“Özünü seç” trendi münasibətləri necə dəyişir
Sosial mediada son dövrlər ən çox yayılan fikirlərdən biri “özünü seç” çağırışıdır. Bu ifadə insanı öz dəyərini qorumağa, başqalarının gözləntiləri qarşısında özünü itirməməyə və şəxsi sərhədlərini müəyyənləşdirməyə səsləyir. Xüsusilə münasibətlərdə daim güzəştə gedən, qarşı tərəfi razı salmaq üçün öz ehtiyaclarını ikinci plana keçirən insanlar üçün bu yanaşma motivasiyaedici görünür. Lakin ifadənin sosial mediada geniş yayılması onun mənasının da sadələşdirilməsinə səbəb olub. Bəzən özünü qorumaqla yalnız öz rahatlığını düşünmək, sərhəd qoymaqla qarşı tərəfin hisslərini görməzdən gəlmək eyni davranış kimi təqdim edilir. Halbuki sağlam münasibət yalnız bir insanın ehtiyacları üzərində qurulmur və qarşılıqlı anlayış, empatiya və məsuliyyət tələb edir. İnsan özünü qorumaq istəyərkən hansı məqamda sağlam sərhəd qoyur, hansı məqamda isə eqoist davranmağa başlayır? “Heç kimə görə dəyişmə” və “heç kimə heç nə borclu deyilsən” kimi şüarlar hər münasibətdə eyni nəticəni verə bilərmi? Məhz bu səbəbdən “özünü seçmək” anlayışının psixoloji baxımdan düzgün başa düşülməsi və tətbiq olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Nizami Orucov Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, “özünü seçmək” anlayışının necə tətbiq olunması onun sağlam özünəhörmət, yoxsa eqoizmə çevriləcəyini müəyyən edir:
“Məncə, burada əsas məsələ “özünü seçmək” ifadəsinin necə başa düşülməsidir. Əgər insan öz ehtiyaclarını, sərhədlərini və psixoloji rahatlığını nəzərə alırsa, bu, sağlam özünəhörmətin göstəricisidir. İnsan hər kəsi razı salmaq, daim özündən keçmək və münasibətləri qorumaq naminə özünü yox saymaq məcburiyyətində deyil. Amma “özünü seçmək” başqalarının hisslərini, ehtiyaclarını və hüquqlarını tamamilə nəzərə almamaq kimi başa düşüləndə, bu yanaşma eqoizmə çevrilə bilər. Sağlam özünəhörmət insanın həm özünə, həm də qarşısındakı insana hörmət etməsini tələb edir. Yəni sərhəd qoymaqla qarşı tərəfi incitmək və məsuliyyətdən qaçmaq eyni şey deyil. Bəzən sosial mediada bu ifadələr həddindən artıq sadələşdirilir. Məsələn, “Heç kimə görə dəyişmə”, “Heç kimə heç nə borclu deyilsən” kimi fikirlər müəyyən vəziyyətlərdə insana güc verə bilər. Lakin münasibətlər qarşılıqlı məsuliyyət, empatiya, güzəşt və əmək tələb edir. İnsan münasibətdə olduğu şəxsi nəzərə almadan yalnız öz rahatlığını düşünürsə, bu artıq sağlam sərhəd deyil, münasibətdən uzaqlaşma forması ola bilər.
Sağlam yanaşma belədir: insan öz ehtiyaclarını ifadə edə bilir, “xeyr” deməkdən qorxmur, amma eyni zamanda qarşı tərəfin ehtiyaclarını da dinləyir. Özünü seçmək başqasını silmək demək deyil. Əksinə, insan öz dəyərini qoruduğu zaman münasibətlərdə daha açıq, dürüst və balanslı davrana bilir. Burada niyyət və davranış arasındakı fərqi də nəzərə almaq lazımdır. Bir insan “mən özümü qoruyuram” deyə bilər, amma davranışları davamlı olaraq qarşı tərəfi manipulyasiya edir, məsuliyyətdən yayınır və ya başqalarının sərhədlərini pozursa, bu, sağlam özünəhörmət kimi qiymətləndirilə bilməz. Nəticə olaraq, “özünü seç” mədəniyyəti öz-özlüyündə nə yaxşı, nə də pisdir. Onun nəticəsi insanın bu fikri necə tətbiq etməsindən asılıdır. Özünü seçmək həm özünə hörmət etmək, həm də başqalarının varlığını və hisslərini nəzərə almaqdır. Sağlam münasibətlərdə insan nə özünü tamamilə qurban verir, nə də hər şeyi yalnız öz rahatlığına uyğun qurur”.
Zeynəb Həsən
17:30 14.09.2026
Oxunuş sayı: 47
