Marina Abramoviçin insan təbiətinin qaranlıq tərəfini üzə çıxaran eksperimenti
1974-cü ildə serbiyalı performans rəssamı Marina Abramoviç insan davranışlarının sərhədlərini araşdırmaq məqsədilə qeyri-adi bir eksperiment keçirib. Performans zamanı o, masanın üzərinə 72 müxtəlif əşya qoyaraq insanlara altı saat ərzində həmin əşyalardan istədikləri kimi istifadə etmək imkanı verib. Rəssam əvvəlcədən heç bir müqavimət göstərməyəcəyini və yerindən tərpənməyəcəyini bildirib.
Crossmedia.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, eksperimentin ilk saatlarında iştirakçılar Abramoviçə gül verir, ona ətir vurur və nisbətən zərərsiz davranışlar nümayiş etdirirlər. Lakin zaman keçdikcə vəziyyət dəyişir, insanların davranışları getdikcə aqressiv xarakter almağa başlayır. İştirakçılar onun paltarını kəsir, bədəninə xəsarət yetirir və müxtəlif zorakılıq hərəkətlərinə əl atırlar.
Performansın gedişində vəziyyət o həddə çatır ki, iştirakçılardan biri silahı götürərək rəssamın həyatını təhlükəyə atır. Baş verənlərə müdaxilə edilməsi nəticəsində vəziyyətin daha ağır nəticələrə gətirib çıxarmasının qarşısı alınır.
Altı saat başa çatdıqdan sonra Abramoviç hərəkət etməyə və iştirakçılarla ünsiyyət qurmağa başlayır. İddialara görə, bu zaman bəzi insanlar onunla göz təması qurmaqdan çəkinirlər.
“Rhythm 0” adlanan bu performans incəsənət tarixinin ən çox müzakirə olunan sosial eksperimentlərindən biri hesab olunur. Əsər insanlara heç bir məhdudiyyət qoyulmadıqda onların davranışlarının necə dəyişə biləcəyi, məsuliyyət hissinin və mənəvi sərhədlərin zorakılığın qarşısını almaqda hansı rol oynadığı barədə suallar doğurur.
Qeyd edək ki, bu performans insan təbiətinin yalnız bir tərəfini deyil, həm də güc, məsuliyyət və cəzasızlıq anlayışları arasındakı mürəkkəb münasibətləri araşdıran sənət nümunəsi kimi qiymətləndirilir.
08:50 26.10.2026
Oxunuş sayı: 62
