Cəmiyyət
"Oktay Saral öz karyerasının üstündən xətt çəkdi!": Bakı-Ankara arasına girənlərə xəbərdarlıq
Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri Oktay Saralın Azərbaycanda təhsil siyasəti və hicabla bağlı səsləndirdiyi mübahisəli açıqlamalardan sonra vəzifəsindən ayrılması iki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin toxunulmazlığını və dövlətlərarası həssas qırmızı xətləri bir daha gündəmə gətirib. Türkiyə mediasında geniş yer alan məlumatlara görə, bu istefa qərarı birbaşa onun Azərbaycanla bağlı sərgilədiyi qeyri-diplomatik mövqe ilə əlaqədardır. Regional proseslər fonunda baş verənlər rəsmi Bakı və yerli siyasi dairələr tərəfindən sərt şəkildə qiymətləndirilib.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Aydın Hüseynov Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərində qarşılıqlı suverenliyə hörmətin dəyişməz prinsip olduğunu vurğulayıb:
"Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri adi dövlətlərarası əməkdaşlıq çərçivəsindən kənara çıxan, tarixi qardaşlığa, qarşılıqlı etimada və strateji müttəfiqliyə əsaslanan münasibətlərdir. Lakin məhz bu münasibətlərin yüksək səviyyəsi hər iki tərəfdən siyasi məsuliyyət, diplomatik həssaslıq və qarşılıqlı suverenliyə hörmət tələb edir. Oktay Saralın Azərbaycanın təhsil siyasəti ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərdən sonra vəzifəsindən ayrılması və bu qərarın Azərbaycanla münasibətlərin əhəmiyyəti kontekstində dəyərləndirilməsi diqqətəlayiq hadisədir. Qərarın bütün institusional səbəbləri barədə rəsmi və ətraflı məlumat olmadan qəti mühakimə yürütmək düzgün deyil. Bununla belə, baş verənləri iki ölkə arasındakı strateji münasibətlərin qorunmasına yönəlmiş siyasi mesaj kimi qiymətləndirmək üçün əsaslar mövcuddur".
Deputat "Bir millət, iki dövlət" prinsipinin heç vaxt daxili işlərə qarışmağa haqq qazandırmadığını qeyd edib:
"İlk növbədə, bir həqiqət aydın olmalıdır: "Bir millət, iki dövlət" prinsipi iki müstəqil, suveren və bərabərhüquqlu dövlətin müttəfiqliyini ifadə edir. Bu prinsip heç bir halda bir dövlətin digərinin daxili yurisdiksiyasına müdaxiləsinə əsas yaratmır. Azərbaycanın təhsil sistemi, dünyəvi dövlətçilik modeli və məktəblərdə tətbiq edilən qaydalar ölkəmizin Konstitusiyasına və milli qanunvericiliyinə uyğun müəyyənləşdirilir. Bu məsələlərdə qərarvermə səlahiyyəti yalnız Azərbaycan dövlətinə məxsusdur. Qardaş ölkənin ayrı-ayrı siyasi vəzifəli şəxslərinin mövqeyi nə qədər fərqli olsa da, həmin mövqe Azərbaycanın suveren qərarlarına müdaxilə xarakteri daşımamalıdır. Yüksək dövlət vəzifəsi tutan şəxslərin açıqlamaları sıravi vətəndaşların şəxsi fikirlərindən fərqli siyasi çəkiyə malikdir. Belə şəxslərin bəyanatları bəzən onların təmsil etdikləri dövlətin rəsmi mövqeyi kimi qəbul oluna bilər. Ona görə də strateji müttəfiq ölkə barədə ictimai açıqlamalar verilərkən sözlərin mümkün diplomatik nəticələri nəzərə alınmalıdır".
