Avropadakı dəhşətli meşə yanğınlarının səbəbi açıqlandı
Alov sadəcə ağacları yandırmır: o, yüz minlərlə insanın illərlə sığındığı sakitliyi, xatirələrini və evini bir neçə saatın içində külə çevirir. Bu gün İspaniya və Fransadan yüksələn qara tüstü buludları sadəcə lokal bir meşə yanğınının deyil, təbiətin tarazlığını itirdiyinin və qlobal iqlim krizisinin qapımıza dayandığının açıq göstəricisidir. 250 min insanın öz evini tərk etmək məcburiyyətində qalması isə bu fəlakətin artıq sadəcə ekoloji deyil, böyük bir bəşəri faciəyə çevrildiyini sübut edir. Bəs necə oldu ki, Avropanın ən böyük meşə sahələri göz gözü görməyən alov dənizinə döndü? Bu dəhşətli mənzərənin arxasında hansı təbii proseslər və insan səhvləri dayanır?
Son vaxtlar baş verən bu və bu kimi hadisələrlə bağlı Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyi Coğrafiya İnstitutunun Coğrafiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Həsən Nəbiyev Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"Meşə yanğınları həm təbii amillərin, həm də insan fəaliyyətinin təsirindən baş verir. Təbii amillərdən biri uzun müddət ərazidə havanın temperaturunun çox yüksək olması, quru iqlimin formalaşması, meşəaltı ot örtüyünün alışaraq yanması, sonra isə yanğının ağac örtüyünə keçməsidir. Bəzən bu hadisələrin sürətli inkişafına güclü səmt küləkləri də təsir göstərir. Belə hallarda yanğınların qarşısını almaq çox çətinləşir. Təbii səbəblərə ildırım vurmasını, yağışsız şimşəyi misal göstərmək olar.
Qeyd etmək istəyirəm ki, baş verən yanğınların əksəriyyəti, çox təəssüf ki, insanların təbiətə biganəliyi nəticəsində baş verir. İstirahət sonlarında təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilmir. Yandırılmış tonqallar tamamilə söndürülmür. Çəkilmiş siqaretlərin və yaxud sönməmiş kibritlərin ot üzərinə atılması meşə yanğınlarına gətirib çıxarır. Bundan başqa, meşələrdə linza rolunu oynayan qırılmış şüşələrə rast gəlinir ki, bunlar da dolayı yolla meşə yanğınlarına səbəb ola bilər. Həmçinin tarlalarda quru bitki örtüyünün yandırılması və s. bu kimi hallar yanğına şərait yaradır.
Bunlardan başqa, meşələrin öz-özünə yanması da baş verə bilir. Bu hallar xüsusilə torf bataqlıqlarının yayıldığı yerlərdə daha çox müşahidə olunur. Torfluqlar qızmar hava şəraitində asanlıqla yanırlar. Belə hadisələr bir neçə on il bundan əvvəl Rusiyada baş vermişdi. Qətranlılığı çox olan şam meşələrində də isti yay aylarında ağacların öz-özünə alışması baş verir. Belə hallarda meşələri söndürmək çox çətin olur və bunun üçün bütün vasitələrdən istifadə edilir”.
O, bildirib ki, İspaniyada belə yanğınların əsas səbəbi qızmar yay aylarıdır: “Temperaturun dayanmadan artması və antiziklon hava şəraitinin yaranması yanğınların baş verməsinə zəmin yaradır. Bu ərazilərdə, əsasən, Aralıq dənizi iqlimində formalaşan codyarpaqlı meşələr və kolluqlar yayılmışdır. Onlar da davamlı isti hava şəraitində asanlıqla yana bilirlər. Bir neçə il bundan əvvəl Türkiyədə baş verən meşə yanğınları da bu qəbildəndir. Bu yanğınları söndürmək üçün bütün qonşu ölkələr Türkiyəyə köməklik göstərdilər. Xüsusilə də Azərbaycan Türkiyənin yanında oldu və bu işlərdə Türkiyədən öz köməyini əsirgəmədi.
Bizim meşələr ərazimizin 11%-ni əhatə edir, ama onları qorumaq hamının borcudur. Əlbəttə, burada insan amilini yaddan çıxarmaq olmaz. Ona görə də insanlar yanğın baş verməməsi üçün bütün qaydalara tam riayət etməlidirlər".
Turqut Ansari
19:30 29.07.2026
Oxunuş sayı: 45
