ÖLÜ QURUM OLAN BƏLƏDİYYƏLƏR indi də qəbirstanlıqları satacaqlar
Vaxtilə bələdiyyələr cəmiyyətdə daha çox “torpaq satan təşkilat” kimi tanınırdı. Bu anlayışın artıq leksikonumuzdan çıxmalı olduğu fikri ilə razılaşanlar çoxdur. Ancaq son illərdə baş verən proseslər göstərir ki, bələdiyyələr bu imici arxada qoymaq əvəzinə, yeni və daha həssas bir adla yadda qala bilər. Xüsusilə 2018-ci ildən sonra qəbiristanlıqların bələdiyyələrin balansına verilməsi bu sahədə ciddi suallar yaradıb. Bir neçə ildən sonra isə artıq bələdiyyələrin “qəbiristanlıq yeri satan təşkilat” kimi tanınması təhlükəsi ortaya çıxır.
Məlumdur ki, qəbiristanlıqlar bələdiyyələrin idarəçiliyinə verilib. Lakin bəzi regionlarda qəbir yerlərinin müxtəlif qiymətlərlə təqdim edilməsi, hətta ayrı-ayrı hallarda rüsum tətbiq olunması cəmiyyətdə narazılıq doğurur. Bu isə sosial baxımdan son dərəcə həssas olan bir mövzunun kommersiya predmeti kimi qəbul edilməsi təəssüratını yaradır. Problem ondadır ki, bu sahədə vahid yanaşma və aydın mexanizm yoxdur. Eyni ölkədə, eyni statusa malik qəbiristanlıqlarda fərqli qaydaların tətbiqi bələdiyyələrin fəaliyyətinə inamı sarsıdır. Nəticədə bələdiyyələrin sosial yönümlü qurum olması ideyası arxa plana keçir.
Əgər bu məsələyə vaxtında və ciddi şəkildə yanaşılmasa, illər öncə formalaşmış “torpaq satan bələdiyyə” imici bu dəfə daha ağır sosial məzmunla geri qayıda bilər. Qəbir yeri kimi həssas bir mövzunun alver predmetinə çevrilməsi isə nə cəmiyyət, nə də bələdiyyələrin özü üçün qəbulolunan deyil.
Bu barədə Crossmedia.az-a açıqlama verən Bələdiyyələrin Fəaliyyətinin Təbliği İctimai Birliyinin sədri Vüqar Tofiqli xatırladıb ki, 2018-ci ilin dekabrında müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq qəbiristanlıqlar bələdiyyələrə verildi:
“2019–2020-ci illərdən başlayaraq həmin bələdiyyələrə qəbiristanlıqların rəsmi şəkildə təhvil-təslim prosesi həyata keçirildi. Bu proses həmçinin Bakıda da həyata keçirildi. Bu proses hər hansı bir formada deyil, sadəcə təhvil-təslim aktı şəklində təqdim edildi. Yəni həmin qəbiristanlıqlar rəsmi mülkiyyətə verilmədi, o qəbiristanlıqların ərazisində illərlə fəaliyyət göstərmiş və qəbiristanlığın balansında olan məzar daşı sexləri və digər obyektlər də bələdiyyələrə təhvil verilmədi”.
Ekspertin sözlərinə görə, hazırda bir çox bələdiyyələr var ki, tam şəkildə verilmədiyinə görə öz ərazilərindəki qəbiristanlıqlara nəzarət etmək imkanı xaricində qalır:
“Bu müəyyən dairələrin, qruplaşmaların təsir dairəsində olduğundan, bələdiyyələrin tam mülkiyyətinə keçmədiyini görə, bundan sui-istifadə edilərək bütün hallarda həm torpaq məsələsini kifayət qədər böyük məbləğdə satırlar. Bu məsələlərdə müəyyən boşluqlar var və boşluqlardan müəyyən qruplar istifadə edir. Nəticədə isə bələdiyyə büdcəsinə kifayət qədər ziyan dəymiş olur. Lakin bir çox bələdiyyələr var ki, müəyyən xidmət haqqı tətbiq edir. Bu xidmət haqqının isə çox aşağı olduğu göz önündədir. Məsələn, 60–100 manat xidmət haqqı olur. Hətta bəzi bələdiyyələr var ki, müəyyən bir xidmət sahəsi yaratmaq niyyətindədir. Ancaq bütün bu proseslərdə boşluqlar və problemlər var. Boşluqlar da problemlərin yaranmasına səbəb olur. Nəticədə bələdiyyənin adı neqativ hallarla anılır”.
V. Tofiqli bələdiyyə ərazisinə verilən qəbiristanlıqların monitorinqinin aparılmasını tövsiyə edib:
“Bələdiyyə ərazisinə verilən qəbiristanlıqların monitorinqi aparılıb yoxlanılmalıdır ki, tam mülkiyyətə verilibmi, yoxsa verilməyib. Bu barədə müvafiq orqanlar tərəfindən müəyyən addımların atılması bələdiyyə büdcəsinə təsir göstərmiş olacaq”.
Fatimə Məmmədova
13:30 22.01.2026
Oxunuş sayı: 1934
