Yaxın Şərqdə davam edən müharibənin iqtisadi perspektivləri açıqlanıb
ABŞ, İsrail və İran arasında Yaxın Şərqdə şiddətlənən müharibə qlobal bazarları sarsıtmağa davam edir və 2026-cı ildə sabitləşmə, dezinflyasiya və bərpa ümidləri ilin birinci rübündə sürətlə azalmağa başlayıb.
Crossmedia.az bu barədə xarici KİV-ə istinadən xəbər verir.
Cəmi bir neçə ay əvvəl 2026-cı il üçün gözləntilər , faiz dərəcələrinin yumşaldılması və yenilənmiş artım impulsunu əhatə edirdi.
Lakin bu, indi qeyri-müəyyənliyə, kövrəkliyə və artan risk qiymətlərinə yol açıb.
Müharibənin ilk günlərində "Brent" xam nefti 90-95 dollar arasında dəyişkən olsa da, indi 100 dollara yüksəlib.
Goldman Sachs 2026-cı il üçün "Brent" neft proqnozunu 85 dollara qaldırsa da, Hörmüz boğazında potensial uzunmüddətli fasiləni tarixin ən böyük neft təchizatı şoku kimi təsvir edir.
Mayələşdirilmiş təbii qaz (LNG) böhranı dərinləşə bilər
Digər tərəfdən, enerji cəbhəsindəki fasilələr yalnız neftlə məhdudlaşmır. LNG bazarı da əhəmiyyətli bir daralma yaşasa da, mart ayında 10 günlük LNG daşınmaları 20 faiz azalaraq 1,1 milyon tona düşüb. Bu azalmanın böyük bir hissəsi Qətərdən qaynaqlanır və dünyanın ən böyük LNG ixrac müəssisəsi olan Ras Laffandakı zərər, qısamüddətli pozuntudan başqa, uzunmüddətli istehsal itkisi riskini göstərir.
Makro balans sarsılacaq
Bazarlarda həmçinin deyilir ki, bu qlobal mənzərənin Türkiyəyə təsiri daha sərt ola bilər. Enerji idxalından yüksək asılılıq Türkiyə iqtisadiyyatının ən zəif nöqtəsi kimi qəbul edilir.
Neft qiymətlərindəki hər 10 dollarlıq artım cari hesab kəsirini təxminən 2,5 milyard dollar artırır, hər 10 faizlik artım isə inflyasiyaya təxminən 1 faiz bəndi əlavə edir.
Neftin 130 dollar aralığında yerləşməsi Türkiyə üçün yalnız qiymət artımı deyil, həm də makro balansların yenidən pozulması deməkdir.
Zəncir reaksiyası
Analitiklərə görə, müharibənin təsirləri artıq Türkiyədə məlumatlar vasitəsilə görünür. Dizel yanacağının qiymətlərinin bir gecədə 6,60 TL artması vətəndaşlara enerji şokunun birbaşa əks olunması kimi şərh olunur. Üstəlik, Xüsusi İstehlak Vergisinin ləğv edilməsinə baxmayaraq, qiymətin təxminən 16,67%-i ƏDV kimi qalır. Bu vəziyyət enerji xərclərinin zəncirvari reaksiya ilə bütün sektorlara yayılacağının göstəricisi hesab olunur.
Qida məhsullarında qiymət artımı qapıda
Kənd təsərrüfatı tərəfində mənzərə daha da diqqət çəkir. İstehsalçı qiymətləri ilin əvvəlindən bəri 81,1% artıb. Təkcə fevralın 27-dən bəri artım 49,8% olaraq göstərilir. Gübrə qiymətlərindəki bu kəskin artım, qida inflyasiyasının qarşıdakı aylarda daha ciddi şəkildə hiss olunacağını göstərir. Həmçinin vurğulanır ki, bu gün rəflərdə müşahidə olunan qiymət artımları əslində yalnız ilkin mərhələlərdədir.
Səriyyə
22:47 24.03.2026
Oxunuş sayı: 50
