Bu ölkədə sosial və iqtisadi vəziyyət hələ də gərgindir
Başqırstan Rusiya Federasiyasının mərkəzi hissəsində yerləşən, zəngin təbii sərvətləri və çoxmillətli əhalisi ilə tanınan bir regiondur. Burada başqırdlar əsas etnik qrup olaraq uzun tarixi, özünəməxsus mədəniyyəti və dilini qoruyub saxlayırlar. Onların folkloru, musiqisi, ədəbiyyatı və adət-ənənələri regionun sosial və mədəni həyatında mühüm rol oynayır. Başqırdların çoxu həm kənd, həm də şəhər yerlərində yaşayır, ənənəvi peşələr ilə yanaşı, müasir iş sahələrində də fəaliyyət göstərir.
Lakin bütün bu zəngin mədəni və tarixi fon baxımından baxılsa da, başqırdların sosial göstəriciləri kifayət qədər zəifdir. Kasıblıq səviyyəsi hələ də region əhalisinin bir hissəsi üçün ciddi problem olaraq qalır, təhsil və səhiyyə sistemində mövcud çatışmazlıqlar insanların gündəlik həyatına birbaşa təsir edir. Orta ömür müddəti digər Rusiya regionları ilə müqayisədə aşağıdır, sosial təminat tədbirləri isə yalnız məhdud qruplara çatır.
Xatırladaq ki, 2024-cü ilin yanvarında Başqırstanda Baymak və Ufa şəhərlərində etirazlar baş verdi. Etirazların əsas səbəbi fəal siyasətçi Fail Alsynovun həbs olunması idi. Etirazlara 1.500‑dən 10.000‑ə qədər insan qatıldı və polis tərəfindən zorakılıqla dağıdıldı. Bir çox iştirakçı həbs olundu və cinayət təqibinə məruz qaldı. Beynəlxalq insan hüquqları təşkilatları, o cümlədən Amnesty International, zorakılığı tənqid etdi və etirazçılara qarşı istifadə olunan gücün araşdırılmasını tələb etdi. 2025-ci ildə məhkəmələrdə etirazçılara qarşı sərt cəzalar tətbiq olundu. Bu hadisələr hələ də ictimai və siyasi müzakirələrdə aktualdır və regiondakı siyasi gərginliyi müəyyən edir.
2025-ci ilin nəticələrinə görə isə Başqırstan sosial-iqtisadi baxımdan müəyyən sabitlik qazanmışdır və Rusiya regionları arasında top-5 sırasına daxil edilmişdir. 2026-cı il üçün büdcə layihəsi qəbul olunub və əsas prioritetlər səhiyyə, təhsil və mədəniyyət sahələridir. Sosial rifahın artırılması məqsədilə kasıqlıq səviyyəsinin 7.6%-ə endirilməsi və orta ömür müddətinin 75 yaşa çatdırılması hədəflənir. Eyni zamanda, “yaşayış minimumu” və sosial təminat tədbirləri təqaüdçülər, uşaqlar və işləyənlər üçün nəzərdə tutulub ki, bu da region əhalisinin gündəlik həyatına birbaşa təsir edir.
Başqırstan rəhbəri Radiya Xabirov 2026-cı il üçün prioritetləri açıqlayaraq sosial rifahın yaxşılaşdırılması, iqtisadi sabitliyin qorunması və mədəniyyətlərarası harmoniya yaratmaq məqsədini vurğulamışdır. Onun rəsmi mesajında “İnteretnik Sülh və Birlik” strategiyası ön plana çıxmış, çoxmillətli regionda konfliktlərin qarşısının alınması hədəflənmişdir. Həmçinin ailə və doğum səviyyəsini artırmaq üçün proqramlara milyardlarla rublluq vəsait ayrılmışdır.
Mədəniyyət və milli kimlik Başqırstanda xüsusi diqqət mərkəzindədir. Dövlət proqramları çərçivəsində böyük folklor festivalları və uşaq folklor yarışları keçirilir, bu isə regionun mədəni həyatını zənginləşdirir. Milli dil və kimlik məsələləri ictimai və media müzakirələrinin mərkəzində qalır. Ümumdünya Başqır Milli Qurultayı və digər regional təşkilatlar başqır mədəniyyətinin qorunması və inkişafı üçün müxtəlif layihələr həyata keçirirlər.
Beləliklə, 2026-cı ildə Başqırstanda həyat sosial rifah, iqtisadi stabillik və mədəni inkişaf ətrafında formalaşır. Lakin 2024-cü ilin etirazları və onların hüquqi nəticələri regionda siyasi və ictimai müzakirələrə təsirini davam etdirir.
Beləliklə, rəsmi siyasət sosial təminat və mədəni harmoniyaya yönəlsə də, etnik və milli hüquqlar məsələsi ictimai diqqətdə qalır və regionun gələcək inkişafında həlledici rol oynayacaq məsələlərdən biridir.
Fatimə Məmmədova
15:13 17.01.2026
Oxunuş sayı: 2545
