Hər gecə kaftarları adı ilə çağıran adam: Efiopiyada 500 illik ənənə
Efiopiyanın müqəddəs Harar şəhərində Abbas Yusuf hər gecə qədim qala divarlarını keçərək kaftarları ət parçaları ilə bəsləyir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, CNN bu barədə məlumat yayıb.
Abbas Yusuf Hararın sonuncu “kaftar adamları”ndan biri hesab olunur. O, vəhşi heyvanları adları ilə çağırır. Kamariya “ay kimi”, Chaltu “zərif”, onun sevimlisi Jarjaraa isə “tələsən” mənasını verir.
Kaftarlar qaranlıqdan çıxaraq Abbasın dişləri arasında saxladığı çubuqdakı ət parçasını götürür. Abbas üçün bu heyvanlar təhlükəli yırtıcılardan daha çox gecə qonaqlarıdır.
Şəhərin təmizləyiciləri
Efiopiyanın Mekelle şəhərində vəhşi təbiət üzrə mütəxəssis Gidey Yirga 15 ildən artıqdır şəhər kaftarlarını araşdırır.
Şeffild Universiteti və Mekelle Universitetinin alimlərinin apardığı son araşdırmaya görə, Mekelledə kaftarlar, kərkəslər və sahibsiz itlər ildə təxminən 5 min ton üzvi tullantını emal edir. Bu iş şəhər rəhbərliyinə tullantıların utilizasiyasında təxminən 100 min dollar qənaət etməyə imkan verir.
Araşdırmaya əsasən, bu işin 90 faizini xallı kaftarlar görür. Onlar çürüyə biləcək ət qalıqlarını məhv etməklə bəzi xəstəliklərin, o cümlədən qarayara və mal-qaranın vərəmi kimi təhlükəli infeksiyaların yayılmasının qarşısının alınmasına da kömək edir.
Tədqiqatçıların sorğu keçirdiyi 400-dən çox ailənin 72 faizi kaftarları və digər çöpçüləri faydalı hesab edib.
Hararın kaftar adamları
Hararın UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısında olan qədim şəhərində insanlar və kaftarların yanaşı yaşaması ən azı 500 il əvvələ gedib çıxır.
Şəhərin XVI əsrə aid qala divarlarının aşağı hissəsində heyvanların keçməsi üçün kiçik dəliklər var. Yerli sakinlər onları “kaftar dəlikləri” adlandırırlar. Gecələr kaftarlar dəstələr halında şəhərə daxil olaraq qəssabların atdığı ət qalıqları ilə qidalanırlar.
Bu ənənənin əsasını Abbasın atası Yusuf Mume Salleh qoyub. O, 1950-ci illərdən etibarən keçilərini kaftarlardan qorumaq üçün onları yemləməyə başlayıb.
Abbas atasının fəaliyyətini uşaqlıqdan izləyib və yeddi yaşında kaftarları özü bəsləməyə başlayıb. Daha sonra, iyirmi yaşlarında atasının işini davam etdirib.
Kaftarlar təhlükədən çox fayda gətirir
Antropoloq Marcus Baynes-Rock Hararda insanlarla kaftarların münasibətlərini uzun illər araşdırıb. Onun sözlərinə görə, Abbasın atası heyvanları sadəcə vəhşi canlılar kimi deyil, fərqli xarakterləri və sosial mövqeləri olan varlıqlar kimi qəbul edib.
Harar sakinləri kaftarları yalnız ekoloji baxımdan deyil, mənəvi baxımdan da xüsusi qəbul edirlər. Yerli inanclara görə, onlar İslam ənənəsindəki pis ruhlar olan cinləri yeyirlər.
Yerli Harari dilində kaftarlar “waraba” adlandırılır. Bu söz “xəbərçi” mənasını verir və heyvanların ruhlar aləmindən xəbər gətirdiyinə inanılır.
Nəsli təhlükə altında olan yırtıcılar
Afrikanın müxtəlif bölgələrində xallı kaftarların yaşayış arealı daralır. Əkin sahələri və yollar onların təbii ərazilərini böldükcə kaftarlar daha çox ev heyvanlarına hücum edir, bu isə insanların onlara qarşı mübarizəsinə səbəb olur.
Kaftarlar tələyə salınır, zəhərlənir və vurulur. Mütəxəssislərin məlumatına görə, xallı kaftarların dünyadakı sayı 27-47 min arasındadır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, kaftarların təhlükəli heyvan kimi mənfi reputasiyası onların qorunması qarşısında ciddi maneələrdən biridir. Bununla yanaşı, Efiopiyanın bəzi şəhərlərində bu heyvanlar tullantıların təmizlənməsində və ekosistemin qorunmasında mühüm rol oynayır.
00:38 30.08.2026
Oxunuş sayı: 58
