LED asfalt sistemləri klassik işıqforları əvəz edə bilərmi?
Son illər şəhər nəqliyyat sistemlərində təhlükəsizliyin artırılması üçün innovativ texnologiyalara maraq getdikcə artır. Xüsusilə, piyadaların yol hərəkətində diqqətsizliyi və sıx urbanizasiya şəraiti ənənəvi yol nişanlanmaları ilə yanaşı daha müasir həllərin tətbiqini aktuallaşdırır.
Bu kontekstdə dünyanın bəzi ölkələrində artıq istifadə olunan asfalt üzərində yerləşdirilən LED işıq zolaqları – yəni “yerdə uzanan” işıqfor sistemləri diqqət çəkən yeniliklərdən biri hesab olunur.
Azərbaycanda da belə texnologiyanın tətbiqi məsələsi gündəmə gələ bilərmi sualı isə həm texniki imkanlar, həm hüquqi baza, həm də iqtisadi səmərəlilik baxımından müzakirə tələb edir.
Çünki bu tip sistemlər yalnız innovativ görünüşə görə deyil, real təhlükəsizlik effekti yaratdığı halda dəyər qazanır.
Məhz buna görə məsələni təkcə texnologiyanın mövcudluğu ilə deyil, onun ölkənin yol hərəkəti infrastrukturu, normativ qaydaları və istismar şəraiti ilə uyğunluğu fonunda dəyərləndirmək daha doğru yanaşma hesab olunur.
Mövzu ilə bağlı nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev Crossmedia.az-a açıqlama verib:
“Azərbaycanda asfalt üzərində yerləşdirilən LED işıq zolaqlarının – yəni “yerdə uzanan” işıqforların tətbiqi texniki baxımdan tam mümkündür və bu, xüsusilə sıx piyada axını olan ərazilərdə təhlükəsizliyi artırmaq üçün effektiv alət ola bilər.
Lakin məsələ təkcə texnologiyanın mövcudluğu ilə bitmir, Burada əsas amillər normativ-hüquqi baza, standartların uyğunluğu, maliyyə və texniki xidmət məsələləridir. Hazırda ölkədə yol hərəkətinin təşkili ilə bağlı qaydalar əsasən klassik işıqfor sistemlərinə əsaslandığı üçün belə innovativ həllərin geniş tətbiqi üçün müvafiq qurumlar – xüsusilə şəhər icra strukturları və yol hərəkəti təhlükəsizliyinə cavabdeh orqanlar tərəfindən standartların yenilənməsi və bu texnologiyanın rəsmi şəkildə təsdiqlənməsi tələb oluna bilər.
Digər tərəfdən iqlim və istismar şəraiti də nəzərə alınmalıdır. Məsələn yağış, toz, temperatur fərqləri və yol örtüyünün tez-tez aşınması bu LED sistemlərin davamlılığına təsir göstərə bilər.
Bu da əlavə texniki xidmət xərcləri yaradır. Eyni zamanda, enerji təchizatı, kabel infrastrukturu və nasazlıqlar zamanı operativ təmir imkanları əvvəlcədən planlaşdırılmalıdır. Maliyyə baxımından isə belə sistemlər adi işıqforlarla müqayisədə daha baha başa gəlir və buna görə ilkin mərhələdə pilot layihə kimi – məsələn Bakı şəhərinin ən riskli piyada keçidlərində tətbiq edilməsi daha real görünür.
Hüquqi maneə birbaşa qadağa şəklində olmasa da, normativ sənədlərdə bu tip sistemlərin ayrıca nəzərdə tutulmaması onların tətbiqini avtomatik deyil, qərar və təsdiq prosesindən asılı edir.
Nəticə olaraq demək olar ki, Azərbaycanda bu texnologiyanın tətbiqi mümkündür. Lakin bunun üçün normativ uyğunlaşdırma, texniki planlama və iqtisadi əsaslandırma paralel şəkildə həyata keçirilməlidir.
Əgər düzgün icra olunarsa, bu cür innovasiyalar xüsusilə telefonla diqqəti yayınan piyadalar üçün əlavə təhlükəsizlik qatını təmin edə bilər və şəhər nəqliyyat sisteminin modernləşdirilməsinə real töhfə verər”.
Ayhan
16:00 24.04.2026
Oxunuş sayı: 999
