Sosium

Partiya sədrləri arasında sorğu - Ayrılmış dövlət vəsaiti hara xərclənir?

Azərbaycanda 26 siyasi partiya fəaliyyət göstərir. Bu siyasi partiyaların əksəriyyəti dövlət hesabına maliyyələşir. Dövlət hesabına maliyyələşən partiyalar 2026-cı il mart ayında Mərkəzi Seçki Komitəsinə maliyyə hesabatı veriblər. Verilən maliyyə hesabatı sosial şəbəkələrdə ciddi müzakirələrə səbəb olub. Belə ki, maliyyələşən partiyalar arasında 370 min manat alan partiya da var, 850 manat alan partiya da. Maraqlıdır bu qədər kəskin maliyyə vəsaiti fərqi olan partiyaların siyasi fəaliyyəti də belə kəskin fərqlənirmi? Hazırda maliyyələşən partiyalar il boyunca onlara ayrılan vəsaiti hansı istiqamətdə, hansı layihələrə xərcləyiblər?

Crossmedia.az məsələ ilə bağlı partiya sədrləri ilə əlaqə saxlayıb:

Real partiyasının sədri Natiq Cəfərli qeyd edib ki, parlament partiyalarına ayrılan dövlət vəsaitinin ümumi məbləği artırılıb: “Həmin vəsait qanuna uyğun olaraq parlamentdə təmsil olunan siyasi partiyalar arasında bölüşdürüləndə partiyanın payına əvvəlkindən daha çox məbləğ düşdü. Yəni burada sensasiya yaradacaq hər hansı məqam yoxdur. Ayrılan vəsait dövlət büdcəsindən, yəni hamımızın ödədiyi vergilər hesabına formalaşır və müəyyən olunmuş qaydada ölkədə fəaliyyət göstərən siyasi partiyalar arasında bölüşdürülür. Buna görə də bütün partiyaların payına əvvəlki dövrlə müqayisədə daha çox vəsait düşüb”. – Partiyaya ayrılan məbləğ 304 min manat.

Ağ partiya sədri Tural Abbaslı bildirib ki, əslində bu maliyyələşmə məsələsi cəmiyyətdə və sosial mediada aparılan müzakirələrdə təqdim olunduğu qədər bəsit məsələ deyil: “Bu məsələ Azərbaycan Respublikasının “Siyasi partiyalar haqqında” Qanunu ilə tənzimlənir. Həmin qanuna əsasən partiyalar iki kateqoriya üzrə maliyyələşdirilir: parlamentdə təmsil olunan partiyalar və parlament seçkilərində iştirak edib, lakin parlamentdə təmsil olunmayan partiyalar. Ağ Partiya olaraq biz parlament seçkilərində iştirak etmiş, lakin parlamentdə təmsil olunmayan partiyalar kateqoriyasından maliyyələşirik. Əslində ayrılan maliyyə vəsaiti də aşağı-yuxarı Müsavat Partiyasına ayrılan vəsait qədərdir. Sadəcə olaraq, ötən il sənədləşmə prosesində bəzi çatışmazlıqlar və texniki problemlər yarandığı üçün dövlətdən almalı olduğumuz maliyyə yardımını tam həcmdə əldə edə bilmədik. Əks halda biz də illik təxminən 40 min manat civarında maliyyə yardımı alacaqdıq. Amma məsələ ondadır ki, istər 300 min manat, istər 400 min manat olsun, bu məbləğlər siyasi partiyanın illik fəaliyyəti üçün olduqca minimal vəsaitdir. Məsələn, Azərbaycanda 26 siyasi partiya fəaliyyət göstərir və onların dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməsi üçün büdcədən ümumilikdə 6 milyon manat ayrılır. Bu vəsaitin təxminən 2,5 milyon manatı birbaşa Yeni Azərbaycan Partiyasına yönəlir. Beləliklə, qalan 25 partiyanın maliyyələşdirilməsi üçün təxminən 3,5 milyon manat vəsait qalır. Halbuki təkcə Yeni Azərbaycan Partiyası üzvlük haqları hesabına illik təxminən 35 milyon manat vəsait toplayır. Bu baxımdan istər min manat olsun, istər 40 min manat, istərsə də 400 min manat – bunlar kifayət qədər cüzi məbləğlərdir”.

