kimi çıxış edir.
Xüsusilə, qeyri-neft sektorunun şaxələndirilməsi, regional inkişafın dərinləşdirilməsi və məşğulluğun artırılması baxımından KOB-ların rolu sistemli şəkildə gücləndirilir. Bu transformasiyanın davamlılığı isə kompleks və çoxşaxəli yanaşmanı zəruri edir.
Bu yanaşmanın mərkəzində dövlətin sahibkarlıq mühitinin liberallaşdırılması istiqamətində həyata keçirdiyi islahatlar dayanır. Vergi və inzibati yükün optimallaşdırılması, sahibkarlıq sahəsində yoxlamaların məhdudlaşdırılması, bazarlara giriş maneələrinin aradan qaldırılması KOB-ların fəaliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırmışdır.
Eyni zamanda, güzəştli kreditlər, subsidiyalar və zəmanət mexanizmləri maliyyə resurslarına çıxışı genişləndirərək investisiya fəallığını artırır. Bu tədbirlərin effektivliyi isə iqtisadiyyatın struktur transformasiyası ilə birbaşa bağlıdır.
Qeyri-neft sektorunun inkişafı siyasəti KOB-ların genişlənməsi ilə üzvi şəkildə əlaqələndirilir. Aqrar sahə, emal sənayesi, logistika və xidmət sektorlarında yaranan yeni imkanlar KOB-ların həm daxili bazarda, həm də ixrac istiqamətində fəaliyyətini genişləndirir.
Bu kontekstdə “Made in Azerbaijan” təşəbbüsü, ixracın təşviqi mexanizmləri və dövlət dəstəyi ilə xarici bazarlara çıxış imkanları KOB-ların coğrafi fəaliyyət arealını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir.
Beləliklə, daxili istehsalın stimullaşdırılması ilə ixracyönümlü inkişaf arasında məntiqi təchizat zənciri formalaşır. Lakin bu zəncirin səmərəli işləməsi adekvat infrastruktur təminatından asılıdır.
Sənaye parkları və sənaye məhəllələrinin yaradılması bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu məkanlar yalnız investisiya platforması deyil, eyni zamanda KOB-lar üçün xüsusi iqtisadi ekosistem funksiyasını yerinə yetirir.
Torpaq, kommunikasiya, logistika və digər zəruri xidmətlərin təmin edilməsi sahibkarların ilkin xərclərini azaldır və istehsal prosesini sürətləndirir.
Nəticədə, yerli istehsal potensialı artır, idxaldan asılılıq azalır və sənaye inkişafı daha dayanıqlı əsaslar üzərində qurulur. Bununla yanaşı, bu infrastrukturların real potensialının reallaşması sağlam rəqabət mühitinin formalaşdırılmasından da asılıdır.
Rəqabət Məcəlləsinin qəbulu bu istiqamətdə mühüm institusional addım kimi qiymətləndirilir. Yeni hüquqi çərçivə rəqabəti məhdudlaşdıran halların qarşısını almağa, bazara giriş imkanlarını genişləndirməyə və KOB-ların dominant mövqeyə malik təsərrüfat subyektləri ilə daha ədalətli şərtlərlə fəaliyyət göstərməsinə şərait yaradır.
Bu isə ümumilikdə iqtisadi səmərəliliyin artmasına, istehlakçı rifahının yüksəlməsinə və innovasiyaların təşviqinə xidmət edir. Lakin bütün bu struktur dəyişikliklərin davamlılığı üçün makroiqtisadi sabitlik həlledici şərt olaraq qalır.
Azərbaycanda həyata keçirilən antiinflyasiya tədbirləri, milli valyutanın sabitliyinin qorunması və balanslaşdırılmış faiz siyasəti biznes mühitində proqnozlaşdırıla bilən imkanları artırır. Maliyyə resurslarına çıxışın genişləndirilməsi isə KOB-ların həm cari fəaliyyətini, həm də uzunmüddətli investisiya planlarını dəstəkləyir.
Elektron ticarətin inkişafı KOB-lara fiziki məhdudiyyətləri aşaraq daha geniş bazarlara çıxış imkanı yaradır. Xüsusilə, transsərhəd e-ticarət yerli məhsulların beynəlxalq bazarlara çıxışını asanlaşdırır və ixrac potensialını artırır.
Bu, ənənəvi ticarət modellərindən daha çevik və aşağı xərcli fəaliyyət formatına keçidi sürətləndirir. Bununla belə, mövcud şəraitdə KOB-ların rəqəmsal bacarıqları bu imkanlardan tam istifadə etmək üçün hələ də yetərli səviyyədə deyil.
Bu baxımdan gələcək inkişafın əsas istiqamətlərindən biri rəqəmsal transformasiyadır. KOB-lar üçün artıq əsas məsələ yalnız istehsal və satış deyil, həm də məlumatların effektiv idarə olunması, müştəri davranışlarının təhlili və müasir texnologiyaların tətbiqidir.
ERP sistemlərinin tətbiqi, rəqəmsal bacarıqların inkişafı və süni intellekt alətlərindən istifadə bu sahədə prioritet istiqamətlər kimi çıxış edir. Süni intellekt vasitəsilə tələbin proqnozlaşdırılması, qiymətlərin optimallaşdırılması və risklərin idarə olunması KOB-ların məhsuldarlığını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanda KOB-ların inkişafı artıq ayrı-ayrı təşəbbüslərin məcmusu deyil, qarşılıqlı əlaqədə olan siyasətlərin vahid sisteminə çevrilmişdir. Dövlət dəstəyi, sənaye zonaları, ixrac təşviqi, rəqabət mühitinin gücləndirilməsi, makroiqtisadi sabitlik və rəqəmsal transformasiya birlikdə KOB sektorunun keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçidini təmin edir. Qarşıdakı dövrdə isə bu inkişafın davamlılığı əsasən innovasiya və texnologiyaların mənimsənilməsi səviyyəsindən asılı olacaqdır".
Elmir Heydərli
12:25 15.04.2026
Oxunuş sayı: 1013
