Sosium

Səfillərin səsi: Parisdən dünyaya yüksələn dahi - Viktor Hüqo

"Bir tikə çörək oğurladığıma görə məni həbsxanaya apardılar və orda illərlə hər gün havayı bir bütöv çörək verdilər"

Bu gün -26 fevral dünya ədəbiyyatının ən parlaq simalarından biri, fransız romantizminin öncülü Viktor-Mari Hüqonun doğum günüdür.

O, 1802-ci ildə Fransanın Bezanson şəhərində dünyaya göz açmış və 1885-ci ildə Parisdə həyatını itirmişdir. Hüqo yalnız bir şair və yazıçı deyildi; o, həm dramaturq, həm rəssam, həm siyasi fəal, həm də publisist idi. Onun yaradıcılığı və həyatı Fransız ədəbiyyatı üçün əvəzsiz bir mirasdır.

Viktor Hüqo poeziyada da, prozada da özünəməxsus iz qoymuşdur. Onun poetik irsi arasında “Mədhiyyələr və Balladalar” (1826), “Les Feuilles d’automne” (1831) və “Les Contemplations” (1856) kimi şeir topluları xüsusilə seçilir.

Tarixi poeması “Əsrlərin əfsanəsi” (1853–1883) isə yalnız Fransa ədəbiyyatında deyil, dünya epik yaradıcılığında da xüsusi yer tutur. Hüqo həm də teatr sahəsində diqqət çəkmiş, “Kromvel”, “Hernani”, “Lureksiya Bordjiya” və “Ryu Blaz” kimi pyesləri ilə fransız romantizminin liderlərindən biri kimi tanınmışdır.

Amma Viktor Hüqonun dünya oxucuları üçün ən tanınmış və əhəmiyyətli əsərləri arasında romanları xüsusi yer tutur.

Onlardan biri də, əlbəttə ki, 1862-ci ildə nəşr olunmuş “Səfillər” (Les Misérables) romanıdır. Bu əsər yalnız Hüqonun yaradıcılığı üçün deyil, eyni zamanda dünya ədəbiyyatı üçün də əsl bir şah əsər hesab olunur.

“Səfillər” əsəri XIX əsr Fransasının sosial, siyasi və iqtisadi mənzərəsini böyük bir realizm və emosional dərinliklə oxucuya təqdim edir.

Roman Jean Valjean adlı qəhrəmanın həyatı ətrafında qurulub. Jean Valjean gəncliyində bir çörək oğurluğuna görə uzun illər həbs həyatı yaşayır.

Lakin sərt şərait və cəmiyyətin haqsızlığı onu qırmaq əvəzinə, daha möhkəm və əxlaqlı bir insana çevirir. Hüqo burada həm fərdi ədalətin, həm də sosial ədalətin əhəmiyyətini göstərir.

Romanın mərkəzində həmçinin Parisdəki kasıb və əzab çəkən insanların həyatı, inqilabçı gənclərin mübarizəsi və cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri ilə qarşıdurmaları da təsvir olunur.

Hüqo ətraflı təsvirlər və dərin psixoloji analizlə oxucunu həmin dövrün küçələrinə, həbsxanalarına, işxanalarına və məhəllələrinə aparır.

Roman yalnız əyləncə üçün deyil, həm də sosial mesaj daşıyır - yoxsulluq, ədalətsizlik, insan ləyaqəti və mərhəmət kimi mövzuları güclü şəkildə önə çıxarır.

Jean Valjean xarakteri əsərin ürəyidir və onun mübarizəsi oxucuya həm təsir edir, həm də düşündürür.

Romanda həmçinin Fantine, Cosette, Javert və Marius kimi personajlar vasitəsilə fərqli sosial siniflərin, qadınların və gənclərin həyatına işıq tutulur.

Hüqo bu əsəri ilə oxucularına Fransanın XIX əsr tarixi ilə bağlı dərin məlumat verir, eyni zamanda insan ruhunun əzmkarlığını və mərhəmətə olan ehtiyacını vurğulayır.

Hüqonun siyasi fəaliyyəti və ictimai mövqeyi

Viktor Hüqo yalnız yazıçı kimi deyil, həm də ictimai fəal kimi Fransada diqqət çəkmişdir. O, İyul monarxiyası və sonrakı II və III Fransa respublikalarında parlament üzvü olmuş, insan haqları, sosial ədalət və ölüm cəzasına qarşı çıxmışdır.

Hüqo sülh, azadlıq və vahid Avropa ideyalarını müdafiə etmiş, bu mövqeyi ona imperator tərəfindən Cersi və Gernsidə uzun illər sürgün həyatı gətirmişdir.

Hüqonun şəxsi həyatı da maraqlıdır. O, imperiya generalı Cozef Leopold Siqisbert Hüqo və rəssam Sofiya Trebuçet ailəsində böyümüşdür.

Hüqo həm şeir, həm roman, həm də rəsm sahəsində çoxsaylı əsərlər yaratmış, bəzən daxili dekorasiya və illüstrasiya işlərinə töhfə vermişdir. Ömrü boyunca çəkdiyi dörd minə yaxın rəsm əsəri onun sənətkarlığını və yaradıcılıq potensialını göstərir.

Ölümü və mirası

Viktor Hüqo 83 yaşında Parisdə vəfat etmiş və ölümündən on gün sonra, 1 iyunda dövlət səviyyəsində böyük bir dəfn mərasimi keçirilmişdir.

Onun cənazəsi Parisdəki Pantheon məzarlığında yerləşdirilmiş və burada Fransanın ən önəmli intellektualları ilə bir yerdə uyuyur.

Hüqo həm ədəbiyyat, həm siyasət, həm də sosial ədalət sahəsində simvolik bir şəxsiyyət kimi yadda qalmışdır.

Bu gün, Hüqonun doğum günü münasibətilə, onun poetik, dramatik və romanik irsini xatırlamaq, “Səfillər” kimi əsərləri vasitəsilə ədalət və insanlıq dəyərlərini yenidən düşünmək üçün əla bir fürsətdir.

Onun yaradıcılığı oxuculara yalnız keçmişi deyil, həm də gələcəyi anlamağa kömək edir.

Ağlamaq üçün gözdən yaşmı axmalı,

Dodaqlar gülərkən insan ağlamazmı?

Sevmək üçün gözələmi baxmalı,

Pis vücudda gözəl ruh, qəlb bağlanmazmı?

Həsrət - bir sevgidən uzaqmı qalmaqdır,

Sevgilin yanindaykən hicran duyulmazmı?

Oğurluq - pul, dövlət, malmı oğurlamaqdır,

Səadat oğurlamaq oğurluq olmazmı?

Solması üçün gülü budaqdanmı üzməli,

Qönçəykən bir çiçək budaqda solmazmı?

Öldürmək üçün silah, bir xəncərmi olmalı,