Sosium

Strateji tərəfdaşlıq nümunəsi

Cari il mayın 4-də Cənab Prezident İlham Əliyev və İtaliya hökumətinin rəhbəri Ciorcia Meloni mətbuat üçün bəyanatlarla çıxış ediblər. Ölkə Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycan ilə İtaliya arasında əlaqələrin sürətli inkişaf mərhələsində olduğunu və artıq ənənəvi tərəfdaşlıq çərçivəsini aşaraq daha geniş strateji əməkdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini nümayiş etdirir. Ciorcia Meloninin Bakıya səfəri də bu prosesin davamlı xarakter aldığını göstərir və siyasi dialoqun daha intensiv fazaya keçdiyini təsdiqləyir.

Səfərin mühüm cəhətlərindən biri onun regional kontekstdə baş tutmasıdır. İtaliya baş nazirinin Cənubi Qafqaz ölkələrini əhatə edən səfər proqramı çərçivəsində Azərbaycana gəlməsi rəsmi Bakı tərəfindən həm diplomatik balansın qorunması, həm də Azərbaycanın artan geosiyasi çəkisinin tanınması kimi qiymətləndirilir. Bu fakt ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin daha da gücləndiyini göstərən əhəmiyyətli göstəricidir.

Azərbaycan ilə İtaliya arasındakı münasibətlər möhkəm siyasi baza üzərində qurulub. Müxtəlif dövrlərdə imzalanmış strateji sənədlər bu əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirərək onu institusional müstəviyə daşıyıb. Hazırda həmin sənədlərin real nəticələr verməsi əməkdaşlığın yalnız formal xarakter daşımadığını, əksinə praktik müstəvidə uğurla inkişaf etdiyini göstərir. Energetika sahəsi bu münasibətlərin əsas dayaqlarından biri olaraq qalır. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm tərəfdaş kimi çıxış edir və İtaliya bu əməkdaşlıqda aparıcı rol oynayır. Qaz ixracının əhəmiyyətli hissəsinin bu ölkəyə yönəldilməsi qarşılıqlı etimadın göstəricisidir. Bu baxımdan Trans Adriatic Pipeline layihəsinin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Kəmərin ötürmə gücünün artırılması həm Azərbaycanın ixrac potensialını genişləndirir, həm də Avropanın enerji sabitliyinə mühüm töhfə verir.

İqtisadi sahədə əməkdaşlıq da yüksək dinamika ilə inkişaf edir. Ticarət dövriyyəsinin böyük həcmi və İtaliyanın əsas tərəfdaşlardan biri olması bu əlaqələrin güclü iqtisadi təmələ söykəndiyini göstərir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın İtaliyaya yönəltdiyi investisiyalar münasibətlərin qarşılıqlı xarakter aldığını sübut edir. Bu tendensiya gələcəkdə birgə layihələrin sayının artacağına və investisiya mühitinin daha da genişlənəcəyinə işarə edir. Belə bir əməkdaşlıq səviyyəsi artıq tərəflər arasında uzunmüddətli strateji planlaşdırmanın həyata keçirildiyini deməyə əsas verir.

Əlaqələrin inkişafında yeni istiqamətlərin formalaşması da diqqət çəkir. Xüsusilə hərbi-texniki əməkdaşlıq perspektivləri tərəfdaşlığın daha dərin mərhələyə keçdiyini göstərir. Texnologiya mübadiləsi və birgə istehsal layihələri sənaye potensialının gücləndirilməsinə yönəlmiş mühüm addımlar kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma həm iqtisadi inkişaf, həm də texnoloji yenilənmə baxımından əhəmiyyətlidir və Azərbaycanın müasir inkişaf strategiyasına uyğun gəlir.

İtaliya şirkətlərinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində həyata keçirdiyi layihələr də xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu iştirak Azərbaycanın post-münaqişə dövründə bərpa və quruculuq prosesinə beynəlxalq marağın yüksək olduğunu göstərir. Eyni zamanda, İtaliya biznes dairələrinin fəallığı bu ölkənin Azərbaycan üçün etibarlı tərəfdaş statusunu daha da möhkəmləndirir. Həyata keçirilən layihələr regionun iqtisadi dirçəlişinə töhfə verməklə yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlığın konkret nəticələrini də ortaya qoyur.

Humanitar sahədə əməkdaşlıq da inkişaf edən istiqamətlərdəndir. Bakıda fəaliyyət göstərən İtaliya-Azərbaycan Universiteti iki ölkə arasında elmi və mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bu ali təhsil müəssisəsində təhsil alan gənclər gələcəkdə həm ixtisaslı mütəxəssislər, həm də iki xalq arasında əlaqələri gücləndirən vasitəçilər kimi çıxış edəcəklər. Bu təşəbbüs uzunmüddətli perspektivdə əməkdaşlığın davamlılığını təmin edən mühüm amillərdən biri hesab olunur.

Ümumilikdə, Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı göstərir ki, Azərbaycan ilə İtaliya arasında münasibətlər çoxşaxəli və ardıcıl inkişaf xətti üzrə irəliləyir. Siyasi dialoqdan başlayaraq energetika, iqtisadiyyat, sənaye və təhsil sahələrini əhatə edən bu əməkdaşlıq modeli qarşılıqlı etimadın yüksək səviyyədə olduğunu nümayiş etdirir. Mövcud mənzərə onu göstərir ki, bu tərəfdaşlıq gələcəkdə daha da möhkəmlənəcək və həm regional, həm də qlobal səviyyədə mühüm rol oynamağa davam edəcək.