Əmək münasibətlərində yeni mərhələ: hüquqlar, təminatlar və müasir yanaşmalar
Crossmedia.az-ın müsahibi “İnsan Resurslarının İdarə Olunması” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Abbasovdur.
Sual: 16 yanvar 2026-cı il tarixindən etibarən Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə edilmiş genişmiqyaslı dəyişikliklər qüvvəyə minib. Bu dəyişikliklərin əsas məqsədini necə qiymətləndirirsiniz?
Cavab: İlk növbədə qeyd etmək istərdim ki, əmək qanunvericiliyinə edilən bu dəyişikliklər əmək münasibətlərinin müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dəyişikliklərin əsas məqsədi işçilərin hüquqlarının daha etibarlı müdafiəsi, işəgötürənlərin məsuliyyətinin və əmək münasibətlərində çevik mexanizmlərin gücləndirilməsidir.
Eyni zamanda, beynəlxalq əmək standartlarına və Beynəlxalq Əmək Təşkilatının yanaşmalarına uyğunlaşma da bu islahatların mühüm istiqamətlərindən biridir.
Sual: Dəyişikliklər arasında işçilərin sosial təminatları ilə bağlı hansı yenilikləri xüsusilə qeyd edərdiniz?
Cavab: Bir neçə mühüm yeniliyi qeyd etmək istərdim. İlk dəfə olaraq uşağın doğulması ilə əlaqədar kişilərə 14 təqvim günü ödənişli məzuniyyət hüququ verilir. Bu, ailə institutunun dəstəklənməsi və valideyn məsuliyyətinin bölüşdürülməsi baxımından müsbət addımdır.
Bundan başqa, hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətin doğuşdan əvvəlki hissəsinin müəyyən hallarda uzadılması, hərbi xidmətə çağırılan işçiyə orta aylıq əməkhaqqının azı üç misli miqdarında müavinət ödənilməsi və müəyyən kateqoriyadan olan işçilər üçün 46 təqvim günü əmək məzuniyyəti təminatının genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bütün bunlar əmək qanunvericiliyində sosialyönümlü yanaşmanın gücləndirilməsini göstərir.
Sual: Yeni dəyişikliklər müasir əmək bazarının tələblərinə nə dərəcədə cavab verir?
Cavab: Düşünürəm ki, bu istiqamətdə ən mühüm yeniliklərdən biri məsafədən, yəni distant iş formasının Əmək Məcəlləsində ayrıca hüquqi anlayış kimi təsbit edilməsidir.
Bu, xüsusilə informasiya texnologiyaları, rəqəmsal xidmətlər, konsaltinq və digər müasir fəaliyyət sahələri üçün əhəmiyyətlidir. Artıq distant işin hüquqi əsasları müəyyən edilir, əmək şəraitinin əlavə şərtləri isə tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında əmək müqaviləsində tənzimlənir.
Bu yanaşma həm işəgötürənlərə, həm də işçilərə daha çevik əmək münasibətləri qurmaq imkanı yaradır.
Sual: Dəyişikliklərdə ailə vəzifələri olan işçilərlə bağlı yeni müddəalar da diqqət çəkir. Bunun əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
Cavab: Bu, kifayət qədər mühüm sosial yenilikdir. Məcəlləyə “Ailə vəzifələri olan işçi” anlayışının daxil edilməsi ailə üzvlərinə qulluq və kömək göstərən şəxslərin əmək münasibətlərində ehtiyaclarının nəzərə alınmasına hüquqi zəmin yaradır.
Belə işçilərə müəyyən güzəşt, imtiyaz və əlavə təminatların verilməsi ayrı-seçkilik hesab edilmir. Həmçinin növbəli və gecə iş rejimi təşkil edilərkən onların ailə vəzifələri ilə bağlı ehtiyaclarının nəzərə alınması nəzərdə tutulur.
Bu, əmək münasibətlərində sosial məsuliyyət və insan amilinin daha çox ön plana çəkilməsi deməkdir.
Sual: Sizcə, yeni dəyişikliklərin tətbiqi işəgötürənlər qarşısında hansı vəzifələri aktuallaşdırır?
Cavab: Ən vacib məsələlərdən biri işəgötürənlərin yeni hüquqi normaları düzgün mənimsəməsi və daxili idarəetmə mexanizmlərini buna uyğunlaşdırmasıdır.
Əmək müqavilələrinin, daxili intizam qaydalarının, məzuniyyət prosedurlarının və əməyin mühafizəsi mexanizmlərinin yeni tələblərə uyğunlaşdırılması zəruridir.
Xüsusilə əməyin mühafizəsi üzrə təlimatlandırmanın dövriliyi, iş yerlərində müvafiq məsuliyyət bölgüsü və işçilərin təhlükəsiz əmək şəraitinin təmin edilməsi diqqət mərkəzində olmalıdır.
İşəgötürənlərə tövsiyəm odur ki, bu dəyişikliklərə yalnız hüquqi öhdəlik kimi deyil, həm də insan kapitalının inkişafına yönəlmiş idarəetmə imkanı kimi yanaşsınlar.
Sual: Sonda həm işçilərə, həm də işəgötürənlərə hansı mesajı vermək istərdiniz?
Cavab: Hesab edirəm ki, əmək münasibətlərinin sağlam qurulması yalnız qanunvericiliyin mövcudluğu ilə deyil, onun düzgün tətbiqi və tərəflərin qarşılıqlı məsuliyyəti ilə mümkündür.
İşçilər öz hüquq və vəzifələrini bilməli, işəgötürənlər isə qanunvericiliyin tələblərinə əməl etməklə yanaşı, sağlam və təhlükəsiz iş mühiti formalaşdırmalıdırlar.
“İnsan Resurslarının İdarə Olunması” İctimai Birliyi olaraq bizim də əsas məqsədlərimizdən biri əmək münasibətləri sahəsində maarifləndirməni gücləndirmək, müasir insan resursları idarəetmə təcrübələrinin yayılmasına dəstək vermək və işəgötürənlərlə işçilər arasında sağlam əmək münasibətlərinin formalaşmasına töhfə verməkdir.
İnanıram ki, bu dəyişikliklərin düzgün tətbiqi Azərbaycanda daha müasir, şəffaf və sosialyönümlü əmək bazarının formalaşmasına xidmət edəcək.
10:00 19.01.2026
Oxunuş sayı: 31
