Bərdə terroru - Dağıntılar arasında qalan talelər
Bəzi tarixlər var ki, illər keçsə də, yaddaşlardan silinmir. Təqvimdə adi bir gün kimi görünən həmin tarixlər bir xalqın yaddaşında ağrı, itki və göz yaşları ilə yaşayır. 28 oktyabr 2020-ci il də Azərbaycan tarixində belə günlərdən biridir. Vətən müharibəsinin davam etdiyi bir vaxtda Bərdə şəhərinə endirilən raket zərbələri dinc insanların həyatına son qoydu, ailələri doğmalarından ayırdı, şəhərin yaddaşında silinməz izlər buraxdı.
Həmin gün Bərdədə həyat öz axarı ilə davam edirdi. İnsanlar gündəlik işləri ilə məşğul olur, küçələrdə hərəkət edir, alış-veriş edir, evlərinə qayıtmağa hazırlaşırdılar. Lakin qəfil baş verən partlayışlar şəhərin mənzərəsini dəyişdi. Bir neçə anın içində adi həyatın yerini qorxu, təşviş və ağır itkilər aldı. Dinc sakinlərin olduğu ərazilərə düşən raketlər insanların həyatına son qoydu, çox sayda şəxsin yaralanmasına və mülki obyektlərin dağıntılara məruz qalmasına səbəb oldu.
Azərbaycanın rəsmi məlumatlarına əsasən, 28 oktyabr hücumu nəticəsində 21 mülki şəxs həlak oldu, 70-dən çox insan yaralandı. Hər bir itki bir ailənin faciəsi, bir evin sönən işığı, doğmaların yaddaşında qalan ağır xatirə idi. Həmin gün həyatını itirən insanların arasında öz gündəlik qayğıları ilə yaşayan, sabaha dair planlar quran sakinlər də var idi. Onların həyat hekayələri müharibənin insan talelərini necə qəfil dəyişdirdiyini göstərən acı nümunələrdən birinə çevrildi.
Bərdə hücumu yalnız dağıntılar və insan itkiləri ilə yadda qalmadı. Bu hadisə müharibənin cəbhə xəttindən kənarda yaşayan dinc əhali üçün də nə qədər təhlükəli olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Müharibə zamanı insanlar yalnız döyüş meydanında deyil, öz şəhərlərində, küçələrində və gündəlik həyatlarının içində də təhlükə ilə üzləşə bilirlər. Bərdə sakinlərinin yaşadıqları həmin gün bu həqiqəti bütün ağırlığı ilə ortaya qoydu.
Mülki əhalinin və mülki obyektlərin qorunması beynəlxalq humanitar hüququn əsas prinsiplərindəndir. Münaqişə tərəfləri hərbi hədəflərlə mülki əhali arasında fərq qoymalı, dinc insanların həyatını qorumaq üçün zəruri tədbirlər görməlidirlər. Bərdəyə hücum beynəlxalq ictimaiyyətin də diqqətini cəlb etdi. Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı hadisə ilə bağlı araşdırmasında kasetli sursatlardan istifadəyə dair nəticələrini açıqladı. Bu fakt hücumun doğurduğu humanitar nəticələrin beynəlxalq səviyyədə də müzakirə olunduğunu göstərirdi.
Şəhərdə baş verənlər insanların yaddaşında yalnız partlayış səsləri və dağıntılarla qalmadı. Ən ağır izlər doğmalarını itirən ailələrin həyatında yaşandı. Heç bir söz itirilən insanı geri qaytara, heç bir zaman yaşanan ağrını tamamilə silə bilməz. Yaralıların keçirdiyi fiziki əzablarla yanaşı, faciənin şahidi olan insanların yaddaşında qalan mənəvi sarsıntılar da bu hadisənin ağır nəticələri sırasında yer aldı.
İllər ötür, şəhərlər yenidən qurulur, küçələrdə həyat davam edir. Ancaq müharibənin vurduğu yaralar hər zaman görünən olmur. Bəzən bir tarix, bir küçə, bir xatirə insanı yenidən həmin günə qaytarır. Bərdə sakinləri üçün 28 oktyabr məhz belə tarixlərdəndir. Bu gün itirilən həyatların, yarımçıq qalan arzuların və ailələrin yaddaşına həkk olunan ağrının xatırlandığı gündür.
Bərdə faciəsi Azərbaycanın müasir tarixində mülki əhalinin üzləşdiyi ən ağır hadisələrdən biri kimi yadda qalıb. Bu tarix yalnız keçmişdə baş verənləri xatırlamaq üçün deyil, müharibənin insan həyatına vurduğu zərəri anlamaq, dinc əhalinin qorunmasının əhəmiyyətini dərk etmək və gələcək nəsillərə tarixi həqiqətləri çatdırmaq baxımından da önəmlidir.
28 oktyabr 2020-ci ildə Bərdədə yaşanan faciədən illər keçsə də, həmin günün ağrısı unudulmur. Çünki dağılan binaları yenidən tikmək, zədələnən küçələri bərpa etmək mümkündür, amma itirilən insan həyatını geri qaytarmaq mümkün deyil. Bərdə terroru yaddaşlarda təkcə qanlı bir gün kimi deyil, müharibənin ən ağır yükünü dinc insanların da daşıdığını göstərən faciəvi bir tarix kimi yaşayır.
Nuray Oqtayqızı
12:07 28.10.2026
Oxunuş sayı: 195
