Moskva sərt təzyiq alətlərini işə salmağa tələsmir- MÜSAHİBƏ
Rusiya–Ermənistan münasibətlərində son dövrlər müşahidə olunan gərginlik, Moskvanın iqtisadi təsir alətlərindən istifadə etməsi və İrəvanın Qərblə inteqrasiya istiqamətində atdığı addımlar regionda yeni siyasi müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə Rusiyanın Ermənistan məhsullarına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər və bunun fonunda səslənən siyasi açıqlamalar iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək istiqaməti ilə bağlı sualları artırır.
Eyni zamanda Ermənistanda yaxınlaşmaqda olan parlament seçkiləri bu proseslərə əlavə siyasi çalar verir. Seçki öncəsi daxili siyasi mübarizə, xarici siyasət kursu ətrafında formalaşan fikir ayrılıqları və Moskva–İrəvan xəttində baş verən hadisələr diqqət mərkəzindədir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Tofiq Abbasov Crossmedia.az-a müsahibə verib:
– Rusiyanın Ermənistandan kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalına qadağanı genişləndirməsi, sizcə, nə ilə bağlıdır?
– Burada görünən odur ki, Rusiya artıq müəyyən xəbərdaredici və məhdudlaşdırıcı addımlar atmağa başlayıb. Amma mən bunu daha çox parlament seçkiləri ərəfəsində Moskvanın İrəvana müəyyən mesaj verməsi kimi qiymətləndirirəm. Bir növ xatırladır ki, Ermənistanın kənd təsərrüfatı məhsullarının və ümumilikdə ixrac kompleksinin əsas bazarı hələ də Rusiya və müəyyən qədər də MDB məkanıdır. Yəni Moskva demək istəyir ki, Ermənistanın alternativ bazarları və iqtisadi dayaqları hələ tam formalaşmayıb. Bununla belə hesab etmirəm ki, məqsəd Ermənistan iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurmaqdır. Çünki Ermənistan hazırda həm Rusiyaya müəyyən məhsulların ixracında iştirak edir, həm də bəzi istiqamətlər üzrə vasitəçi rolunu oynayır. Bu baxımdan Moskvanın öz maraqları da nəzərə alınmalıdır.
– Rusiya niyə başqa təzyiq vasitələrindən istifadə etmir?
– Məncə, burada səbəb odur ki, hələlik real qırılma nöqtəsi yaranmayıb. Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı(KTMT) fəaliyyəti tam dayandırılmayıb, sadəcə müəyyən istiqamətlər üzrə dondurulub. Əgər Ermənistan, həqiqətən də, bu strukturlardan çıxmaq niyyətində olsaydı, bunun hüquqi prosedurlarını başlamalı, rəsmi müraciətlər etməli və konkret addımlar atmalı idi. Hazırda isə daha çox siyasi bəyanatlar və ictimai mesajlar səslənir. Faktiki addımlar isə müşahidə olunmur. Buna görə də Moskva sərt təzyiq alətlərini işə salmağa tələsmir. Digər tərəfdən, Rusiyanın Ermənistanda hərbi mövcudluğu davam edir. Bu faktor da münasibətlərin tam qırılmadığını göstərir. Əgər xarici siyasət vektorunun dəyişməsi real olsaydı, bunun institusional nəticələri də görünərdi.
– Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan bunu siyasi təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirir. Sizcə, həqiqətən, belədirmi?
– Paşinyanın bunu siyasi təzyiq kimi təqdim etməsinin daxili siyasi səbəbləri də var. Hazırda Ermənistanda seçki mühiti formalaşır və cəmiyyətdə müxtəlif siyasi qruplar mövcuddur – Rusiya tərəfdarları, Qərbyönümlü qüvvələr, Avropa inteqrasiyasını dəstəkləyən çevrələr və s. Paşinyan da bu balans daxilində öz siyasi kampaniyasını qurmağa çalışır. Ona görə də Rusiyanın addımlarını müəyyən qədər ictimai rəyə təsir edən faktor kimi təqdim edir. Məncə, burada həm siyasi ritorika, həm də seçkiöncəsi taktika elementi var. Çünki indiyə qədər sərt bəyanatlar səslənsə də, onların arxasında eyni intensivlikdə praktiki qərarlar görünmür.
– Yaxınlaşmaqda olan parlament seçkilərində Rusiyanın hansısa təxribatına şahid ola bilərikmi?
– Açığı, belə bir ehtimalı yüksək qiymətləndirmirəm. Məncə, Rusiya Ermənistanda öz mövqelərini itirmiş vəziyyətdə deyil. Əksinə, Ermənistanın iqtisadi, sosial və əmək miqrasiyası baxımından Rusiya ilə əlaqələri çox dərin olaraq qalır. Rusiyada yaşayan erməni diasporu, pul köçürmələri, əmək bazarı və iqtisadi münasibətlər hələ də ciddi təsir vasitəsidir. Mən Rusiyanın seçkilər ərəfəsində daha çox siyasi siqnallar və diplomatik təsir alətlərindən istifadə edəcəyini düşünürəm, açıq təxribat ssenarisi isə hazırkı mərhələdə o qədər də real görünmür.
– Bundan sonra İrəvan–Moskva münasibətlərinin perspektivini necə qiymətləndirirsiniz?
– Hesab edirəm ki, yaxın perspektivdə Ermənistanın xarici siyasət vektorunda radikal dəyişiklik gözlənilmir. Ermənistan Qərblə münasibətləri genişləndirməyə çalışsa da, Rusiya ilə iqtisadi, təhlükəsizlik və sosial bağlılıqlarını tam kəsməsi real görünmür. Paşinyan da yaxşı anlayır ki, Rusiyadan tam uzaqlaşmaq Ermənistan üçün ciddi iqtisadi və siyasi nəticələr yarada bilər. Buna görə də böyük ehtimalla tərəflər arasında müəyyən gərginliklər olsa da, münasibətlər tam qopma deyil, yeni balans modeli üzərində davam edəcək.
Ayhan
11:54 04.06.2026
Oxunuş sayı: 48
