Alimlər: Şimali Koreyanın nüvə sınaqları seysmik qırılmaları yenidən aktivləşdirə bilər
Şimali Koreyanın Punggyeri nüvə sınaq poliqonunda aparılan araşdırmalar ərazidə 2017-ci ildə keçirilmiş son və ən güclü nüvə sınağından sonra seysmik aktivliyin gözlənilməz şəkildə və uzun müddət artdığını ortaya qoyub.
Crossmedia.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir.
Alimlər bildiriblər ki, ölkənin Hamgyonq-Pukto əyalətində, Mantap dağında yerləşən genişmiqyaslı Punggyeri poliqonunun ətrafında zəlzələlərin sayı və gücü son illərdə artan dinamika nümayiş etdirir.
Şimali Koreya 2006-2017-ci illər ərzində bu ərazidə ümumilikdə 6 yeraltı nüvə sınağı keçirib. 2017-ci ildə həyata keçirilən son sınağın partlayış gücünün təxminən 160 kiloton olduğu və nəticədə 6,3 maqnitudalı zəlzələnin baş verdiyi bildirilir. Güclü partlayışın ardınca sınaq poliqonunda, ehtimal ki, tunelin çökməsi ilə əlaqəli dağıntının meydana gəldiyi güman edilir.
Nüvə silahlarının sınaqlarının kiçik və ölçülə bilən zəlzələlərə səbəb ola bilməsi elmə çoxdan məlumdur. Soyuq müharibə dövründə ABŞ-nin Nevada ştatında keçirilən nüvə sınaqları zamanı da oxşar seysmik hadisələr qeydə alınıb. Lakin əvvəlki müşahidələrə əsasən, belə zəlzələlər əsasən partlayışdan sonrakı günlər və həftələr ərzində baş verir və sınaq məntəqəsinin yaxınlığı ilə məhdudlaşırdı.
Cənubi Koreya və Çindən olan alimlərin apardığı yeni araşdırma isə Punggyeri ərazisində vəziyyətin fərqli ola biləcəyini göstərir.
Cənubi Koreyadakı Pusan Milli Universitetinin geologiya elmləri üzrə professoru, tədqiqatın əsas müəllifi Kvanq-Hee Kim və həmkarları 2008-2025-ci illər ərzində toplanmış seysmik dalğa məlumatlarını təhlil ediblər. Nəticədə Mantap dağı ətrafında 1 399 zəlzələ qeydə alınıb.
Tədqiqatçıların məlumatına görə, həm zəlzələlərin sayı, həm də onların gücü zaman keçdikcə artıb.
Alimlər qeyd edirlər ki, ilk zəlzələ 2013-cü ildə, Şimali Koreyanın üçüncü nüvə sınağından sonra baş verib. Lakin 2017-ci ilə qədər seysmik aktivlik nisbətən aşağı səviyyədə qalıb. Məhz həmin il, ölkənin altıncı və ən güclü nüvə sınağından sonra ərazidə seysmik aktivlik nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəlib.
Araşdırmanın müəllifləri bildirirlər ki, ən diqqətçəkən məqam seysmik aktivliyin 2017-ci il sınağından sonra da dayanmayaraq illər ərzində artmaqda davam etməsidir.
“Biz, demək olar ki, çox təəccübləndik. Seysmik tendensiya o qədər aydın və xətti idi ki, bunu görməmək mümkün deyildi”, – Kim bildirib.
Çikaqo Universitetinin geofizika elmləri üzrə dosenti Sunyonq Park isə araşdırmada iştirak etməsə də, nəticələrin daha geniş elmi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, qısa müddətli geoloji təsirlər belə illərlə, hətta onilliklərlə davam edən nəticələrə səbəb ola bilər.
“Yer qabığının uzun yaddaşı var”, – Park qeyd edib.
Yeni araşdırma nüvə sınaqlarının yalnız partlayış anında yaratdığı dağıntı ilə məhdudlaşmadığını, onların yer qabığında uzunmüddətli seysmik dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyini göstərən faktları gündəmə gətirir. Bununla belə, alimlər aşkar edilmiş seysmik aktivliyin mexanizmlərinin tam müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər.
17:08 18.09.2026
Oxunuş sayı: 40
