Bu gün Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yaranmasının 24-cü ili tamam olur. 2002-ci ilin 5 iyulunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev “Xaricdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması haqqında” Fərman imzaladı. Bu tarixi sənəd dünya azərbaycanlılarının vahid mərkəzdən koordinasiyasını təmin etmək, onların milli birliyini möhkəmləndirmək və Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaq məqsədi daşıyırdı. 2008-ci il 19 noyabr tarixli 54 saylı Sərəncamla isə komitə Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi kimi yenidən təşkil olundu ki, bu da qloballaşma şəraitində diaspor siyasətinin daha geniş və effektiv həyata keçirilməsinə imkan yaratdı. Komitə bu illər ərzində Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətinin mühüm tərkib hissəsinə çevrilib, dünya azərbaycanlılarını Vətənlə sıx bağlayıb və onların potensialından ölkənin inkişafı üçün istifadəyə nail olub. Bu struktur vahid dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında və icrasında fəal iştirak edir, diasporun inkişafını stimullaşdırır.
Komitənin fəaliyyəti beynəlxalq hüquq normalarına, Azərbaycan qanunvericiliyinə və müvafiq ölkələrin qanunlarına əsaslanır. O, xaricdə yaşayan azərbaycanlıların əsas hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsinə, milli varlıqlarının qorunmasına, ana dilinin öyrənilməsinə və tətbiqinə köməklik göstərir. Komitə həmçinin Azərbaycana dost münasibət bəsləyən digər xalqların diasporları ilə əlaqələrin qurulmasına dəstək verir. Xaricdəki azərbaycanlıların və onların təsis etdiyi təşkilatların dövlət orqanları və QHT-lərlə əlaqələrini inkişaf etdirir, ölkə haqqında düzgün informasiya yayılmasını təmin edir. Bu fəaliyyət nəticəsində yüzlərlə diaspor təşkilatı Azərbaycanın daxili və xarici siyasəti, iqtisadi-sosial həyatı barədə məlumatlandırılır. Komitə azərbaycanlıları ölkənin müstəqilliyinin qorunmasına, iqtisadi və mədəni inkişafına cəlb edir. Milli-mədəni muxtariyyətlər və ictimai birliklərin yaradılmasına yardım göstərir. Xaricdəki azərbaycanlıların vəziyyəti haqqında məlumatların toplanması, təhlili və xüsusi məlumat bankının yaradılması da onun əsas vəzifələrindəndir. Bu işlər sistemli şəkildə aparılır və nəticələri ölkənin strateji maraqlarına xidmət edir.
Komitənin fəaliyyəti çərçivəsində Avropa ölkələrində geniş iş aparılır. Qərbi Avropada yaşayan azərbaycanlıların həmrəyliyini təmin etmək, onlara ölkə haqqında dəqiq informasiya çatdırmaq və milli-mədəni birliklər yaratmaq istiqamətində addımlar atılır. Komitə Avropa ölkələrində 15-dən çox koordinasiya şurası vasitəsilə fəaliyyət göstərir ki, bu da 36-dan artıq ölkəni əhatə edir. Azərbaycan evlərinin açılması, mədəni tədbirlərin keçirilməsi və gənclər düşərgələrinin təşkili bu regionda prioritetdir. Məsələn, diaspor gəncləri üçün yay düşərgələri Azərbaycanın reallıqlarını dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq, mədəniyyət və idman sahəsində fəaliyyəti genişləndirmək məqsədi daşıyır. Komitə Xocalı soyqırımı, Qara Yanvar və Azərbaycan Soyqırımı Günü kimi əlamətdar tarixlərlə bağlı tədbirləri dəstəkləyir. Bu tədbirlər Avropada Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğinə xidmət edir. Diaspor təşkilatları ilə birgə layihələr həyata keçirilir, investisiya imkanları araşdırılır. Avropadakı azərbaycanlıların inteqrasiyası və eyni zamanda milli identikliyin qorunması balansı saxlanılır. Bu fəaliyyət nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq imici möhkəmlənir.
