Uşaqlarınız ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə - bu oyun onları məhvə aparır
Sentyabrın 13-də Bakının Xətai rayonunda yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin ölümü ilə bağlı araşdırma aparılır. Baş Prokurorluğun məlumatına görə, ilkin araşdırma zamanı yeniyetmənin “Roblox” oyun platformasında qarşılaşdığı, onun psixoloji vəziyyətinə mənfi təsir göstərən zərərli məzmun və çağırışların təsiri nəticəsində həyatına son qoyduğu müəyyən edilib. Hazırda yeniyetmənin daxil olduğu internet resursları, qarşılaşdığı məzmunun xarakteri və həmin məzmunun onun psixoloji vəziyyətinə və davranışına mümkün təsiri araşdırılır.
Hadisə uşaqların internet və onlayn oyun platformalarından istifadəsi ilə bağlı valideyn nəzarəti məsələsini yenidən gündəmə gətirib. Xüsusilə uşaqlar arasında geniş yayılan “Roblox” kimi platformalarda hansı məzmunların qarşılarına çıxdığı, onların virtual mühitdə nə qədər vaxt keçirdiyi və bu mühitin psixoloji vəziyyətlərinə necə təsir etdiyi ciddi suallar doğurur. Baş Prokurorluq da valideynləri uşaqların istifadə etdiyi elektron qurğulara, platformalara və daxil olduqları məzmuna nəzarəti gücləndirməyə çağırıb.
Lakin belə hallarda bütün məsuliyyəti yalnız oyunun üzərinə qoymaq da doğru yanaşma deyil. Uşağın psixoloji vəziyyəti, ailə daxilində münasibətlər, valideynlə emosional bağ, özünü ifadə etmək və hiss olunmaq ehtiyacı da nəzərə alınmalıdır. Bəzən təhlükəli internet məzmunu problemin əsas səbəbi deyil, artıq psixoloji çətinlik yaşayan uşağın daha həssas olduğu bir mühitə çevrilə bilər. Bu səbəbdən valideyn nəzarəti yalnız uşağın hansı oyunu oynadığını bilməklə məhdudlaşmamalı, onun davranışındakı dəyişiklikləri və emosional vəziyyətini də izləməyi əhatə etməlidir.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Təbriz Hacınski Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib:
“Mənimlə həmsöhbət olan hər bir valideyn — xüsusən də “övladıma azadlıq vermişəm, ona inanıram” düşüncəsində olub nəzarəti arxa plana keçirənlər — bu məsələdə yanlışlığa yol verirlər. Valideynlərə ilk növbədə tövsiyəm odur ki, xüsusi proqramlar vasitəsilə övladlarının hansı işlə məşğul olduğundan xəbərdar olsunlar. Bu, çox vacibdir. Övladınızın hansı saytlara girdiyini, hansı platformalardan istifadə etdiyini və orada nə qədər vaxt keçirdiyini bilməlisiniz. Həmçinin prosesə müdaxilə edərək uşağın zamanını düzgün dəyərləndirməyi öyrənməlisiniz. Bir neçə valideynə bu proqramları başa salmışdım və onlar istifadə etdikdən sonra minnətdarlıqlarını bildirdilər. Məsələn övladınız “Roblox” kimi platformalara daxil olduqda nə qədər vaxt keçirdiyini, günün hansı saatında orada olduğunu görmək mümkündür. Lakin valideynlərin çoxu buna fikir vermir. Xüsusən də bu proqramlar gecə saatlarında insanın şüuraltısı daha aktiv olduğu üçün daha təhlükəli bir vəziyyətə çevrilir. Övlad vaxtını orada yaşamağa, virtual aləmdəki prosesləri real həyatına köçürməyə başlayır".
Psixoloq qeyd edib ki, müddətdən sonra beynin proqramlaşma prosesi baş verir və uşaq orada verilən əmrləri real tapşırıq kimi qəbul edib icra edir: "Bu səbəbdən bir neçə dəfə ağır hallar baş verib. Hətta 19 yaşlı bir oğlan özünü hündürmərtəbəli binadan atmışdı. Lakin burada intiharın səbəbi tək oyunlar deyil. Övladın psixoloji vəziyyəti, ailədaxili münasibətlər, valideynlə emosional bağların qırılması, onun hiss olunma ehtiyacının qarşılanmaması və gizli depressiya faktoru da böyük rol oynayır. Biz adətən yalnız son nəticəyə baxıb uşağın oyuna baxdıqdan sonra intihar etdiyini düşünürük, lakin məsələ daha dərindir. Araşdırmalar daha dəqiq aparılsa, konkret məlumatlar ortaya çıxar.
Məsələn, imkanlı bir ailənin qızı intihar etmişdi və bu faktı ictimailəşdirmədilər. O, hələ 3 il öncə — 5–7-ci siniflərdə oxuyarkən sinif yoldaşlarına və rəfiqələrinə evdə necə incidildiyini, əzildiyini və özünü öldürəcəyini tez-tez bildirirmiş. Məktəbi bitirdikdən sonra isə həyatına son qoydu. Təəssüf ki, güc strukturları və cəmiyyət belə halları gizli saxlayır və işıqlandırmır.
Problemin kökündə təkcə oyunlar və proqramlar dayanmır. Övladın gizli depressiya və özünəqapanma davranışları asosiallığa, təklik duyğusuna və nəticədə zərərli proqramların təsirinə düşməsinə şərait yaradır. Şərait yetişdikdə isə bu acı sonluq baş verir”.
Zeynəb Həsən
19:15 15.09.2026
Oxunuş sayı: 44
