Sosium

Cadular, rituallar və kollektiv psixoz: Burari faciəsi və kor-koranə inancın dəhşətli bədəli

Tarix boyu elə hadisələr baş verib ki, illər keçsə də onların üzərindəki sirr pərdəsi tam açılmayıb.

Bu cür olaylar cəmiyyətdə daima suallar doğurub: bu insanlar doğrudanmı qətlə yetirilib, yoxsa öz həyatlarına özləri son qoyublar? Hadisə təsadüf idimi, yoxsa planlı bir prosesin nəticəsiydi? Bir çox hallarda bu suallar cavabsız qalıb və həmin hadisələr “müəmmalı” kimi yaddaşlara həkk olunub.

Belə faciələr zamanla unudulsa da, əslində onlar cəmiyyət üçün sadəcə bir xəbər yox, ciddi bir dərs və xəbərdarlıq mahiyyəti daşıyır.

Xüsusilə, vurğulamaq lazımdır ki, ritual, fal, cadugərlik, mistik ayinlər və bu kimi nəzarətsiz inanclarla məşğul olmaq bəzən sadəcə fərdi maraq kimi başlasa da, zamanla insanı reallıqdan uzaqlaşdıran, sağlam düşüncəni zəiflədən və təhlükəli nəticələrə aparan bir yola çevrilə bilər.

Tarixdə baş vermiş bu cür hadisələr açıq şəkildə göstərir ki, ağıl və məntiqdən uzaqlaşıb rituallara, xurafata və kor-koranə inanclara bağlanan insanların sonu çox vaxt faciə ilə bitir və bu cür nümunələr cəmiyyət üçün açıq bir xəbərdarlıqdır.

2018-ci ilin 1 iyul tarixində Hindistanın paytaxtı Dehlinin Burari rayonunda baş verən hadisə həm ölkədə, həm də dünyada böyük şok effekti yaratdı.

Chundawat ailəsinə mənsub 11 nəfər öz evlərində, tavana yaxın bir nöqtədən yan-yana asılmış vəziyyətdə ölü tapıldı. Hadisənin ilk saatlarında ictimaiyyətdə cinayət və ya planlaşdırılmış kütləvi intihar ehtimalları müzakirə olunsa da, istintaq dərinləşdikcə olayın arxasında daha mürəkkəb və psixoloji baxımdan narahatedici bir mənzərənin olduğu üzə çıxdı.

Rəsmi araşdırmanı aparan Dehli polisi və məhkəmə-tibbi ekspertiza zor tətbiqi, boğuşma və ya məcburiyyət izlərinə rast gəlmədi. Qapıların kilidli olmaması və qaçış əlamətlərinin qeydə alınmaması isə ailə üzvlərinin son ana qədər baş verənlərin “uğurlu nəticələnəcəyinə” inandıqlarını göstərdi.

Araşdırmalar zamanı məlum oldu ki, ailənin əsas qərarverici fiquru olan Lalit Chundawat illər boyunca mərhum atasının ruhu ilə əlaqə saxladığına inanıb və bu “mesajları” ailə daxilində mütləq həqiqət kimi təqdim edib.

Evdə tapılan əlyazma dəftərlər hadisənin təsadüfi olmadığını ortaya qoydu; həmin qeydlərdə “xilas olma”, “ruhun saflaşması”, “ataların ruhu ilə birləşmə” kimi anlayışlar fonunda yerinə yetirilməli ritual mərhələləri addım-addım təsvir edilmişdi, hətta bədən mövqeləri, vaxt ardıcıllığı və fiziki şərtlər detallı şəkildə yazılmışdı.

Ən sarsıdıcı məqam isə ritualın ölümlə nəticələnməyəcəyinə, bunun müvəqqəti və “sınaq xarakterli” proses olduğuna dair açıq qeydlərin olması idi.

Mütəxəssislər bu hadisəni “paylaşılan psixotik pozuntu” kimi qiymətləndirərək, bildiriblər ki, qapalı ailə mühitində dominant bir şəxsin psixotik inancları zamanla digərləri tərəfindən də reallıq kimi qəbul edilə bilər və bu, kollektiv davranışa çevrilə bilər.

Evə baxış zamanı divardan çölə doğru uzanan və heç bir kommunikasiya sisteminə bağlı olmayan 11 boru aşkarlandı.Onların düzülüşü ölən ailə üzvlərinin yerləşmə forması ilə uyğunluq təşkil edirdi; polis bunu ritualın simvolik elementi kimi dəyərləndirdi.

Bütün faktlar bir araya gətirildikdə, Burari hadisəsi klassik mənada dini ayin və ya sırf şüurlu kütləvi intihar kimi deyil, təhlükəli və yanlış inanc sisteminin qapalı ailə strukturu daxilində zamanla “mütləq həqiqətə” çevrilməsi nəticəsində baş vermiş faciə kimi qiymətləndirilir.

Qeyd edək ki, hadisə beynəlxalq mediada, o cümlədən "BBC" və "The Guardian" kimi nüfuzlu nəşrlərdə geniş işıqlandırılıb, daha sonra isə House of Secrets: The Burari Deaths adlı sənədli serialda araşdırılıb.

Bu faciə cəmiyyət üçün ciddi xəbərdarlıq kimi qəbul olunur: rasional düşüncədən uzaqlaşma, mistik və nəzarətsiz inancları həyatın mərkəzinə çevirmə və sorğusuz itaət bəzən geri dönüşü olmayan nəticələrə səbəb ola bilər.

Burari hadisəsi bunun ən sarsıdıcı real nümunələrindən biri kimi tarixdə qalır.

Fatimə Məmmədova

🖨 Çap et

01:13 26.02.2026

Oxunuş sayı: 519