42 min nəfər araşdırıldı: Gecə növbəsində işləmək ürəyin quruluşunu dəyişə bilər
Gecə növbəsində işləmək insanın bioloji saatını pozmaqla yanaşı, ürəyin quruluşuna və fəaliyyətinə də təsir göstərə bilər. Böyük Britaniyada 42 mindən çox insanın məlumatları əsasında aparılan yeni araşdırma müntəzəm gecə növbəsində çalışan şəxslərin ürəyində müəyyən fərqlərin olduğunu üzə çıxarıb.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə “Medical Xpress” nəşri məlumat yayıb.
Avropa Kardiologiya Cəmiyyətinin təqdim etdiyi araşdırmada Böyük Britaniyanın “UK Biobank” məlumat bazasında yer alan 42 671 nəfərin göstəriciləri təhlil edilib. İştirakçıların ilkin müayinə zamanı orta yaşı 52 olub. Onlardan 1322 nəfəri müntəzəm olaraq gecə növbəsində işlədiyini bildirib.
Tədqiqatçılar ürəyin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün maqnit-rezonans tomoqrafiyasından istifadə ediblər. Bundan əlavə, iştirakçıların qan nümunələri əsasında zülal və metabolit göstəriciləri də araşdırılıb.
Nəticələr göstərib ki, tez-tez gecə növbəsində çalışan insanların sol mədəciyinin divarları gündüz işləyənlərlə müqayisədə nisbətən qalın olur. Eyni zamanda ürəyin bəzi boşluqlarının həcminin daha kiçik olduğu müəyyən edilib.
Alimlər ürək əzələsinin yığılmasını xarakterizə edən göstəricilərdən birində də fərqlər aşkarlayıblar. Bununla belə, ürəyin qanı bədənə vurma qabiliyyətini ölçən əsas göstərici – atım fraksiyasında əhəmiyyətli fərq qeydə alınmayıb.
Araşdırma zamanı qan göstəricilərində də müəyyən dəyişikliklər aşkar edilib. Gecə növbəsində çalışanlarda ürək və damar sağlamlığı üçün vacib olan omeqa-3 yağ turşularından DHA-nın, eləcə də faydalı xolesterinlə əlaqəli bəzi göstəricilərin səviyyəsi daha aşağı olub. Əksinə, ürək-damar xəstəlikləri ilə əlaqələndirilən triqliseridlər və iltihab göstəricilərinin səviyyəsi daha yüksək müəyyən edilib.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, gecə işinin yaratdığı əsas problemlərdən biri orqanizmin təbii bioloji ritminin pozulmasıdır. İnsan bədəninin yuxu və oyaqlıq dövrləri müəyyən bioloji saatla tənzimlənir. Gecə işləmək bu ritmlə gündəlik həyat rejimi arasında uyğunsuzluq yaradır. Nəticədə maddələr mübadiləsi, qan təzyiqinin tənzimlənməsi, iltihabi proseslər və damarların fəaliyyəti dəyişə bilər.
Araşdırmanın müəlliflərindən biri, Çjençjou Universitetinin alimi Muwei Li bildirib ki, əldə olunan nəticələr müntəzəm gecə növbəsində çalışan insanlarda ürəyin quruluşu və fəaliyyəti ilə bağlı müəyyən fərqlərin mövcudluğunu göstərir.
Bununla belə, alimlər tədqiqatın müşahidə xarakteri daşıdığını xüsusi vurğulayırlar. Yəni gecə növbəsində işləməyin birbaşa ürəyə zərər verdiyini və gələcəkdə mütləq ürək xəstəliyinə səbəb olacağını bu nəticələrlə sübut etmək mümkün deyil. Aşkarlanan dəyişikliklər əhali səviyyəsində kiçik orta fərqlərdir.
Mütəxəssislər gecə növbəsində çalışanlara ürək-damar sağlamlığına xüsusi diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Bunun üçün siqaretdən uzaq durmaq, fiziki aktivliyi qorumaq, sağlam qidalanmaq, normal bədən çəkisini saxlamaq və kifayət qədər yatmaq vacib hesab olunur. Həmçinin yuxu saatlarının mümkün qədər sabit saxlanılması, qan təzyiqi, xolesterin və qanda şəkər səviyyəsinin nəzarətdə tutulması tövsiyə edilir.
Qeyd edək ki, “Night shift work and subclinical cardiac remodelling: a multi-omic CMR study in 42 671 individuals” adlı araşdırma noyabrın 19-da “European Heart Journal – Cardiovascular Imaging” elmi jurnalında dərc olunub.
08:11 20.11.2026
Oxunuş sayı: 107