Ağır yanıq izlərinin müalicəsində yeni texnologiya hazırlanır — Dermatoloq
Ağır yanıqlar və geniş dəri zədələri müasir tibbin ən mürəkkəb problemlərindən biri olaraq qalır. Belə hallarda zədələnmiş dərinin bərpası üçün ənənəvi olaraq xəstənin sağlam dəri sahəsindən götürülən toxumalardan istifadə edilir. Lakin yanıq sahəsi geniş olduqda sağlam dəri ehtiyatının kifayət etməməsi müalicəni çətinləşdirir.
Son illərdə regenerativ tibb sahəsində aparılan araşdırmalar bu problemə alternativ həll yolları ortaya qoyur. Bu istiqamətdə diqqətçəkən yeniliklərdən biri laboratoriya şəraitində canlı hüceyrələrdən hazırlanan süni dəri texnologiyasıdır. Xüsusilə Fransanın URGO şirkətinin GENESIS layihəsi çərçivəsində hazırladığı canlı süni dəri böyük maraq doğurur. Texnologiyanın əsas üstünlüklərindən biri toxumanın dondurularaq saxlanılması və ehtiyac yarandıqda transplantasiya üçün istifadəyə hazırlanmasıdır. İlk klinik sınaqların 2030-cu ildən başlanması planlaşdırılır.
Yeni texnologiya gələcəkdə ağır yanıq xəstələrinin müalicəsində sağlam dərinin götürülməsi ehtiyacını azalda, xroniki yaraların sağalmasına yeni imkanlar yarada bilər. Bununla belə, süni dərinin orqanizmə uyğunlaşması, infeksiya riski, toxumanın qan damarları ilə təmin olunması və yüksək istehsal xərcləri kimi məsələlər hələ də aktualdır.
Bəs canlı süni dəri ənənəvi dəri transplantasiyasından nə ilə fərqlənir?
Crossmedia.az-a açıqlamasında dermatoloq Şəbnəm Məmmədova bildirib ki, dəri köçürmələri, istər süni, istərsə də təbii olsun, adətən, dəri xərçəngindən sonra, travmatik kəsiklər, qəza nəticəsində yaranan xəsarətlər, geniş dəri yaraları və diabetik yaralar zamanı tətbiq olunur:
"Dəri köçürmələri süni və təbii ola bilər. Süni dəri xüsusi kolagen və elastin lifləri əsasında laboratoriyada biomühəndislik üsulları ilə əldə edilən dəri strukturudur. Bu material yaradılır və zədələnmiş nahiyəyə köçürülür.
Təbii dəri hüceyrələrindən ibarət dəri köçürmələri isə fərqlidir. Bu zaman pasiyentin öz dərisindən alınan hüceyrələr laboratoriyada biomühəndislik üsulları ilə artırılaraq hazırlanır və zədələnmiş nahiyəyə köçürülür. Bundan əlavə, kolagen əsaslı xüsusi karkas strukturları — dermal matrislər də mövcuddur. Bu strukturlar pasiyentin dərisində yaranmış travmanın xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq tətbiq edilir.
Dəri köçürmələrinin əsas üstünlüklərindən biri geniş dəri sahələrinin bərpası zamanı bədənin başqa nahiyələrindən böyük miqdarda dəri götürülməsinə ehtiyacın azalmasıdır. Bu, əlavə travmanın qarşısını alır və infeksiya riskini azaldır.
Əvvəllər dəri köçürmələri zamanı bədənin böyük bir sahəsindən dəri götürülür, daha sonra həmin nahiyədə kəsik izləri qalırdı. Bu isə estetik baxımdan əlverişsiz hesab olunurdu. Hazırda gen mühəndisliyi və biomühəndislik əsasında hazırlanmış süni dəri, dermal matrislər və pasiyentin öz dəri hüceyrələrindən əldə edilən köçürmələr daha geniş tətbiq olunur.
Bu texnologiyalar travmaların müalicəsində infeksiya riskini azaltmağa, estetik nəticələri yaxşılaşdırmağa və dərinin bərpasını təmin etməyə imkan verir.
Bu prosedurların digər əhəmiyyəti də geniş dəri sahələrinin götürülməsi nəticəsində yaranan maye itkisini azaltmasıdır. Müasir süni dəri köçürmələri, həqiqi dəri hüceyrələrindən ibarət transplantatlar və dermal matrislər travmatik çapıqların, keloid çapıqların müalicəsində, həmçinin dərinin və orqanizmin maye itkisinin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır".
Məhəbbət Tərlanoğlu
19:54 21.11.2026
Oxunuş sayı: 45