İsraildəki seçkilər Yaxın Şərqin təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərəcək - Politoloq
İsraildə siyasi mübarizənin yeni mərhələyə qədəm qoyması ölkənin hakimiyyətində mümkün dəyişiklikləri yenidən gündəmə gətirib. Müxalifətin lideri Qadi Ayzenkotun baş nazir postuna namizəd kimi parlament partiyalarının əksəriyyətinin dəstəyini qazanması Benyamin Netanyahunun siyasi gələcəyi və İsrailin regional siyasətinin istiqaməti ilə bağlı müzakirələri gücləndirib. Lakin İsrailin parlament sistemində parlament üzvlərinin əksəriyyətinin namizədə dəstək verməsi avtomatik olaraq baş nazir seçilməsi demək deyil. Hazırda əsas məsələ bu dəstəyin hökumət formalaşdırmaq üçün real koalisiyaya çevrilib-çevrilməyəcəyidir. 120 yerlik Knessetdə hökumət qurmaq üçün ən azı 61 deputatın dəstəyi tələb olunur.
Mövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova Crossmedia.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, İsraildə müxalifətin “Yaşar” partiyasının lideri Qadi Ayzenkotun baş nazirliyə namizəd kimi parlamentdə 67 deputatın dəstəyini qazanması Benyamin Netanyahu hakimiyyətinin gələcəyi ilə bağlı müzakirələri gücləndirib: “Bu proses yalnız İsrailin daxili siyasi mənzərəsi deyil, həm də Orta Şərqdə təhlükəsizlik və geosiyasi qüvvələr balansı kontekstində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, parlamentdə ilkin dəstəyin əldə olunması hələ hökumətin formalaşdırılması və baş nazir seçilməsi demək deyil. Ayzenkotun mümkün hakimiyyətini Netanyahu siyasətindən tam imtina kimi deyil, mövcud strateji prioritetlərin fərqli siyasi və diplomatik vasitələrlə həyata keçirilməsi cəhdi kimi qiymətləndirmək daha doğru olar. İsrail Müdafiə Qüvvələrinin sabiq Baş Qərargah rəisi olan Ayzenkot təhlükəsizlik məsələlərində sərt mövqeyi ilə seçilir. İranın regional təsirinin məhdudlaşdırılması, HƏMAS-ın hərbi imkanlarının aradan qaldırılması və İsrailin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi onun siyasi xəttində də əsas prioritetlər olaraq qalacaq. Digər tərəfdən isə Qəzza məsələsində fərqli yanaşma mümkündür. Ayzenkot hərbi əməliyyatlarla yanaşı, müharibədən sonrakı idarəçilik modelinin formalaşdırılmasına və beynəlxalq tərəfdaşlarla koordinasiyaya daha çox diqqət yetirə bilər. Bu İsrailin hərbi üstünlüyünü siyasi nəticəyə çevirmək cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin onun Fələstin dövlətinin yaradılmasına münasibətində köklü dəyişiklik gözləmək üçün əsas yoxdur. Digər mühüm istiqamət ABŞ və Avropa ilə münasibətlərin yenidən balanslaşdırılmasıdır”.
Politoloq qeyd edib ki, Ayzenkotun daha geniş diplomatik dialoqa üstünlük verməsi İsrailin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə və Vaşinqtonla münasibətlərdə siyasi fikir ayrılıqlarının azaldılmasına şərait yarada bilər: “Eyni zamanda, Səudiyyə Ərəbistanı ilə normallaşma prosesinin yenidən aktuallaşması mümkündür. Lakin Fələstin məsələsində mövcud ziddiyyətlər bu istiqamətdə əsas maneə olaraq qalır. Nəticə etibarilə, Ayzenkotun hakimiyyətə gəlməsi İsrailin Orta Şərq siyasətində strateji məqsədlərin deyil, həmin məqsədlərə çatmaq üçün istifadə olunan vasitələrin dəyişməsi ilə nəticələnə bilər. Əsas geosiyasi sınaq hərbi gücü diplomatik üstünlüyə çevirmək, regional tərəfdaşlarla münasibətləri genişləndirmək və təhlükəsizlik maraqlarını uzunmüddətli siyasi sabitliklə uzlaşdırmaq olacaq. Ona görə də, İsraildə mümkün hakimiyyət dəyişikliyinin nəticələri yalnız Təl-Əvivin deyil, bütövlükdə regionun gələcək siyasi konfiqurasiyasına təsir göstərə bilər”.
Ayhan
13:00 07.11.2026
Oxunuş sayı: 365
