Avropa
Müharibənin taleyi bəlli oldu: Zelenski ərazi güzəştinə gedir
Polşanın Baş naziri Donald Tuskun rəsmi bəyanatı ilə gündəmə bomba kimi düşən bir məqam qlobal diplomatik kulisləri ayağa qaldırıb: noyabrın 4-də Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində (BƏƏ) Rusiya, Ukrayna və ABŞ nümayəndələrinin iştirakı ilə məxfiliyi qorunan kritik üçtərəfli danışıqlar keçiriləcək. Bu tarixin seçilməsi heç də təsadüfi deyil. Çünki görüşdən tam bir gün əvvəl – noyabrın 3-də ABŞ-də Prezident Donald Trampın siyasi gələcəyi və hakimiyyət imkanları üçün həlli vacib aralıq seçkiləri baş tutacaq. Vaşinqtondakı siyasi güc nisbəti aydınlaşan kimi BƏƏ-də başlanacaq bu masada tərəflərin hansı kompromislərə gedəcəyi və ya hansı sərt şərtləri diqtə edəcəyi dünya birliyinin diqqət mərkəzindədir.
Qərb dünyasının işğalla barışdığı bir fonda cəbhə xəttindəki dörddəbirlik torpaq itkisi, Donbasın hələ də Ukraynanın nəzarətində qalan 11 faizlik hissəsi uğrunda gedən amansız bazarlıqlar və Polşa daxil olmaqla Avropanı təhdid edən genişmiqyaslı müharibə riski proseslərin mürəkkəbliyindən xəbər verir. Məhz bu səbəbdən BƏƏ görüşünün anonsu təkcə bir atəşkəs cəhdi deyil, həm də dekabrda keçiriləcək G20 sammiti ərəfəsində güclərin son güc nümayişidir.
Bu böhranlı və taleyüklü məqamda cavab gözləyən əsas suallar bunlardır: Noyabrın 4-də BƏƏ-də keçiriləcək bu məxfi danışıqların real nəticə verməsi üçün tərəflər arasında hansı təməl fikir ayrılıqları aradan qaldırılmalıdır və bu proses Avropanın zədələnmiş təhlükəsizlik arxitekturasına necə təsir göstərəcək?
Mövzu ilə bağlı crossmedia.az- a danışan siyasi şərhçi Cavanşir Abbaslı bildirib ki, bu, Tramp üçün hakimiyyət baxımından çox ciddi sınaq mərhələsi olacaq:
"Ondan bir gün sonra görüşün baş tutması bir çox sualların cavabı aydınlaşdıqdan sonra danışıqlar masasında hansı məsələlərin duracağı ilə bağlı böyük maraq yaradır. Lakin indiki mərhələdə müharibənin dayandırılması ilə bağlı hər hansı müsbət nəticənin olacağını ehtimal etmək çətindir. Yaxın aylarda Rusiya və Ukrayna arasında hər hansı tam razılığın əldə olunacağını gözləmək olmaz".
Siyasi şərhçi masada razılaşdırılması faktiki olaraq imkansız görünən təməl ərazi mübahisələrini və Donbas faktorunu diqqətə çatdırıb:
"Tərəflər arasında çox ciddi anlaşılmazlıqlar var. Xüsusilə Donbas ətrafında dərin fikir ayrılığı mövcuddur. ABŞ Rusiyanın Donbasla bağlı şərtlərinin həyata keçirilməsinə çalışır. Amma Ukrayna əlində olan Donbas ərazilərinin ən azı 11 faizini saxlamaqda qərarlıdır, Rusiya isə bu əraziləri verməkdən qat-qat uzaqdır və Donbasa tamamilə sahib olmaq niyyətindədir. Əsas diplomatik mübarizə məhz bunun üzərindədir. Ukraynanın 25 faizə yaxın torpağı işğal olunub. Volodimir Zelenski iqtidarının bu ərazilərin Rusiya tərəfində qalması şərti ilə atəşkəsə getmək niyyətində olduğunu ehtimal etmək olar. Artıq Krım, Donbas, Luqansk və Donetskin itkisi ilə nəinki Ukrayna, hətta Qərb dünyası və Amerika da barışıb".
Cavanşir Abbaslı Avropanı gözləyən yeni işğal risqini və dekabrda keçiriləcək G20 sammitinin həlledici rolunu vurğulayaraq fikrini yekunlaşdırıb:
"Avropanın təhlükəsizlik strukturu Rusiyanın Ukraynaya hücumu ilə artıq ciddi şəkildə zədələnib. Bu arealın genişlənəcəyini, Polşa və digər Avropa ölkələrinin hər an Rusiyanın hücumuna məruz qala biləcəyini ehtimal etmək olar. NATO faktoruna baxmayaraq, Rusiya hər an Avropanın təhlükəsizlik sistemini dağıda bilər. BƏƏ danışıqlarından böyük nəticə gözləməyək. Əsas "düyün" dekabr ayında keçiriləcək G20 sammitində açılacaq. Tramp Vladimir Putini həmin sammitə dəvət edib. Kreml rəhbərinin oraya getməsi, Trampla və Avropa liderləri ilə keçirəcəyi baş-başa görüşlər müharibənin real taleyini müəyyən edəcək".
Zeynəb Həsən
18:30 28.10.2026
Oxunuş sayı: 84
