Mazut böhranı dərinləşir: Azərbaycanı hansı risklər gözləyir?
Ukrayna və Yaxın Şərqdə davam edən münaqişələrin enerji infrastrukturuna və dəniz ticarətinə təsiri qlobal mazut bazarında təchizat risklərini artırır. Reuters-in sorğusuna qatılan analitiklərin proqnozlarına görə, neft emalı zavodlarına zərbələr və Fars körfəzindən tədarükün çətinləşməsi fonunda 2026-cı ilin üçüncü rübündə dünyada gündəlik 218 min barel həcmində mazut çatışmazlığı yarana bilər. Ən ciddi riskin isə Fars körfəzi ölkələrindən idxaldan daha çox asılı olan Asiya bazarlarında müşahidə ediləcəyi gözlənilir.
İqtisadçı Akif Nəsirli Crossmedia.az-a açıqlamasında qlobal mazut qıtlığının ilk növbədə dəniz daşımaları və elektrik enerjisi istehsalının xərclərini artıra biləcəyini bildirib: “Hazırda III rübdə mazut bazarında gündəlik təxminən 218 min barel həcmində təklif çatışmazlığı gözlənilir və əsas səbəblərdən biri zavodların mazut əvəzinə daha gəlirli dizel və benzin istehsalına üstünlük verməsidir”.
Onun sözlərinə görə, mazut bazarındakı qıtlıq xüsusilə gəmiçilik sektorunda ciddi təsirlər yarada bilər: “Bunker yanacağının bahalaşması yükdaşıma tariflərini yüksəldir və nəticədə idxal olunan ərzaq, xammal və digər məhsulların logistika xərcləri arta bilər. Mazutdan elektrik istehsalında istifadə edən ölkələrdə isə enerji istehsalının maya dəyərinə əlavə təzyiq yarana bilər”.
A.Nəsirli qeyd edib ki, qlobal mazut qıtlığının Azərbaycana təsiri daha çox dolayı xarakter daşıya bilər. İqtisadçı bildirib ki, ölkənin öz neft hasilatı və emal imkanlarının olması səbəbindən dünya bazarındakı çatışmazlığın Azərbaycanda avtomatik olaraq mazut qıtlığı yaradacağını demək düzgün deyil: “2026-cı ilin ilk yarısında Azərbaycanda 2,9 milyon ton neft emal edilib”.
İqtisadçının fikrincə, əsas risk neft məhsullarının bahalaşmasının nəqliyyat və logistika xərcləri vasitəsilə digər məhsulların qiymətlərinə təsir göstərməsidir: “Lakin dünya bazarında neft məhsullarının, xüsusilə dizel və gəmi yanacağının bahalaşması Azərbaycanın nəqliyyat, logistika və idxal xərclərini artıra bilər. Əgər böhran uzanarsa, bunun inflyasiyaya da müəyyən təsiri mümkündür. Digər tərəfdən, neft ixracatçısı olduğumuz üçün yüksək enerji qiymətləri ixrac gəlirlərinin artması baxımından Azərbaycan üçün müəyyən kompensasiyaedici üstünlük yarada bilər”.
A.Nəsirli vurğulayıb ki, Azərbaycan üçün əsas məsələ mazutun özünün bahalaşmasından daha çox, bu bahalaşmanın digər xərclərə təsiridir: “Yəni Azərbaycan üçün əsas risk mazutun özünün bahalaşmasından daha çox, bahalaşmanın nəqliyyat, logistika və ümumi enerji xərcləri vasitəsilə digər məhsulların qiymətinə keçməsidir”.
Nigar Xəlilli
16:30 08.09.2026
Oxunuş sayı: 44
