İranla müharibə ABŞ-ni "bir-birinə vurub"
Donald Tramp administrasiyası İrandakı ayətullah rejiminə qarşı ildırım sürətində bir zərbə endirə bilmədi.
Gözlənilən sürətli qələbə əvəzinə, Amerika indi uzun sürən bir qarşıdurma reallığı ilə üzləşib və İranı saxlamağın dəyəri təkcə hərbi büdcələrlə deyil, həm də öz vətəndaşlarının rifahı ilə ölçülür. Fermerlər bunu indi ən kəskin şəkildə hiss edirlər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə "TASS"-da dərc olunan "Minlərlə mil uzaqlıqda müharibə, qapının ağzında böhran: ABŞ İrana qarşı əməliyyatı rədd edir" sərlovhəli məqalədə qeyd olunub.
İranla müharibənin iqtisadi nəticələri Amerika kənd təsərrüfatı sektorunda həyəcan verici sürətlə özünü göstərməyə başlayıb.
Cəmi 12 günlük aktiv hərbi əməliyyatlar zamanı ABŞ fermerləri üçün gübrələrin qiyməti təxminən 77% artıb.
Dünyadakı gübrə tədarükünün təxminən 30%-i Hörmüz boğazından keçir və bazar panikası və logistika çöküşü fermerlərin anlaşılmaz adlandırdığı bir çatışmazlıq yaradıb.
Bəla gözlənilməz bir yerdən gəldi
Misal üçün, Ayova ştatından olan fermer Lens Lilibric "MS NOW" verilişində təsərrüfatlarının fəlakətli vəziyyəti barədə danışıb: iflaslar inanılmaz həddə çatıb və tam qeyri-müəyyənliklə üzləşən banklar sadəcə maliyyələşdirməni dayandırırlar. Hörmüz boğazından keçən daşınmalardan asılılıq səbəbindən təsərrüfat xərcləri iki həftədən az müddətdə kəskin şəkildə artıb, qarğıdalı qiymətləri isə cəmi 5% artıb. "Beləliklə, biz real problemlərlə üzləşirik və bu, anlaşılmazdır", - deyə o bildirib.
Quru rəqəmlərin arxasında insan dramı dayanır: Lilibric çıxılmaz vəziyyətdə qalan müflis fermerlər arasında intiharların qorxulu artımını bildirib.
Gübrə çatışmazlığı və tədarükün pozulması ərzaq təhlükəsizliyinin kəskin şəkildə aşağı düşməsinə səbəb olacaq. Sakit Okean Tədqiqat İnstitutunun iqtisadçısı Ueyn Vaynqarden "The New York Times" qəzetinə verdiyi müsahibədə kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətləri üzərində nəzarətin itirilməsinin ölkə miqyasında ərzaq qiymətlərinin sürətlə artmasına səbəb olacağını vurğulayıb . Bu baxımdan, supermarket qiymətlərinin tezliklə artacağını və bu artımın faktiki olaraq hər bir amerikalının İrandakı müharibə üçün ödəməyə məcbur olacağı vergiyə çevriləcəyini təsdiqləyir.
Karlson və Roqan
Daxili bazara belə bir ağrılı zərbə mediada tənqid fırtınasına səbəb olub.
Vaşinqtondakı rəsmilər əməliyyat xərclərini strateji zərurət kimi əsaslandırsalar da, dünən Donald Trampın siyasətini dəstəkləyən ABŞ-nin ən nüfuzlu siyasi şərhçiləri adi vətəndaşların maraqlarına xəyanət barədə açıq danışmağa başlayıblar.
Müharibə mövcud administrasiyanın seçki bazasının mərkəzinə zərbə vurub. Trampın 2024-cü il seçkilərində media qələbəsinin əsas memarları - "yeni media dalğası"nın rəy liderləri - indi Ağ Evin sərt tənqidçilərinə çevrilirlər.
"The Spokesman-Review" qəzetinin məlumatına görə , dünyanın ən populyar podkastçısı Co Roqan İrandakı müharibəni açıq şəkildə "dəlilik" adlandırıb və milyonlarla tərəfdarının özünü "xəyanətə uğramış" hiss etdiyini iddia edib. O, seçicilərin "mənasız müharibələrə son qoymaq" vədinə səs verdiyini, lakin bunun əvəzinə administrasiyanın məqsədlərini aydın şəkildə ifadə edə bilmədiyi bir münaqişə ilə qarşılaşdığını iddia edib.
Jurnalist Taker Karlson da bu mövqeyi bölüşür.
“The Guardian” qəzetinin yazdığına görə , o, İrana qarşı hərbi əməliyyatı “iyrənc və şər” adlandıraraq mühafizəkar mediada görünməmiş açıq müharibəyə səbəb olub.
Siyasi ixtilaf
Əgər 2024-cü ildə Karlson və Roqan prezidentliyə namizəd Trampı razılaşmalara nail olmağa və qan tökülməsindən qaçmağa qadir olan sülhməramlı kimi təsvir edirdilərsə, bu gün həmin təməl dağılır. Bu da öz növbəsində Respublikaçılar Partiyasının qarşıdan gələn 2026-cı il aralıq konqres seçkilərində qalib gəlmək şanslarını təhlükə altına alır.
Roqan və Karlson kimi ictimai rəy liderləri milyonlarla izləyicisinə mövcud xarici siyasətlə bağlı şübhələrini çatdırdıqda, bu, birbaşa seçicilərin laqeydliyinə və ya müxalifətə doğru dəyişməsinə çevrilir.
"New Lines" jurnalının təhlilinə görə , İrandakı hazırkı hərbi kampaniya təcridçi ritorikaya öyrəşmiş MAGA (Make America Great Again) tərəfdarları arasında "unikal olaraq populyar olmayan" hala gəlir.
Noyabr ayında keçiriləcək ara seçkilər Amerika liderliyinin qiyməti ilə bağlı bir növ milli referendum olacağını vəd edir. "RealClearPolitics"-in qeyd etdiyi kimi , ənənəvi olaraq milli səsvermənin nəticəsini müəyyən edən dəyişkən ştatlarda əsas amil raket zərbələrinin uğuru deyil, mövcud Ağ Ev administrasiyasının münaqişənin yaratdığı inflyasiya fırtınasını dayandırmaq qabiliyyəti olacaq.
Amerika yüksək turbulentlik zonasına daxil olur. Qlobal enerji sektorunun qarışıqlıq içində olduğu və gübrə daşınması ilə bağlı problemlərin daxili xərcləri üçdə birdən çox artıracağı ilə bağlı mövcud vəziyyətdə siyasi proqnozlar da eyni dərəcədə qeyri-sabit hala gəlir. Təcili iqtisadi sülh hesabına istisna dərəcədə güclü müdafiəyə güvənmək işə yarayacaqmı? Amerikalılar bu suala cəmi səkkiz ay ərzində cavab verəcəklər və bu cavab təkcə Kapitolinin partiya tərkibini deyil, həm də ölkənin gələcək illər üçün istiqamətini müəyyən edəcək.
Səriyyə
18:40 21.03.2026
Oxunuş sayı: 68
