Azərbaycan teatrının faciə ilahəsi - Hökümə Qurbanova
Azərbaycan teatr və kino səhnəsinin ən parlaq ulduzlarından biri, SSRİ miqyasında ad-san qazanan, güclü səhnə mədəniyyəti və yaddaqalan obrazları ilə milli incəsənət tarixinə adını qızıl hərflərlə yazdıran aktrisa Hökümə Qurbanova... Onun səsi zaldakı sonuncu tamaşaçının qəlbinə çatırdı, baxışı isə səhnədən salona od atırdı. 1965-ci ildə ona layiq görülən SSRİ Xalq Artisti adı sadəcə titul deyildi - bu, milyonların sevgisinin rəsmi təsdiqi idi.
1913-cü ilin 11 iyununda Bakıda dünyaya göz açan Hökümə Abbasəli qızı Qurbanova incəsənətin beşiyində böyüdü. Atası Abbasəli Qurbanov, anası isə dahi bəstəkar Müslüm Maqomayevin bacısı Məlikət Maqomayeva idi. Belə bir ailədə böyüyən qızın taleyinin səhnə ilə bağlanması qaçılmaz idi.
1931-ci ildə Bakı Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra o, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının fortepiano sinfinə daxil oldu. Barmaqlarının toxunduğu hər not sonradan səhnədəki hər jestinə, səhnədəki hər ah-naləsinə çevriləcəkdi. Musiqi ona ritm verdi, incəlik verdi, aktyorluq məharətini cilaladı.
1933-cü il... Cəfər Cabbarlının dəvəti ilə "Almaz" filmində Yaxşı obrazını canlandıran gənc Hökümə bir gecədə məşhur oldu. O rol onun vizit kartı idi. Tamaşaçı ilk dəfə ekranda gördü ki, bu qız sadəcə gözəl deyil - o, hiss edir, yaşayır, inandırır.
1938-ci ildən ömrünün son gününədək Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsindən enmədi. Faciə də onun əlində şirin idi, komediya da. O, romantik məktəbin hərarətini realist məktəbin dərinliyi ilə birləşdirən nadir sənətkarlardan idi.
Hökümə Qurbanova faciə aktrisası idi. Amma onun faciəsi tamaşaçını ağlatmırdı, düşündürürdü, silkələyirdi.
Hüseyn Cavidin Tamarası oldu - eşq vətən arasında qalan qadının ağrısını. Şirin oldu - Fərhadın sevgisinə layiq mələyi. Reyhan oldu - Cavanşirin eşqini daşıyan ürək. Solmaz oldu - "Od gəlini"nin alovlu taleyi. Şekspirin Kleopatrası oldu - bir imperiyanı sarsıdan qadın hökmdar.
Hər obrazı ayrı bir dünyaydı, hər çıxışı ayrı bir dərs idi. Gənc aktrisalar onun qarşısında diz çöküb sənət öyrənirdilər.
Teatrla yanaşı, kino da onun sənətini sevirdi. "Bir ailə", "Bağışlamaq olarmı?", "Həyat öyrədir", "Mən rəqs edəcəyəm", "Yun şal", "İnsan lövbər salır", "Həbib ilanları ram edən"... Hər film Azərbaycan kinosunun qızıl fonduna çevrildi, çünki orada Hökümə Qurbanova var idi.
Şəxsi həyatı da səhnə qədər rəngarəng idi. Əvvəl məşhur aktyor Ələsgər Ələkbərovla ailə qurdu, Nailə adlı qızları dünyaya gəldi. Sonra taleyi onu teatr rəssamı Nüsrət Fətullayevlə birləşdirdi. Bu evlilikdən doğulan Vəfa Fətullayeva da anasının yolunu davam etdirərək aktrisa oldu. Ana və qız - iki nəsil, iki ulduz.
Vətən onun dəyərini bilirdi:
1943-cü ildə Əməkdar artist, 1960-da Azərbaycan SSR Xalq artisti, 1965-də SSRİ Xalq artisti oldu. Həmin il M.F. Axundov adına Dövlət Mükafatına layiq görüldü. Sinəsini Lenin Ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı Ordeni, Şərəf Nişanı Ordeni bəzədi.
2 noyabr 1988-ci ildə Bakı öz ulduzunu itirdi. Hökümə Qurbanova Fəxri Xiyabanda əbədi uyuya qaldı. Amma o, ölmədi. Hər dəfə "Vaqif" səhnəyə qoyulanda Tamara yaşayır. Hər dəfə "Almaz" ekrana çıxanda Yaxşı gülür.
Sənətşünaslar onu haqlı olaraq Azərbaycan teatrının ən böyük faciə aktrisası adlandırırlar. Hökümə Qurbanova güclü qadın obrazlarının ən parlaq ifaçısı idi. Onun adı bu gün də milli mədəniyyətimizin qızıl fondunda, Azərbaycan qadınının qürur və güc rəmzi kimi yaşayır.
Nigar Xəlilli
17:36 11.06.2026
Oxunuş sayı: 54
