Təhsildə yeni dövr başlayır: "Yararsız diplom" problem aradan qalxır
Müasir dünya elə bir sürətlə dəyişir ki, dünənin populyar peşələri bu gün artıq tarixə qovuşur, rəqəmsallaşma və süni intellekt isə tamamilə yeni reallıqlar diktə edir. Bu dinamik fırtınanın ortasında Azərbaycanın təhsil sistemi və əmək bazarı özünün ən böyük və köklü transformasiya dövrünə qədəm qoyur. İllərdir tətbiq olunan, lakin müasir dövrün nəbzini tuta bilməyən köhnə ixtisas təsnifatı artıq arxivə köçür. Elm və Təhsil Nazirliyinin təşəbbüsü ilə təhsil sisteminə 250-yə yaxın tamamilə yeni, müasir və rəqəmsal peşənin daxil edilməsi sadəcə bir yenilik deyil; bu, ölkənin insan kapitalının gələcəyini sığortalayan tarixi bir sıçrayışdır.
Bu islahat, təhsil alan gənclərin "yararsız diplom" sindromundan xilas olaraq birbaşa qlobal əmək bazarının tələblərinə cavab verən rəqabətədavamlı mütəxəssislərə çevrilməsi üçün atılan ən cəsarətli addımdır. Gəlin, yaxın 10-15 ilin karyera xəritəsini kökündən dəyişəcək bu böyük transformasiyanın pərdəarxasına və gətirdiyi imkanlara birlikdə nəzər salaq.
Məsələ ilə bağlı təhsil eksperti İlqar Orucov Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən yeni ixtisas təsnifatına 250-yə yaxın müasir peşənin daxil edilməsi ölkənin əmək bazarı və təhsil sistemi üçün tarixi bir transformasiya nöqtəsidir. Bu addım rəqəmsal iqtisadiyyatın, avtomatlaşdırmanın və qlobal trendlərin tələblərinə cavab verərək yaxın 10-15 il üçün müasir karyera imkanlarını kökündən dəyişəcək. Uzun illər boyu ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin proqramları real sektorun sürətli inkişafından geri qaldığı üçün işəgötürənlər rəqəmsal marketinq, süni intellekt, data analitikası və ya yaşıl enerji sahəsində kadr tapmaqda çətinlik çəkirdilər. 250 yeni ixtisasın qanunvericiliyə və təhsil standartlarına daxil edilməsi təhsilin təklifi ilə biznesin tələbini sinxronlaşdıracaq və struktur işsizliyi kəskin şəkildə azaldacaq. Yeni təsnifat dördüncü sənaye inqilabının gətirdiyi bulud texnologiyaları, kibertəhlükəsizlik, dron idarəetməsi və böyük verilənlər kimi sahələri rəsmi müstəviyə daşıyaraq onlara diplomlu kadr statusu qazandırır. Eyni zamanda, alternativ enerji və ekoloji menecment sahəsində yaranan yeni ixtisaslar Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun "yaşıl enerji" zonasına çevrilməsi strategiyası ilə tam üst-üstə düşür. Müasir karyera imkanları artıq dar çərçivəli ixtisaslaşmanı qəbul etmədiyi üçün biotexnologiya, rəqəmsal humanitar elmlər və ya aqro-texnologiya kimi inter-, trans- və multidissiplinar sahələr gənclərə eyni anda bir neçə fərqli sektorda çevik şəkildə fəaliyyət göstərmək şansı verəcək. Bu islahat təhsil sektorunda da rəqabəti artıracaq və ali məktəblər köhnəlmiş proqramlardan imtina edib sürətlə innovativ kurikulumlar hazırlayacaqlar, bu isə öz növbəsində xarici investorlar üçün ölkədə müasir kadr potensialının mövcudluğunu nümayiş etdirəcək. Azərbaycan təhsil sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması diplomların tanınmasını asanlaşdıracaq və yerli mütəxəssislərin ölkəni tərk etmədən, məsafədən qlobal şirkətlərdə yüksək maaşla işləmək imkanlarını genişləndirəcək. Lakin bu imkanların real nəticə verməsi üçün növbəti mərhələdə yeni peşə istiqamətlərini tədris edə biləcək professor-müəllim heyətinin hazırlanması və müasir laboratoriyaların qurulması kimi infrastruktur çağırışları mütləq həll olunmalıdır. Yekun olaraq, bu fundamental addım gənclərin əmək bazarında "yararsız diplom" problemini aradan qaldıracaq, rəqabətədavamlı kadr kapitalı formalaşdıracaq və Azərbaycanı regionun innovasiya mərkəzlərindən birinə çevirmək üçün güclü zəmin yaradacaq".
Turqut Ansari
09:30 14.07.2026
Oxunuş sayı: 63
