5 Avqust – Azərbaycan Hərbi Donanması Günü
Bu gün – 5 avqust Azərbaycan Respublikasında Hərbi Donanma Günü kimi qeyd olunur. Bu peşə bayramı Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 1996-cı ildə imzaladığı fərmanla təsis edilib və hər il Xəzər dənizində ölkəmizin dəniz sərhədlərinin keşiyində dayanan, peşəkarlıq və fədakarlıqla xidmət göstərən Hərbi Dəniz Qüvvələrinin şəxsi heyətinin əməyini və tarixi yolunu yad etmək məqsədi daşıyır.
Tarixi köklər: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrü
Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin tarixi XX əsrin əvvəllərinə – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövrünə gedib çıxır. 1919-cu ilin yayında ingilis qoşunları Bakını tərk edərkən şəhər limanının idarəçiliyini və bir sıra hərbi gəmiləri Azərbaycan hökumətinə təhvil verdilər. Bu gəmilərin əsasında Azərbaycan Xəzər Hərbi Dəniz Donanması formalaşdırıldı.
Donanmanın yaradılması ölkənin dəniz sərhədlərinin qorunması baxımından mühüm addım idi. 1919-cu ilin sonlarında general İbrahim ağa Usubovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan hərbi missiyası xaricdən 6 birtoplu qırıcı kater, 12 qırıcı kater, 6 sualtı qayıq, 92 gəmi topu, 10 sahil topu, simsiz teleqraf qurğuları və digər avadanlıqlar əldə etmişdi. “Qars”, “Ərdahan” qayıqları, “Astrabad”, “Göytəpə” poçt gəmiləri və digər gəmilər donanmanın tərkibində yer alırdı.
Lakin 1920-ci ildə AXC-nin süqutu ilə güclü milli donanma quruculuğu prosesi yarımçıq qaldı. Sonradan bu qüvvələr Sovet Xəzər Dəniz Qüvvələrinin tərkibinə daxil edildi.
Müstəqillik dövrü və yenidən qurulma
SSRİ-nin dağılmasından sonra Azərbaycan yenidən öz müstəqil hərbi-dəniz qüvvələrini yaratmağa başladı. 1991-ci il oktyabrın 9-da qəbul edilən “Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri haqqında” Qanun hüquqi bazanı formalaşdırdı. 1992-ci il aprelin 7-də Azərbaycan Respublikası Hərbi-Dəniz Qüvvələri Qərargahı, mühafizə və təminat rotası yaradıldı. Keçmiş Xəzər Hərbi Dəniz Donanmasının 25 faizi və Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi Azərbaycanın ixtiyarına verildi.
1992-ci il iyunun 26-da (bəzi mənbələrdə iyulun 26-sı qeyd olunur) “Bakılı” keşikçi gəmisində müstəqil Azərbaycanın üçrəngli dövlət bayrağı qaldırıldı. Bu hadisə milli Hərbi Dəniz Qüvvələrinin rəsmi doğuluşunun simvolu idi. İlk mərhələdə donanmaya müxtəlif tipli gəmilərlə komplektləşdirilmiş divizionlar və sahil bölmələri daxil idi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev dövrü:
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə ordu quruculuğu, o cümlədən Hərbi Dəniz Qüvvələrinin inkişafı sistemli xarakter aldı. Ulu Öndər ölkənin müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyünün qorunması və silahlı qüvvələrin peşəkarlaşdırılması istiqamətində mühüm işlər gördü.
1996-cı ildə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə Bakı Dəniz Yolları Məktəbinin bazasında Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası yaradıldı. Eyni ildə Heydər Əliyevin fərmanı ilə 5 avqust Hərbi Donanma Günü elan olundu. Bu qərar milli dənizçilik tarixinə hörmətin və gələcək inkişafa diqqətin rəsmi ifadəsi idi.
Heydər Əliyev dövründə kadr hazırlığına xüsusi diqqət yetirildi, beynəlxalq əməkdaşlıq təməlləri qoyuldu, donanmanın maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi istiqamətində addımlar atıldı. Ulu Öndərin “ordu quruculuğu dövlətin əsas vəzifələrindən biridir” prinsipi Hərbi Dəniz Qüvvələrinin inkişafının da əsasını təşkil etdi.
Prezident İlham Əliyev dövrü:
Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Hərbi Dəniz Qüvvələri keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Dövlət başçısının ordu quruculuğuna verdiyi prioritet diqqət nəticəsində donanmanın maddi-texniki bazası əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirilib, müasir gəmilər, radar sistemləri, müşahidə və kəşfiyyat texnologiyaları tətbiq olunub.
Yeni hərbi bazanın inşası bu dövrün mühüm nailiyyətlərindən biridir. Bakının Qaradağ rayonunun Puta qəsəbəsində yerləşən müasir baza Xəzər hövzəsində ən böyük və müasir hərbi obyektlərdən sayılır. Burada qərargah, körpülər, hərbi qulluqçular üçün mənzil-sosial şərait, kommunikasiya infrastrukturu yaradılıb. Prezident İlham Əliyev bazanın açılışında iştirak edərək Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gələcək inkişafının daim diqqət mərkəzində olacağını bildirib.
Donanma Türkiyə, İsrail, Pakistan və digər tərəfdaşlarla əməkdaşlıq çərçivəsində yeni gəmilər, pilotsuz dəniz sistemləri, raket sistemləri və digər müasir silahlarla təchiz olunub. Gəmi parkının yenilənməsi, mövcud gəmilərin modernləşdirilməsi, dəniz enerji infrastrukturunun mühafizəsi istiqamətində ardıcıl işlər aparılır. Xəzər dənizində strateji neft-qaz yataqlarının və platformalarının təhlükəsizliyi prioritet vəzifə kimi müəyyən edilib.
2020-ci il Vətən müharibəsində Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xüsusi təyinatlıları da fədakarlıq göstərdi. Onlar Qubadlı rayonunun azad edilməsində, eləcə də digər istiqamətlərdə mühüm rol oynadı. Xüsusi təyinatlıların komandiri Qubadlının azad olunması barədə Ali Baş Komandana məruzə etdi.
Bu gün Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri Xəzər dənizində Rusiya donanmasından sonra ən güclü qüvvələrdən biri hesab olunur. Təxminən 3000 nəfərlik şəxsi heyət və 20-dən artıq gəmi, kater və digər vasitələrlə təchiz olunmuş donanma peşəkar kadr hazırlığı, beynəlxalq təlimlər və yüksək döyüş qabiliyyəti ilə seçilir.
Azərbaycan Hərbi Donanması Günü təkcə peşə bayramı deyil, eyni zamanda milli dövlətçilik tariximizin, müstəqillik uğrunda mübarizənin və dəniz sərhədlərinin etibarlı mühafizəsinin rəmzidir. 1919-cu ildən başlayan yol, Heydər Əliyevin quruculuq siyasəti və İlham Əliyevin strategiyası nəticəsində bu gün yüksək peşəkar səviyyəyə çatıb.
Bu əlamətdar gün münasibətilə Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bütün şəxsi heyətini, veteranlarını və dəniz sərhədlərimizin keşiyində dayanan hər kəsi ürəkdən təbrik edirik. Vətənimizin dəniz sərhədləri etibarlı əllərdədir!
Ayhan
11:50 05.08.2026
Oxunuş sayı: 64