Aydın Hüseynov Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin Şuşa Bəyannaməsinə söykəndiyini və ayrı-ayrı şəxslərin bəyanatlarından qat-qat böyük olduğunu xatırladıb:
"Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin strateji mahiyyəti ayrı-ayrı şəxslərin bəyanatlarından qat-qat böyükdür. Bu müttəfiqliyin hüquqi-siyasi əsasını təşkil edən Şuşa Bəyannaməsi qarşılıqlı dəstək, suverenliyə hörmət və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq prinsiplərinə söykənir. Azərbaycanın mövqeyi prinsipialdır: qardaşlıq münasibətləri qarşılıqlı hörməti zəiflətmir, əksinə, onu daha böyük məsuliyyətə çevirir. Heç bir siyasi vəzifəli şəxsin açıqlaması Azərbaycan dövlətinin müstəqil qərarvermə hüququnu mübahisələndirmək üçün əsas ola bilməz. Nəticə etibarilə, bu hadisə göstərir ki, Azərbaycan–Türkiyə müttəfiqliyinin gücü yalnız ortaq tarixdə və strateji maraqlarda deyil, həm də qarşılıqlı həssaslıqlara hörmət göstərmək, yaranan anlaşılmazlıqları məsuliyyətlə idarə etmək bacarığındadır".
Məsələ ilə bağlı Azad Vətən Partiyasının (AVP) sədri Akif Nağı da baş verənlərin digərləri üçün ciddi dərs olduğunu və Turan birliyinin hədəfləndiyini vurğulayıb:
"Əlbəttə, bu hadisə bir çox cəhətdən nümunəvidir, hər kəs özü üçün ciddi dərs götürməlidir. Dini məsələləri, ictimai məsələləri, başqa hansısa həssas mövzuları dövlət səviyyəsinə, siyasət səviyyəsinə qaldırmaq qətiyyən olmaz. Bunu həm Türkiyədə, həm də Azərbaycanda hər kəs anlamalıdır. Azərbaycanda da bəziləri məsələləri siyasi müstəviyə keçirməyə, spekulyativ bəyanatlar verməyə çalışırlar. Lakin daha çox Türkiyədə bunu həm siyasi səviyyəyə, həm də təhqir müstəvisinə, aşağı səviyyəli bir sevdaya – çox xoşa gəlməyən, ibəcər bir formata qaldırmağa cəhd göstərirlər. Onlar Azərbaycanın ünvanına əsassız təbliğat aparmağa çalışırlar, amma nəticədə göstərirlər ki, Azərbaycanla Türkiyənin arasına heç kəs girə bilməz. Əgər gəlməyə cəhd edərlərsə, istər Türkiyədə olsun, istər Azərbaycanda, onlar çox pis vəziyyətdə aradan çıxacaqlar.
Və bu Oktay Saral öz karyerasının üstündən xətt çəkdi. Onun kimi başqaları da gözlərini göyə soxmağa çalışırdılar, öz başlarına belə addım atmışdılar, yoxsa arxasında başqa qüvvələr dayanmışdı, bunu demək çətindir. Amma hər halda onlar da, başqaları da bundan nəticə çıxartmalıdırlar ki, bir addım atarkən başı ilə ağılla fikirləşmək lazımdır. İnanıram ki, yaxın günlərdə olacaq yüksək səviyyəli zirvə toplantısında bu məsələlər də müzakirə olunacaq. Azərbaycan ilə Türkiyə təbii və əbədi müttəfiqlərdir. Həm tariximizə, mədəniyyətimizə, həm də dünyada baş verən təhlükələr qarşısında təklənməmək üçün bir-birimizə ehtiyacımız var. Hər ikimiz Türk dünyasının, Turan birliyinin formalaşmasına çalışırıq. O birliyi əldə etmək üçün birinci növbədə Türkiyə ilə Azərbaycan arasında sarsılmaz birlik olmalıdır.
Bax, bu nəticəni çıxarmalıyıq ki, xırda, mənasız və əhəmiyyətsiz məsələləri kənara qoyub əsas xəttə xidmət etmək lazımdır. Azərbaycanla Türkiyə arasındakı əsas xətt sarsılmaz dostluq, qardaşlıq münasibətləri, bir-birimizə təmənnasız yardım və Türk-Turan dünyasının qurulmasıdır. Bu, bizim əsas hədəfimizdir və bu istiqamətdə addımlarımızı davam etdirməliyik. Yerdə qalan bütün məsələlər buna uyğunlaşmalıdır, uyğunlaşmırsa, onları dərhal kənara atmalıyıq".
Zeynəb Həsən
20:00 26.10.2026
Oxunuş sayı: 58
