Bir alov Əl-Əqsanı yandırdı, 21 avqust tarixə düşdü
Hər il avqustun 21-i İslam dünyasında Dünya Məscid Günü kimi qeyd olunur. Bu gün məscidlərin yalnız ibadət məkanı olmadığını, əsrlər boyu insanların mənəvi, ictimai və mədəni həyatında mühüm yer tutduğunu xatırlatmaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Dünya Məscid Gününün tarixi 1969-cu il avqustun 21-də Qüdsdə baş verən faciəli hadisə ilə bağlıdır. Həmin gün İslamın ən müqəddəs məkanlarından biri, üçüncü müqəddəs məscid hesab olunan Əl-Əqsa məscidində yanğın törədildi. Avstraliya vətəndaşı Denis Maykl Rohan tərəfindən törədilən yanğın məscidin böyük hissəsinə ziyan vurdu. Təxminən 1500 kvadratmetr sahənin zədələndiyi hadisə zamanı XII əsrə aid tarixi minbər, eləcə də məscidin digər qiymətli hissələri məhv oldu.
Əl-Əqsa məscidində baş verən yanğın İslam dünyasında böyük hiddət və narahatlıq doğurdu. Hadisə beynəlxalq səviyyədə də ciddi rezonans yaratdı və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 271 saylı qətnaməsi ilə pisləndi.
Sonrakı dövrdə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının qərarı ilə avqustun 21-i Dünya Məscid Günü elan edildi. Bu tarix həm də Əl-Əqsanın və Fələstin xalqının taleyinə diqqət çəkən, müsəlman dünyasında həmrəylik hissini gücləndirən günlərdən birinə çevrildi.
Məscid – yalnız ibadət yeri deyil
“Məscid” sözü ərəb dilində “səcdə edilən yer” mənasını verir. Lakin məscidin mənası yalnız bu ifadə ilə məhdudlaşmır. Tarixin müxtəlif dövrlərində məscidlər insanların bir araya gəldiyi, elm öyrəndiyi, fikir mübadiləsi apardığı və ehtiyacı olanlara yardım göstərildiyi məkanlar olub.
Məhəmməd Peyğəmbərin (s.ə.s.) dövründə Mədinədəki məscid dini ibadətlə yanaşı, təhsil, ictimai münasibətlər və sosial həyatın da mühüm mərkəzlərindən biri idi. Bu ənənə əsrlər boyunca davam edib. Məscidlər bəzən bir şəhərin yaddaşını qoruyan tarixi abidəyə, bəzən insanların dərdinə şərik olduğu mənəvi ocağa, bəzən də cəmiyyətin birlik rəmzinə çevrilib.
Bu baxımdan məscid sadəcə daşdan, kərpicdən və ya mərmərdən ucaldılmış bir tikili deyil. Onun əsl dəyəri divarlarında deyil, həmin divarlar arasında formalaşan mənəvi bağlarda yaşayır.
İslam ölkələrində, və digər İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərdə bu gün müxtəlif tədbirlərlə qeyd olunur. Məscidlərin təmizlənməsi və bərpası, dini maarifləndirmə tədbirlərinin keçirilməsi, gənclərin məscidlərin tarixi və mənəvi əhəmiyyəti barədə məlumatlandırılması diqqət mərkəzində olur.
Əl-Əqsa məscidinin qorunması, Fələstin məsələsi və müsəlman dünyasında birlik mövzuları da həmin gün keçirilən tədbirlərdə xüsusi yer tutur. Müxtəlif illərdə günün əsas şüarlarında məscid “birliyin ünvanı”, “müqavimətin və mənəviyyatın rəmzi” kimi təqdim edilib.
Məscidlərin səssiz, amma güclü yaddaşı
Dünya Məscid Günü əslində yalnız 1969-cu ilin avqustunda baş vermiş yanğını xatırlamaq üçün qeyd olunmur. Bu gün müqəddəs məkanların qorunmasının, dini irsə hörmətin və fərqli inanclara dözümlü münasibətin vacibliyini də yada salır.
Əsrlər dəyişir, şəhərlər böyüyür, həyatın ritmi sürətlənir. Lakin məscidlər hələ də insanların sükuta çəkildiyi, dua etdiyi, düşüncələrinə qulaq asdığı məkanlardan biri olaraq qalır.
Bəlkə də buna görə Dünya Məscid Gününün əsas mesajını bir cümlə ilə ifadə etmək mümkündür: məscid yalnız ibadət edilən yer deyil, insanları bir araya gətirən mənəvi bir mərkəzdir.
Bu gün münasibətilə məscidlərə baxarkən onların yalnız memarlıq nümunəsi olmadığını, cəmiyyətlərin yaddaşını, inancını və mənəvi dəyərlərini yaşadan canlı məkanlar olduğunu xatırlamaq yerinə düşər.
Zeynəb Həsən
14:00 22.08.2026
Oxunuş sayı: 91
