Azərbaycanın suverenliyinə uzanan - əllər qırılmalı, dillər kəsilməlidir
Azərbaycan öz daxili siyasətinə kənardan müdaxilə edilməsini, ölkənin konstitusiya quruluşuna və dövlət rəhbərliyinə qarşı yönələn çağırışları, dini zəmində nifrət və düşmənçiliyin təşviq olunmasını qəbul etmir. Dövlətin suverenliyinə, milli təhlükəsizliyinə və ictimai sabitliyinə qarşı yönələn fəaliyyətlərə hüquqi çərçivədə cavab verilməsi hər bir müstəqil dövlətin legitim hüququdur.
Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi 21 oktyabr 2026-cı il tarixində yaydığı 406/26 saylı rəsmi açıqlamada 31 Türkiyə vətəndaşının arzuolunmaz şəxs elan edildiyini və onların Azərbaycan ərazisinə girişinə qadağa qoyulduğunu bildirib. XİN-in açıqlamasına əsasən, qərar müxtəlif sosial şəbəkələrdə və internet platformalarında yayılan, Azərbaycanın suverenliyinə, milli təhlükəsizliyinə, konstitusiya quruluşuna, xalqına və dövlət rəhbərliyinə qarşı yönəldiyi bildirilən açıqlamalarla həmçinin Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyi və konsulluğunun qarşısında edilən çıxışlarla əlaqədardır. Nazirlik hakimiyyətin zorla dəyişdirilməsinə çağırışları, dini radikalizm zəminində zorakılığın təşviqini, dini nifrət və düşmənçiliyin qızışdırılmasını da qərarın əsasları sırasında göstərib.
Bu qərarın arxasında dayanan hadisələr isə təkcə sosial şəbəkələrdə yayılan paylaşımlarla məhdudlaşmır. Oktyabr ayının əvvəlindən etibarən Türkiyədə Azərbaycanın diplomatik nümayəndəlikləri qarşısında da etiraz aksiyaları keçirilib. Oktyabrın 3-də İstanbulda Azərbaycanın Baş konsulluğunun qarşısında, oktyabrın 13-də isə Ankarada Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyinin qarşısında məktəblərdəki vahid geyim qaydalarına etiraz məqsədilə aksiyalar təşkil olunub. Həmin aksiyalarda Azərbaycanın məktəblərdə tətbiq etdiyi qaydalar tənqid edilib, hicab məsələsi gündəmə gətirilib, ölkəmizin dövlət siyasəti və İsraillə münasibətləri ilə bağlı da saxta ittihamlar səsləndirilib. Oktyabrın 15-də isə Ankarada Azərbaycan səfirliyinin qarşısında daha bir etiraz aksiyası keçirilib.
Lakin hər hansı dövlətin daxili siyasəti ilə bağlı fikir bildirmək hüququ ilə həmin dövlətin konstitusiya quruluşuna qarşı zorakılıq çağırışları etmək, dini düşmənçiliyi qızışdırmaq və ya hakimiyyətin zorla dəyişdirilməsini təşviq etmək eyni məna daşımır. Bu halın qardaş dövlətin ərazisində, qardaş dövlətin vətəndaşları tərəfindən edilməsi isə vəziyyəti daha da acınacaqlı edir. Birinci halda söhbət ictimai müzakirədən və siyasi tənqiddən gedir. İkinci halda isə konkret ifadələrin məzmunundan və hüquqi qiymətləndirilməsindən asılı olaraq, məsələ milli təhlükəsizlik və cinayət qanunvericiliyi müstəvisinə keçə bilər.
Azərbaycan XİN-in açıqlaması məhz bu kateqoriyaya aid hesab edilən fəaliyyətlərə münasibətdə verilib. Bununla belə, açıqlamada siyahıdakı şəxslərin hər biri üzrə konkret ifadələr, paylaşımlar və ya aksiyalarla bağlı ayrıca sübutlar sadalanmayıb. Buna görə 31 nəfərin hamısının eyni hərəkətləri etdiyini və ya hər birinin zorakılığa çağırış etdiyini iddia etmək üçün açıq rəsmi məlumat kifayət etmir. Hər bir şəxsə münasibətdə hüquqi qiymətləndirmə konkret faktlara əsaslanmalıdır. Türkiyə hüquq mühafizə orqanları məsələ ilə bağlı konkret addım atmalı, araşdırma başlatmalıdır.
Diplomatik nümayəndəliklər xarici dövlətin suverenliyini təmsil edən rəsmi məkanlardır. Səfirlik və konsulluqlar qarşısında dinc aksiya keçirmək, müəyyən siyasəti tənqid etmək və öz mövqeyini ifadə etmək hüququ ilə dövlətə qarşı düşmənçiliyi və zorakılığı təşviq etmək arasında prinsipial fərq mövcuddur.
Azərbaycanın mövqeyi baxımından əsas məsələ hər hansı tənqidin səsləndirilməsi deyil, bu tənqidin hansı məzmun daşıması və hansı fəaliyyətlə müşayiət olunmasıdır. Əgər konkret şəxsin çıxışında hakimiyyətin zorla dəyişdirilməsinə çağırış, dini radikalizm zəminində zorakılığın təşviqi və ya düşmənçiliyin qızışdırılması kimi əməllərin əlamətləri varsa, bu, hüquqi qiymətləndirmə tələb edən məsələdir.
