Meşə və istirahət zonalarında gənələrə qarşı necə mübarizə aparmaq olar?
Meşə və istirahət yollarında tətbiq olunan sadə bir prosedurun gənələrin mövcudluğunu demək olar ki, tamamilə azalda biləcəyi elmi cəhətdən sübut edilmişdir.
Tədqiqatlar göstərir ki, düzgün hazırlanmış ağac yonqarları hörümçəkkimilərin sayını 99 faizə qədər azaldır.
Crossmedia.az UNİAN-a istinadən xəbər verir.
Məlumata görə, bu, Avropa ölkələrində Laym xəstəliyi və digər gənə ilə yoluxan xəstəliklərin hallarının durmadan artdığı bir vaxtda vacib məlumatdır.
"Gənələr və gənə ilə yoluxan xəstəliklər" jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələri göstərir ki, effektiv gənə nəzarəti həmişə mürəkkəb və bahalı texnologiyalar tələb etmir.
Ottava Universitetinin tədqiqatçılarından ibarət qrup, Kanada paytaxtı ətrafındakı istirahət zonalarında bir təcrübə apardı. Bu ərazilərdə illərdir Laym xəstəliyinə səbəb olan bakteriyaları daşıyan gənələrin yüksək sıxlığı müşahidə olunur.
Alimlər tez-tez istifadə olunan yürüyüş yollarının yaxınlığında səpələnmiş iki növ kül qırıntılarını təhlil etməyə diqqət yetirdilər. Birinci qrup təbii qırıntılardan, ikinci qrup isə kənd təsərrüfatında gənələri idarə etmək üçün istifadə edilən insektisid olan deltametrinlə hopdurulmuş materialdan ibarət idi.
Nəticələr olduqca aydın idi. Deltametrinlə emal edilmiş ağac yonqarları halında, iki tədqiqat mövsümündə yetkin və nimfaların sayı 99 faizə qədər azalıb. Hətta adi, işlənməmiş ağac yonqarları belə gənənin varlığını 48 faiz azaltmışdır.
Gənələrlə təması məhdudlaşdıran fiziki maneə
Tədqiqatın müəllifləri qeyd edirlər ki, təbii ağac yonqarlarının effektivliyi əsasən onların fiziki xüsusiyyətləri ilə bağlıdır. Onlar yaş bitki örtüyünü cığırdan ayıran quru təbəqə yaradır və nəm mühit gənələrin sağ qalması üçün çox vacibdir.
Bu örtük hörümçəkkimilərin insan səyahət marşrutlarına doğru hərəkət etməsini çətinləşdirir. Praktikada bu, insanın parazitlə təmas riskini azaldır.
Nəşrin müəlliflərindən biri olan professor Manişa A. Kulkarni bildirib ki, bu tədqiqat göstərir ki, strateji yerlərdə gənə sayını effektiv şəkildə azalda biləcək müxtəlif ətraf mühitin idarə olunması strategiyaları mövcuddur.
Tədqiqatçı qeyd edib ki, ağac yonqarları sadə, praktik və nisbətən ucuz bir həll yoludur. Onlar yerli mənbələrdən, məsələn, şəhər yaşıllıqlarının saxlanılması proqramları və ya ağacların kəsilməsi əməliyyatları vasitəsilə əldə edilə bilər.
İqlim dəyişikliyi gənələrin çoxalmasına təkan verir.
Mütəxəssislər illərdir ki, gənə sayının artmasının iqlim dəyişikliyi ilə güclü şəkildə əlaqəli olduğunu qeyd edirlər. Getdikcə mülayim qışlar, daha yüksək orta temperaturlar və yaşıl sahələrin istifadəsindəki dəyişikliklər bu hörümçəkkimilərin inkişafı üçün ideal şərait yaradır.
Gənələrin əsasən maralların və gəmiricilərin təbii sahibi olan heyvanların populyasiyasının artması da əhəmiyyətlidir. Onlar parazitin yaşayış mühitinin genişlənməsinə kömək edir.
Alimlər vurğulayırlar ki, insanların gənə ilə təmasını məhdudlaşdırmaq üçün sadə metodların tətbiqi, xüsusən də istirahət və gəzinti zonalarında ictimai sağlamlığın qorunması strategiyasının elementlərindən biri ola bilər.
05:35 28.05.2026
Oxunuş sayı: 50
