Laçın: Yenidən doğulan şəhərin nəfəsi
Laçın… Adı ilə dağların zirvəsində uçan şahini, Həkəri çayının sərin səsini, Zəngəzur silsiləsinin qarlı zirvələrini xatırladan şəhər. Vətən müharibəsindən altı il sonra, 2026-cı ildə ora gələn hər kəs eyni hissi yaşayır: bir vaxtlar susqun qalan torpaq indi yenidən nəfəs alır.
Şəhərə yaxınlaşdıqca mənzərə dəyişir. Dağıdılmış evlərin yerində yeni tikililər, yaşıl bağlar, uşaqların səsi eşidilir. Mərkəzə çatanda Həkəri çayının sahilində dalğalanan Azərbaycan bayrağı diqqəti çəkir. 2022-ci il avqustun 26-da ordunun daxil olduğu, Zabux və Sus kəndləri ilə birlikdə tam nəzarətə götürülən bu yer indi bambaşqadır.
Küçələrdə gəzən yerli sakinlərlə söhbət edən hər kəs eyni hekayəni eşidir. Yaşlı bir kişi dayanıb deyir: “1992-ci ildə buradan çıxmışdım. İndi qayıtmışam. Evimi yenidən tikiblər. Hər səhər pəncərədən dağlara baxıram, ürəyim rahatdır.” Onun gözlərində həm kədər, həm də dərin bir qürur var. Bu, sadəcə bir şəhərin azadlığı deyil – otuz illik həsrətin sonudur.
Laçının tarixi qədimdir. Əvvəllər Abdallar adlanan bu yer 1923-cü ildə şəhər statusu alıb, 1926-cı ildə isə yaxınlıqdakı dağın adı ilə Laçın adlanıb. “Laçın” – məğrur quş deməkdir. Və doğrudan da, şəhər özünü məğrur aparır. 1930-cu ildə rayon mərkəzi olan bu diyar 1992-ci il mayın 18-də işğal altına düşdü. 28 il ərzində etnik təmizləmə, dağıntı, susqunluq… 2020-ci il Vətən müharibəsinin Zəfəri ilə 10 noyabr Üçtərəfli Bəyanatına əsasən rayon dekabrın 1-də qaytarıldı. Lakin Laçın dəhlizi şəhərdən keçdiyindən şəhər, Zabux və Sus bir müddət Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarətində qaldı.
Azərbaycan alternativ yolu planlaşdırılandan çox tez – cəmi 1 il 8 ayda inşa etdi. 2022-ci il avqustun 26-da isə tarixi an yaşandı: Azərbaycan Ordusu Laçın şəhərinə daxil oldu. Prezident İlham Əliyev həmin gün yazdı: “Bu gün biz – azərbaycanlılar Laçın şəhərinə qayıtmışıq… Yaşasın Laçın! Yaşasın Azərbaycan!” Sentyabrın 21-də isə özü şəhərdə bayrağı ucaltdı. Bu tarix artıq rəsmi olaraq Laçın Şəhəri Günü kimi qeyd olunur.
2026-cı ildə ora gələn ziyarətçilər bu günün əks-sədasını hiss edirlər. Yeni yaşayış məhəllələri, işıqlı küçələr, yenidən bərpa olunan məktəblər, Həkəri sahilindəki park… Uşaqlar futbol oynayır, qadınlar evlərinin həyətində çiçək əkir. Uzaqda Zəngəzur dağlarının qarlı zirvələri görünür – sanki hər şeyin şahidi idilər.
Laçın sadəcə bir şəhər deyil. O, Azərbaycanın iradəsini, ədalətini və yenidən doğuşunu simvollaşdırır. 2026-cı ildə orada dayanan hər kəs eyni şeyi anlayır: bu torpaq artıq yalnız xəritədə deyil, ürəklərdə də qayıdıb. Və o, yenidən nəfəs alır – məğrur, sakit və qürurlu.
Nigar Xəlilli
14:00 26.08.2026
Oxunuş sayı: 55