Azərbaycan XİN-in 21 oktyabr tarixli açıqlamasında adı çəkilən şəxslər Türkiyənin siyasət, media, akademiya və dini ictimaiyyət sahələrində fəaliyyət göstərən müxtəlif şəxslərdir. Aşağıdakı məlumatlar açıqlanan siyahıda göstərilən peşə və ictimai fəaliyyətlərinə əsaslanır. Bu şəxslərin qərara daxil edilməsinin konkret səbəbləri barədə isə XİN fərdi əsaslandırma təqdim etməyib.
1. Ahmet Barış İyison — media layihəsinin rəhbəri
2. Cem Özyurt — bloq müəllifi
3. Akın Duru — televiziya və media əməkdaşı
4. Dursun Eker — jurnalist
5. Adem Özköse — jurnalist, siyasi analitik və yazıçı
6. Muhammed Emin Yıldırım — “Köklü Değişim” media qrupunun nümayəndəsi
7. Cüneyt Sezer — sosioloq, bloq müəllifi və siyasi analitik
8. Serhat Koyuncu — ictimai fəal
9. Mikail Ayyıldız — dini mövzular üzrə müəllif və araşdırmaçı
10. Ahi Aratoğlu — araşdırmaçı, yazıçı, şair və sosioloq
11. Muharrem Çavuş — keçmiş AK Parti Boğaziçi Gənclik Kolları sədri
12. Fatih Erbakan — Yeni Rifah Partiyasının sədri
13. Yahya Uğraş — HÜDA PAR sədr müavini
14. Aydın Binboğa — iqtisadçı və siyasətçi
15. Hakkı Eren — jurnalist
16. Sait Seyitoğlu — HÜDA PAR-ın Batman üzrə inzibati və maliyyə işləri nümayəndəsi
17. Mehmet Boynukalın — ilahiyyatçı, professor və Ayasofyanın keçmiş imam-xətibi
18. Okan Aytaş — jurnalist və media rəhbəri
19. Mert Armağan — jurnalist
20. Yaşar Yavuz — jurnalist
21. Ahmet Sırrı Arvas — şair, jurnalist və yazıçı
22. Yusuf Kaplan — yazıçı və jurnalist
23. Erdinç Teğmen — Erte Medya rəhbəri
24. Ahmet Çakar — idman şərhçisi və keçmiş futbol hakimi
25. Halil Atakan Ay — ilahiyyatçı
26. İsmail Kılıçarslan — jurnalist və köşə yazarı
27. Murat Şahin — Akit TV proqram aparıcısı
28. İrfan Kaya Ülger — akademik və televiziya şərhçisi
29. Fatin Dağıstanlı — Akit TV proqram aparıcısı
30. Ömer Ulutaş — Toprak Partiyasının sədri
31. Ömer Faruk Gergerlioğlu — DEM Partiyasının deputatı
31 nəfərlik siyahıda Türkiyənin müxtəlif siyasi və ictimai çevrələrini təmsil edən şəxslər var. Onların arasında siyasi partiya rəhbərləri, deputat, jurnalistlər, televiziya əməkdaşları, ilahiyyatçılar, akademiklər və dini mövzularda yazan müəlliflər yer alır. Bu müxtəliflik hadisənin təkcə media mübahisəsi deyil, eyni zamanda siyasi və ictimai xarakter daşıdığını göstərir.
Azərbaycanın suverenliyi və milli təhlükəsizliyi dövlət siyasətinin əsas məsələlərindəndir. Heç bir xarici siyasi və ya dini qrupun Azərbaycan ərazisindəki qərarları zorla dəyişdirmək hüququ yoxdur və həddinə deyil. Eyni zamanda, dövlətin tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərin hüquqi əsasları və fərdi məsuliyyət məsələləri konkret faktlarla müəyyən edilməlidir.
Azərbaycanın Türkiyə ilə münasibətləri iki dövlət arasında tarixi, mədəni və strateji yaxınlığa əsaslanır. “Bir millət, iki dövlət” prinsipi qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram və daxili işlərə qarışmamaq anlayışları ilə tamamlanmalıdır. Qardaşlıq münasibətləri fərqli fikirlərin mövcudluğunu istisna etmir, lakin qarşılıqlı hörmət və məsuliyyət birmənalıdır.
Nəticə etibarilə, bu hadisələrdən çıxarılan əsas dərs ondan ibarətdir ki, dövlətlərin daxili siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları dialoq və hüquqi mexanizmlər vasitəsilə müzakirə olunmalıdır. Dini və siyasi fikir ayrılıqları nifrətə, düşmənçiliyə və zorakılığa çağırışlara çevrildikdə isə məsələ daha ciddi hüquqi müstəviyə keçir.
Azərbaycan öz suverenliyini, konstitusiya quruluşunu və milli təhlükəsizliyini qoruyur. Bu hüququn həyata keçirilməsi konkret faktlara, qanunun tələblərinə və hər bir şəxsin fərdi məsuliyyətinin düzgün müəyyən edilməsinə əsaslanmalıdır. Türkiyə ilə qardaşlıq münasibətlərinin davamlılığı da məhz qarşılıqlı hörmətin və hüquqi prinsiplərə sadiqliyin qorunmasından keçir. Bu qardaşlıq prinsipinin qorunması, bir-birimizin suveren hüquqlarına hörmətdən keçir. Və bu suverenliyi pozan şəxslərin layiqli cəzanın verilməsi ilə. Biz inanırıq ki, qardaş Türkiyə Azərbaycanın suverenliyini pozan, onun rəhbərinə qarşı nalayiq ifadələr səsləndirən şəxsləri həbs edəcək və bununla da qardaşlığımız bu ağır sınaqdan üzüağ çıxacaq.
17:54 28.10.2026
Oxunuş sayı: 327