Partiya sədri bildirib ki, partiya dedikdə söhbət yalnız mərkəzi qərargahdan getmir: “Partiya eyni zamanda 75-76 rayon təşkilatı və 75-76 ofis deməkdir. Bu ofislərdə minimum iki və ya üç nəfərin əməkhaqqı alması deməkdir. Bunun ofis xərcləri, kommunal xərcləri, rabitə və kommunikasiya xərcləri var. Buraya internet, telefon danışıqları, qaz, su, işıq xərcləri daxildir. Eyni zamanda nəqliyyat, təbliğat-təşkilat işləri və partiyanın fəaliyyətinə lazım olan inventar xərcləri də mövcuddur. Ən çox maliyyə alan partiya, səhv etmirəmsə, təxminən 430 min manat vəsait əldə edir. Bu da parlamentdə üç deputatla təmsil olunan Vətəndaş Həmrəyliyi partiyasıdır. 430 min manatı 12 aya bölsəniz, aylıq təxminən 35 min manat edir. Sonra həmin məbləği 75 rayon təşkilatına bölün və görün hər rayon təşkilatına nə qədər vəsait düşür. Əslində, bugünkü Azərbaycan reallığında normal siyasi partiyanın fəaliyyət göstərməsi üçün minimum 1-2 milyon manat illik vəsait tələb olunur. Bu, ən minimal hesablamadır. Çünki mövcud qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq fəaliyyət göstərmək, seçkilərdə iştirak etmək, namizədlər irəli sürmək, minlərlə seçki məntəqəsində müşahidəçi prosesini təşkil etmək ciddi maliyyə resursları tələb edir. Azərbaycanda təxminən 6 minə yaxın seçki məntəqəsi var. Təkcə bu prosesi təşkil etmək üçün belə minimum 2 milyon manata yaxın illik vəsait lazımdır. Dövlətin ayırdığı vəsait simvolik xarakter daşıyır. Təbii ki, onun olmaması da problem yaradar, amma istənilən halda bunlar kifayət qədər kiçik rəqəmlərdir”. – Partiyaya ayrılan vəsait 1175 manat

Ədalət partiyasının sədri Mütəllim Rəhimli qeyd edib ki, partiyalara vəsaitin ayrılması onların seçkilərdə iştirakı və əldə etdikləri nəticələrlə bağlıdır: “Parlamentdə təmsil olunan partiyalar dövlət büdcəsindən daha çox vəsait alırlar. Parlamentdə təmsil olunmayan partiyalar isə daha az maliyyələşdirilirlər. Ədalət Partiyası Milli Məclisdə təmsil olunmur və buna görə də partiya dövlət büdcəsindən ötən il cəmi 1012 manat vəsait alıb. Bunun da səbəbi ondan ibarətdir ki, “Siyasi partiyalar haqqında” Qanuna əsasən, partiyalar öz büdcə dövriyyələrinin iki mislindən artıq dövlət yardımı ala bilməzlər. Yəni biz əvvəlcə öz vəsaitimizi formalaşdırmalıyıq ki, onun iki mislinə qədər dövlət büdcəsindən yardım ala bilək. Təbii ki, 1012 manat olduqca az məbləğdir və bu vəsaitlə geniş siyasi prosesləri qurmaq çox çətindir. Ədalət Partiyası ötən il kifayət qədər mürəkkəb bir dövrdən keçdi. Biz partiyamızın sədri, mərhum İlyas İsmayılovu itirdik və bu səbəbdən siyasi proseslərin təşkili, partiyanın maliyyə və təsərrüfat fəaliyyətinin idarə olunması istiqamətində müəyyən boşluqlar yarandı. Nəticə etibarilə fəaliyyətimizin həcminə uyğun olaraq dövlət büdcəsindən də az vəsait aldıq. Əlbəttə, biz istərdik ki, daha çox maliyyə vəsaiti əldə edək. Çünki bu, siyasi fəaliyyətimizin genişlənməsinə və stimullaşdırılmasına müsbət təsir göstərir. Siyasət maliyyə dəstəyi olmadan həyata keçirilə bilməz və onun müəyyən maddi təminata ehtiyacı var”.

