ABŞ İranı dayandıra bilmir: Nüvə silahına sahib olmasına icazə verəcək
Yaxın Şərqdə onilliklər boyu formalaşmış təhlükəsizlik arxitekturasının tamamilə yenidən yazıldığı tarixi bir dönəmdən keçirik. ABŞ ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında yenicə imzalanan dinc nüvə əməkdaşlığı sazişi-dinc enerji pərdəsi altında əslində Vaşinqtonun İrana qarşı atdığı ən böyük geosiyasi gedişdir. İllər öncə Səudiyyə rəhbərliyinin "İran nüvə silahı əldə edərsə, biz də eyni addımı atacağıq" xəbərdarlığı bu gün Ağ Evin "xeyir-duası" ilə gerçəkləşir. ABŞ-nin Səudiyyə Ərəbistanının nüvə proqramına və uranın zənginləşdirilməsi texnologiyalarına "yaşıl işıq" yandırması sadəcə iki tərəfli müqavilə deyil: bu, Vaşinqtonun İranın nüvə iddialarını birbaşa dayandıra bilmədiyini etiraf etməsi və regional güc balansını Ər-Riyad vasitəsilə bərpa etmək cəhdidir. Bu saziş İrana göz dağıdır, yoxsa regionu qarşısıalınmaz rəqəmsal və nüvə silahlanması yarışına sövq edən zəncirvari reaksiyanın ilk halqası?
Politoloq, professor Əlimusa İbrahimov bu barədə Crossmedia.az-a danışıb: "Hələ bir neçə il bundan əvvəl Səudiyyə Ərəbistanı belə bir bəyanat vermişdi: əgər ABŞ İranın nüvə proqramının qarşısını ala bilməsə və İran nüvə silahı əldə edərsə, yaxud bu istiqamətdə addımlar atarsa, Səudiyyə Ərəbistanı da cəhd edəcək. Yəni Səudiyyə Ərəbistanı da nüvə proqramına başlayacaq və hətta İran nüvə silahı əldə edərsə, Səudiyyə Ərəbistanı da buna can atacaq və məqsədinə çatacaq.
İndi ABŞ-nin Səudiyyə Ərəbistanı ilə nüvə enerjisi sahəsində tədqiqatlara başlaması və bu sahədə Səudiyyə Ərəbistanına "yaşıl işıq'" yandırması nə deməkdir? Belə zənn edirəm ki, ABŞ artıq İranın nüvə sahəsindəki tədqiqatlarının qarşısını ala bilmir. Həqiqətən də bu, o anlama gələ bilər ki, ABŞ İrana qarşı balans yaratmaq üçün məhz Səudiyyə Ərəbistanını nüvə tədqiqatları və nüvə proqramı ilə təmin edir. Yəni bundan sonra ABŞ Səudiyyə Ərəbistanına da İran səviyyəsində nüvə proqramı həyata keçirmək, nüvə tədqiqatları aparmaq və uranın zənginləşdirilməsi prosesinə nail olmaq imkanı verəcək".
Ekspertin sözlərinə görə, bu onu göstərir ki, ABŞ, həqiqətən də, İranın nüvə proqramının və ya uranın zənginləşdirilməsinin qarşısını almaqda çətinlik çəkir, hətta bu məsələdə İrana güzəştə gedəcək: "Yəni İran dayandırıla bilmədiyi üçün ABŞ ona qarşı digər varianta əl atır; bu da Səudiyyə Ərəbistanının nüvə proqramı ilə təmin edilməsidir. Düşünürəm ki, əgər bu proses başlasa, zəncirvari reaksiya verəcək, Türkiyə bu sahədə tədqiqatlara başlayacaq. Bu isə o deməkdir ki, ABŞ artıq Yaxın Şərqdəki nüvə prosesinə nəzarəti axarına buraxmaq haqqında düşünür".
Turqut Ansari
16:00 24.07.2026
Oxunuş sayı: 70
