Cəmiyyət

İllərdir davam edən hüquqi ayrı-seçkiliyə son qoyulur: Kişilər də status ala biləcək

Məcburi köçkün statusunun verilməsi ilə bağlı qaydalara edilən yeni dəyişiklik hüquqi bərabərlik və sosial təminat baxımından diqqət çəkən məsələlərdən biridir. İndiyədək işğaldan əvvəl işğal olunmuş rayonun sakini ilə ailə quran qadınlar müəyyən şərtlər daxilində həyat yoldaşının məcburi köçkün statusunu əldə edə bilirdilər. Yeni dəyişikliklə bu hüququn kişilərə də şamil edilməsi nəzərdə tutulur. Beləliklə, işğaldan əvvəl məcburi köçkün statusu olan şəxslə nikaha daxil olmuş kişilər də qanunvericilikdə göstərilən tələblərə cavab verdikləri halda müvafiq status və vəsiqə ala biləcəklər.

Dəyişikliyin əsas mahiyyəti ailə münasibətlərində qadın və kişi arasında hüquqi fərqin aradan qaldırılmasıdır. Çünki işğaldan əvvəl qurulan ailələrdə həyat yoldaşının hansı cinsə mənsub olmasından asılı olaraq fərqli hüquqi yanaşmanın tətbiqi bərabərlik prinsipi baxımından mübahisələr yarada bilərdi. Yeni qayda isə eyni şərtlərin hər iki tərəfə tətbiqini nəzərdə tutur. Bununla belə, statusun verilməsi avtomatik xarakter daşımır. Şəxsin məcburi köçkünlüyə səbəb olan hadisələrdən əvvəl nikahda olması, öz rayonundakı pasport qeydiyyatından çıxmaması və işğaldan sonra həyat yoldaşının yaşayış yeri üzrə qeydiyyata düşməsi kimi tələblər əsas götürüləcək.

Burada diqqət çəkən digər məqam isə dəyişiklikdən kimlərin yararlana biləcəyi və müraciət prosedurunun necə həyata keçiriləcəyidir. Sənədlərin təqdim edilməsi, qeydiyyat tələbləri və müraciətlərin araşdırılması prosesi hüquqi baxımdan müəyyən suallar doğurur. Xüsusilə uzun illər əvvəl baş vermiş nikah və qeydiyyat faktlarının sənədlərlə təsdiqlənməsi, eləcə də statusun əldə edilməsində mümkün mübahisələrin həlli məsələləri əhəmiyyət daşıyır.

Digər tərəfdən, məcburi köçkün statusu yalnız hüquqi tanınma deyil, həm də müəyyən sosial təminat və güzəştlərlə bağlıdır. Buna görə də qaydalardakı dəyişikliyin ailələr üçün hansı hüquq və imkanlar yaratdığı, yeni mexanizmin kimlərə şamil olunacağı və əvvəlki dövrdə bu hüquqdan yararlana bilməyən şəxslərin vəziyyətinə necə təsir göstərəcəyi aydınlaşdırılmalıdır.

Crossmedia.az-a açıqlamasında hüquqşünas Ramil Suleymanov bildirib ki, ümumiyyətlə, bu dəyişikliyin edilməsini müsbət hal hesab edirəm:

“Çünki Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsində qeyd olunur ki, qanun və məhkəmə qarşısında hər kəs bərabərdir, kişi və qadın eyni hüquq və azadlıqlara malikdirlər.

Eyni zamanda bildirmək istəyirəm ki, əvvəllər qanunvericiliyə əsasən, məcburi köçkün statusuna malik olan qadın başqa şəxslə, yəni işğal olunmamış ərazilərdə qeydiyyatda olan şəxslə nikaha daxil olduqda həmin statusunu itirirdi. Digər tərəfdən, başqa ərazidə qeydiyyatda olan şəxs məcburi köçkünlə ailə qurduqdan sonra onun yaşadığı ünvana qeydiyyata düşsə belə, məcburi köçkün statusu əldə edə bilmirdi.

Hesab edirəm ki, bu məhdudiyyətin aradan qaldırılması sosial ədalətin bərpası prinsipinə xidmət edir.

Vətəndaşlar hüquqlarının bərpası üçün nikah haqqında şəhadətnaməni, şəxsiyyət vəsiqələrini, daimi qeydiyyat və yaşayış yeri barədə müvafiq qurumların arayışlarını əldə edərək Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinə rəsmi ərizə ilə müraciət edə bilərlər. Əgər qurum tərəfindən müraciətə mənfi cavab verilərsə, həmin imtinadan inzibati məhkəməyə şikayət etməklə hüquqlarının bərpasına nail olmağa çalışmaq mümkündür”.

Məhəbbət Tərlanoğlu

🖨 Çap et

20:25 06.11.2026

Oxunuş sayı: 52