Rusiya, Ukrayna, Belarus və digər MDB ölkələrində komitənin işi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu regionlarda yaşayan azərbaycanlıların əksəriyyəti iqtisadi miqrantlardır və onların hüquqlarının qorunması prioritetdir. Komitə burada əlaqələrin qurulmasına, mədəni mərkəzlərin fəaliyyətinə dəstək verir, ana dili kurslarını stimullaşdırır. Rusiyada yüz minlərlə azərbaycanlının fəaliyyəti nəzərə alınaraq, remittansların (pul göndərişlərinin) iqtisadi inkişafa töhfəsi artırılır. Koordinasiya şuraları vasitəsilə təşkilatlar arasında əlaqə gücləndirilir. Komitə bu ölkələrdə Azərbaycan mədəniyyətinin təbliğinə yönəlmiş tədbirlər keçirir, kitablar, filmlər paylayır. Siyasi və ictimai həyatda iştirakı artırmaq üçün layihələr həyata keçirilir. Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunmasında diasporun rolu vurğulanır. Bu regionda dost diasporlarla əməkdaşlıq genişləndirilir. Nəticədə, Azərbaycanın regional siyasəti dəstəklənir.
ABŞ və Kanadada azərbaycanlı icmaları komitənin fəal dəstəyi ilə inkişaf edir. Təxminən 700 min azərbaycanlının yaşadığı ABŞ-da icmalar Kaliforniya, Nyu-York, Nyu-Cersi və digər ştatlarda fəaliyyət göstərir. Komitə burada lobbiçilik fəaliyyətini, mədəni tədbirləri və investisiya layihələrini dəstəkləyir. USAN kimi şəbəkələr vasitəsilə siyasi proseslərə təsir artırılır. Azərbaycan həqiqətlərinin Konqres və ictimaiyyətə çatdırılması üçün tədbirlər təşkil olunur. Mədəniyyət mərkəzləri, kitabxanalar və məktəblər yaradılır. Gənclərin Vətənlə əlaqəsinin gücləndirilməsi üçün proqramlar həyata keçirilir. Komitə investisiyaların cəlb edilməsində vasitəçilik edir. Bu regionda Azərbaycanın iqtisadi potensialı təbliğ olunur. Diasporun sosial-iqtisadi inkişafa töhfəsi artırılır. Bu proses ikitərəfli münasibətləri möhkəmləndirir.
Türkiyədə böyük azərbaycanlı icması ilə əməkdaşlıq xüsusi səviyyədədir. Dil və mədəni yaxınlıq nəzərə alınaraq, birgə layihələr çoxşaxəlidir. Komitə burada mədəni tədbirlər, təhsil proqramları və iqtisadi əməkdaşlığı dəstəkləyir. Forumlar və konfranslar vasitəsilə təcrübə mübadiləsi aparılır. Azərbaycanın Zəfər tarixinin təbliği ön plandadır. Diaspor təşkilatları ilə birgə humanitar və mədəni fəaliyyət genişləndirilir. Komitə gənclərin inteqrasiyasını və eyni zamanda milli dəyərlərin qorunmasını təmin edir. Bu ölkədə yaşayan azərbaycanlıların Azərbaycan iqtisadiyyatına investisiyaları artırılır. Birgə təşəbbüslər regional sabitliyə xidmət edir. Komitənin dəstəyi ilə media və mədəniyyət layihələri həyata keçirilir. Bu əməkdaşlıq iki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətlərini gücləndirir.
