Cəmiyyət

Nikah bitir, əmlak mübahisəsi başlayır: Kim nəyə sahibdir?

Ailə münasibətlərinin pozulması yalnız emosional və mənəvi ayrılıqla nəticələnmir, bir çox hallarda tərəflər arasında ciddi maddi mübahisələr də yaradır. Boşanma prosesində aliment, uşağın kiminlə qalması və birgə əldə edilmiş əmlakın bölüşdürülməsi əsas mübahisə predmetlərinə çevrilir. Bəzən tərəflərdən biri nikahın pozulmasında maraqlı olsa da, digər tərəf əmlak bölgüsü və aliment məsələlərini gündəmə gətirir. Hətta bəzi hallarda maddi maraqların ailədaxili münasibətlərin pozulmasına təsir göstərdiyi barədə iddialar da səsləndirilir.

Digər tərəfdən, qanunvericilikdə ər-arvadın ümumi əmlakı ilə şəxsi əmlakı arasında fərq qoyulur. Nikahdan əvvəl əldə edilən, hədiyyə və ya vərəsəlik yolu ilə alınan əmlakın hüquqi statusu fərqli ola bilər. Həmçinin tərəflər nikah müqaviləsi bağlamaqla əmlak münasibətlərini əvvəlcədən müəyyən edə bilərlər. Bəzi hallarda isə ər-arvad əmlak bölgüsü aparmadan boşanmağa razılaşa, yaxud bu məsələni sonrakı dövrə saxlaya bilərlər.

Beləliklə, boşanma zamanı əmlak bölgüsünün hansı hallarda zəruri olduğu, hansı əmlakların bölünmədiyi və tərəflərin hüquqlarının necə qorunduğu maraq doğurur.

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Vüsalə Əhmədova Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, boşanma zamanı əmlakın kimin adına rəsmiləşmiş olması, onun hüquqi sahibinin də yalnız həmin şəxs olacağı anlamına gəlmir:

“Bu məsələdə əsas hüquqi meyar əmlakın hansı tarixdə, hansı vəsait hesabına və hansı hüquqi əsasla əldə edilmiş olmasıdır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 32.1 və 32.2-ci maddələrinə əsasən, nikah müddətində ər-arvadın ümumi gəlirləri hesabına əldə edilən daşınan və daşınmaz əmlak onların ümumi birgə mülkiyyəti hesab edilir. Məsələn, tutaq ki, ev yalnız ərin adına rəsmiləşdirilib lakin, nikah dövründə ümumi gəlirlə alınıbsa, arvadın da əmlakdan pay almaq hüququ yaranır. Və ya, avtomobil yalnız arvadın adına qeydiyyata alınmış olsa da, nikah dövründə ümumi vəsaitlə əldə edilibsə, ər də pay tələb edə bilər. Bu baxımdan, əmlakın dövlət qeydiyyatında kimin adına göstərilmiş olması həlledici meyar deyil. Ərin və ya arvadın işləməməsi, ev təsərrüfatı ilə məşğul olması və ya uşaqlara qulluq etməsi onun ümumi əmlak üzərində hüququnu aradan qaldırmır.

Ailə Məcəlləsinin 34-cü maddəsinə əsasən, yalnız ər-arvadın ayrıca mülkiyyəti hesab edilən əmlak, bir qayda olaraq, boşanma zamanı bölünmür. Məsələn, ər və ya arvadın rəsmi nikaha daxil olmazdan əvvəl əldə etdikləri daşınan və ya daşınmaz əmlak onların şəxsi mülkiyyətidir. O cümlədən, nikah dövründə ər-arvaddan birinə fərdi qaydada hədiyyə edilmiş əmlak, həmin şəxsin şəxsi mülkiyyətidir. Həmçinin də, ər və ya arvad nikah dövründə valideynlərindən, qohumlarından və ya digər şəxslərdən miras yolu ilə ev, torpaq, avtomobil və ya pul əldə edibsə, bu əmlak onun ayrıca mülkiyyəti hesab olunur. Məsələn, arvad atasından miras qalmış evi boşanma zamanı əri ilə bölüşdürməyə borclu deyil. Burada yalnız bir məqama diqqət yetirmək lazımdır. Ailə Məcəlləsinin 35-ci maddəsinə əsasən, əgər ər və ya arvadın nikahdan əvvəl əldə etdiyi əmlakın dəyəri nikah dövründə xeyli artırılıbsa (məsələn, təmir, yenidənqurma və s.), həmin əmlak birgə mülkiyyət hesab edilə bilər. Onu da qeyd edim ki, sadəcə kosmetik təmir, mebel alınması və ya gündəlik qulluq kimi yüngül işlər avtomatik olaraq digər tərəfə mülkiyyət hüququ vermir. Yəni, əmlakın birgə mülkiyyət hesab edilməsi üçün sadəcə təmir faktı kifayət etmir. Dəyərin əhəmiyyətli dərəcədə artması sübut edilməlidir”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, ər-arvad əmlak bölgüsü barədə ümumiyyətlə mübahisə qaldırmadan da boşana bilərlər:

“Bu onların insiyativində olan məsələdir. Həmçinin, tərəflər hansı əmlakın ər-arvadın birgə mülkiyyəti, hansının isə ayrıca mülkiyyət olacağını əvvəlcədən nikah müqaviləsi ilə də razılaşdıra bilərlər. Gələcəkdə alınacaq əmlakın hüquqi rejimini də müqavilə ilə müəyyənləşdirmək mümkündür. O cümlədən, valideynlərin verdiyi vəsaitlə alınan əmlakın hüquqi statusunu da müqavilə ilə dəqiqləşdirmək olar. Məsələn, valideynlərin maliyyə dəstəyi ilə alınan mənzilin hansı tərəfin şəxsi mülkiyyəti olacağı müqavilədə göstərilə bilər. Bir məsələdə də diqqətli olmaq lazımdır. Ailə Məcəlləsinin 36.9-cu maddəsinə əsasən, nikah pozulduqdan sonra ümumi əmlakın bölünməsi ilə bağlı tələblərə üçillik iddia müddəti tətbiq olunur”.

Məhəbbət Tərlanoğlu

Mövzular:

boşanma əmlak bölgüsü ailə hüququ nikah müqaviləsi ər-arvadın ümumi əmlakı şəxsi mülkiyyət

🖨 Çap et

16:30 05.11.2026

Oxunuş sayı: 309