Dövlət hərəkətə keçdi: Pornoqrafik məlumat yayan saytlar bağlandı
Ötən il yetkin yaşına çatmayan istifadəçilər üçün uyğun olmayan görüntüləri yayımlayan təxminən 300-ə yaxın sayt bloklanıb. Bu addımlar uşaqların və yeniyetmələrin internetdə zərərli məzmundan qorunması məqsədilə atılsa da, ümumiyyətlə, yetkin istifadəçilər üçün belə materialların internetdə mövcudluğu normal sayıla bilməz.
Məsələ bundadır ki, internetin sürətli inkişafı və sosial şəbəkələrin geniş yayılması bloklamaları əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirir. Nə qədər şübhəli saytlar və hesablar spam edilsə, nə qədər müvafiq nəzarət mexanizmləri tətbiq olunsa da, yeniləri daim ortaya çıxır. Bu isə göstərir ki, mövcud sistem kifayət qədər effektiv deyil və yalnız texniki bloklamalarla problemin həll olunması mümkün deyil.
Həmçinin, məsuliyyət yalnız sayt sahiblərinin üzərinə düşmür. İnternet platformalarının, sosial şəbəkələrin bu məsələdə daha ciddi və koordinasiyalı addımlar atması zəruridir. Aydın görünür ki, uyğun olmayan məzmunun yayılmasının qarşısını almaq üçün həm texniki, həm hüquqi, həm də maarifləndirici tədbirlər eyni anda həyata keçirilməlidir.
Beləliklə, internetdə yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün təhlükəli, yetkinlər üçün isə etik baxımdan qəbul edilməyən məzmun məsələsi hələ də aktual problem olaraq qalır və diqqətin artırılmasını tələb edir.
Hazırda cəmiyyətin həssas sayılan mövzusu barədə Crossmedia.az-a açıqlama verən media eksperti Nəmənd Rüstəmovun sözlərinə görə, noutbuk və telefonların mövcudluğu ilə biz ondan istifadəyə məcburuq: "Reallıq budur ki, mobil telefon və internet həyatımızın ayrılmaz bir parçasına çevrilib. Hər birimiz ondan istifadəyə məcburuq.
Bəzi valideynlər də öyrənmək, harasa gedəndə uşaqların harada olduqlarını bilmək və s. məqsədilə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara mobil telefonlar verməyə məcburdur. Bu, günümüzün məcburiyyətlərinə çevrilib.
Amma eyni zamanda valideynlər fərqində olmalıdır ki, mobil telefonlar ailəmizə və yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara böyük təhlükələr yaradır".
N.Rüstəmov hesab edir ki, müəyyən kontent yaradan saytlar bloklansa və qadağan edilsə də ona bənzər zərərli və psixologiyaya mənfi təsir göstərən çox sayda səhifələr və saytlar hələ də internetdə mövcuddur: "İnternet həm də informasiya bolluğu yaradır. Burada çoxlu saxta xəbərlər var, həmçinin süni intellekt vasitəsilə generasiya olunan videolar və şəkillər mövcuddur ki, bunlar uşaqlara çox pis təsir edir. Bunların bariz nümunələrindən biri də keçən ay Bakıda baş verən hadisədir. Yetkinlik yaşına çatmayan bir qız həmin hadisələrdən sonra özünə qəsd etdi. Araşdırmalar göstərdi ki, bu məsələ müəyyən bir oyuna bağlı idi və oyunda uşaqların psixologiyasına mənfi təsir edən elementlərdən istifadə edilirdi. Bundan əlavə, bəzi saytlar gizli üsullarla insanlarla ünsiyyət qurur, virtual ünsiyyəti real ünsiyyətə çevirərək uşaqlara təsir edir, onları şantaj edir və pis nəticələrə gətirib çıxarır. 2025-ci ilin əvvəllərində Avstraliya rəsmi olaraq yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsini qadağan etdi. Hesab edirəm ki, bu, çox doğru bir addımdır. Mən də kommunikasiya mütəxəssisi kimi yetkinlik yaşına çatmayanların sosial şəbəkələrdən istifadəsində qadağanın tərəfdarıyam.
Valideynlər üçün bu çətin bir prosesdir. Telefonlarda və cihazlarda nəzarət funksiyası mövcuddur, amma uşaqlar bu qadağaları aşmağın müxtəlif yollarını bilirlər. Onlara maraqlı gələn şeylərə can atırlar. Belə qadağalar uşaqların diqqətini yanlış şeylərə yönəltməməsi, vaxtlarını düzgün istifadə etməsi və psixikasına mənfi təsirin azalması üçün vacibdir".
Ekspertin sözlərinə görə, bəzi oyunlar var ki, onlar uşaqlarda aqressiya yaradır və kommunikasiya xətalarına səbəb olur. Son dönəmlər isə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlar arasında bir-birini incitmə və pis davranış halları artıb: "Buna görə daha radikal tədbirlər görmək lazımdır. Qanuna edilən yeni dəyişikliklər sosial şəbəkələr üzərində monitorinqi və təhlükəli kontentin qarşısının alınmasını nəzərdə tutur. Sosial şəbəkələrdə uşaqlar bir-birlərini təhqir edir, uyğunsuz kontent yaradır və özləri də bilmədən bəzən cinayət prosesinə düşürlər. Ümid edirəm ki, bütün bunlar bir müddətlik də olsa nəticə verəcək. Elə bir dönəmə gəlmişik ki, insanların maraqları uğrunda ciddi bir mübarizə gedir. Bu və ya digər kontent istehsalçıları müxtəlif üsullardan istifadə edir. Nəticə etibarı ilə onlara hansısa bir məhsul satmaq lazımdır və valideynlərə təsir göstərərək uşaqları nəyəsə məcbur etməyə çalışırlar. Bu məsələlərə ciddi yanaşmaq lazımdır. Təəssüf ki, hazırda uşaqların bu təhlükələrdən qorunmasının yolları hələ tam yetkin deyil".
Fatimə Məmmədova
11:00 24.01.2026
Oxunuş sayı: 543