Partiya sədri əlavə edib ki, siyasət birbaşa maliyyədən asılı olmasa da, maliyyə ilə sıx əlaqəlidir və bu əlaqə uğur qazanmaq imkanlarını da artırır: “Biz bunu Ədalət Partiyasının fəaliyyətində də gördük. Məsələn, ötən il demək olar ki, maliyyə imkanları olmadan fəaliyyət göstərirdik. Buna baxmayaraq, Ədalət Partiyası ilin ikinci yarısından etibarən özünü toparlaya bildi və siyasi mövcudluğunu ortaya qoydu. Rayon təşkilatları ilə koordinasiya işləri, təbliğat və təşkilat kampaniyaları, təşkilatlanma prosesi, iclasların keçirilməsi, partiya fəallarının aktivliyinin təmin olunması kimi çoxsaylı fəaliyyət istiqamətləri mövcuddur. Demək olar ki, bütün bu sahələrə maliyyənin birbaşa təsiri var. Məhz maliyyə çatışmazlığı səbəbindən də bir sıra istiqamətlərdə arzuladığımız nəticələri əldə edə bilməmişik. Bu il də hesab edirəm ki, Ədalət Partiyası hələ arzu etdiyimiz maliyyə imkanlarına malik deyil. Bunun səbəblərini partiya daxilində də yaxşı bilirik və həmin istiqamətdə iş aparırıq. Bununla belə, düşünürəm ki, irəliyə doğru müəyyən addımlar atmışıq və bu müsbət tendensiyanı bundan sonra da davam etdirəcəyik”. - Partiyaya ayrılan məbləğ 1012 manat.

Azərbaycan Xalq Partiyasının sədri Qiyas Sadıqov bildirib ki, onlara ayrılan vəsait əsasən yalnız partiyanın xidmət qollarına çatır. Yəni hansısa layihələrin həyata keçirilməsi, regionlarda tədbirlərin təşkili və ya yerli təşkilatlara əlavə dəstəyin göstərilməsi üçün kifayət etmir. Müəyyən layihələr həyata keçirmişik, amma bunlar ictimai əsaslarla və öz imkanlarımız hesabına baş tutub. Dövlət tərəfindən ayrılan vəsait hesabına isə yalnız ofis icarəsini, xidmət haqlarını, telefon və internet xərclərini qarşılamaq imkanımız olur. Bu vəziyyətdə genişmiqyaslı fəaliyyət göstərmək çox çətin olur. Məsələn, parlamentdə təmsil olunan bəzi partiyalara təxminən 300 min manat civarında vəsait ayrılır. Bu məbləğ partiyalar üçün kifayət qədər böyük maliyyə resursudur. Hər bir halda siyasi partiyanın fəaliyyətinin regionlarda daha yaxşı təşkil olunması və təmsil edilməsi üçün maliyyə imkanları vacibdir. Belə vəsaitlər ümumi konfransların, toplantıların və digər təşkilati tədbirlərin keçirilməsi üçün daha geniş imkanlar yaradır”. - Partiyaya ayrılan məbləğ 850 manat

Böyük Azərbaycan partiyasının sədri, millət vəkili Elşad Musayev qeyd edib ki, bütün rəqəmlər Mərkəzi Seçki Komissiyasında var: “Kim istəyirsə araşdıra, baxa bilər. Amma açığı, mən vaxtımı bu məsələyə sərf etmək istəmirəm. Bizim partiyamız qeyri-hökumət təşkilatı deyil, siyasi təşkilatdır. Parlamentdə təmsil olunuruq. Ölkə üçün vacib məsələləri qaldırırıq və onların həlli istiqamətində fəaliyyət göstəririk. Qəbullar keçiririk, qanunyaratma prosesində iştirak edirik. Mən eyni zamanda Əmək və sosial siyasət komitəsi sədrinin müaviniyəm. Hər gün çoxsaylı vətəndaş müraciətləri, təklifləri və şikayətləri ilə məşğul oluruq, onların həlli istiqamətində çalışırıq. Siyasi mövqeyimizi ortaya qoyuruq. Məsələn, Azərbaycanın sərnişin təyyarəsinin vurulması məsələsində ilk siyasi mövqelərdən birini biz ortaya qoyduq. Azərbaycanın siyasi hakimiyyətinin mövqeyinə dəstəyimizi ifadə etdik və hadisənin araşdırılmasının vacibliyini vurğuladıq. Amma sosial şəbəkələrdə yayılan müzakirələr tamam başqa məsələdir. Sosial media sadəcə bir müstəvidir və orada deyilənlər hər zaman reallığı tam əks etdirmir”. – Partiyaya ayrılan məbləğ 304 min manat.

🖨 Çap et

18:46 25.06.2026

Oxunuş sayı: 60