Asiya və Transqafqaz ölkələrində komitə yeni əlaqələr qurur. Hindistan, Çin və digər ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılarla əlaqələr inkişaf etdirilir. Vietnamda ilk böyük görüşlər təşkil olunub ki, bu da tarixi hadisədir. Komitə burada məlumat bankı yaradır, vəziyyəti təhlil edir. Milli mədəniyyətin qorunması üçün dəstək verir. İqtisadi əməkdaşlıq imkanları araşdırılır. Dost xalqların diasporları ilə birgə tədbirlər keçirilir. Gənclər proqramları vasitəsilə əlaqələr genişləndirilir. Komitə Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyini gücləndirir. Bu regionlarda informasiya yayılması sistemli şəkildə aparılır. Nəticədə, Azərbaycanın qlobal şəbəkəsi möhkəmlənir.
Komitənin əhəmiyyəti iqtisadi sahədə də böyükdür. Xaricdəki azərbaycanlıları ölkənin iqtisadi islahatlarına cəlb edir, investisiya mühitini yaxşılaşdırır. Diasporun potensialı Azərbaycana kapital axınına, texnologiya transferinə və ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə kömək edir. Məlumat bankı vasitəsilə icmaların ehtiyacları öyrənilir. Sosial layihələr, təhsil və mədəniyyət proqramları maliyyələşdirilir. Komitə QHT-lərlə əməkdaşlığı inkişaf etdirir. Bu fəaliyyət ölkənin davamlı inkişafına töhfə verir. Diasporun iqtisadi rolu strateji əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq təcrübə öyrənilir və tətbiq olunur. Nəticədə, Azərbaycanın iqtisadi diplomatiyası güclənir. Komitə bu sahədə sistemli siyasət yürüdür.
Mədəni və maarif sahəsində komitənin işi çoxşaxəlidir. Ana dili kursları, kitabxanalar, teatr və musiqi kollektivlərinə dəstək verilir. Qısa filmlər, “Azərbaycan tarixi” layihələri hazırlanır və yayılır. Yay düşərgələri, idman tədbirləri və mədəni festivallar təşkil olunur. Diasporun gəncləri Azərbaycan mədəniyyəti ilə bağlılaşdırılır. Tarixi hadisələrə həsr olunmuş tədbirlər keçirilir. Komitə 500-dən artıq təşkilatı əhatə edən interaktiv xəritə yaradıb. Bu, əlaqələrin koordinasiyasını asanlaşdırır. Mədəni irsin qorunması prioritetdir. Beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində layihələr həyata keçirilir. Bu işlər milli identikliyin saxlanmasına xidmət edir.
Komitənin fəaliyyəti Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasına güclü təkan verir. O, Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğinə, erməni işğalının nəticələrinin ifşasına kömək edir. Zəfər dövründə diasporun dəstəyi xüsusilə önə çıxdı. Komitə 70-dən çox ölkədə fəaliyyət göstərir, 560-dan artıq təşkilatı birləşdirir. Bu struktur Azərbaycanın yumşaq gücüdür. Gələcəkdə də daha böyük nailiyyətlər gözlənilir. Diaspor siyasəti dövlət siyasətinin ayrılmaz hissəsidir. Komitənin 24 illik yolu uğurla dolu olub. Bu yolda Heydər Əliyev ideyaları həyatda təcəssüm tapır. Azərbaycan dövləti diasporu ilə qürur duyur. Bu əlamətdar gündə komitənin nailiyyətləri bir daha vurğulanır və gələcək perspektivlər müzakirə olunur. Komitənin fəaliyyəti Azərbaycanın qlobal mövqeyini möhkəmləndirir və dünya azərbaycanlılarını vahid ailə kimi birləşdirir.
Bu illər ərzində komitənin gördüyü işlər faktlarla zəngindir və Azərbaycanın inkişaf strategiyasının mühüm elementidir. Diasporun potensialı tam şəkildə səfərbər olunur, milli maraqlar qorunur və beynəlxalq əlaqələr genişləndirilir. 24 illik yubiley Azərbaycan diaspor siyasətinin yeni mərhələsinin başlanğıcıdır.. Komitənin uğurları bütün azərbaycanlıları qürurlandırır.
Ayhan
