Bu gün Ümumdünya Əməyin Mühafizəsi günüdür
Bu gün, 28 aprel dünya miqyasında Ümumdünya Əməyin Mühafizəsi Günü kimi qeyd olunur və əsas məqsəd iş yerlərində təhlükəsiz və sağlam əmək şəraitinin təmin edilməsinə ictimai diqqətin artırılmasıdır.
Belə ki, bu beynəlxalq təşəbbüs Beynəlxalq Əmək Təşkilatı Beynəlxalq Əmək Təşkilatı tərəfindən 2003-cü ildə rəsmiləşdirilib və həmin vaxtdan etibarən hər il müxtəlif mövzular və devizlər altında qeyd olunur. Günün ideyası isə daha əvvəl Kanada və ABŞ-da iş yerində həyatını itirən işçilərin xatirəsinə həsr edilən anım təşəbbüslərindən formalaşaraq qlobal səviyyədə geniş yayılıb.
Azərbaycanda əməyin mühafizəsi və təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Ölkədə hər bir vətəndaşın sağlam və təhlükəsiz şəraitdə işləmək hüququ Konstitusiya ilə təsbit olunub. Bu hüquqi baza 1995-ci ildə referendumla qəbul edilən Konstitusiyada öz əksini tapıb, daha sonra 1999-cu ildə qəbul olunan Əmək Məcəlləsi ilə əmək münasibətləri və əməyin mühafizəsi sahəsi daha sistemli şəkildə tənzimlənib.
Son illərdə həyata keçirilən sosial siyasət də bu sahənin inkişafına mühüm təsir göstərib. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə icra olunan sosial islahatlar nəticəsində əməkhaqları və sosial ödənişlər artırılıb, işçilərin sosial müdafiəsi gücləndirilib və iş yerlərində təhlükəsizlik standartlarının yüksəldilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atılıb.
Bu yanaşma əmək bazarında həm sosial rifahın, həm də təhlükəsiz iş mühitinin paralel şəkildə təmin olunmasına xidmət edir. Azərbaycan beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində Beynəlxalq Əmək Təşkilatının bir sıra əsas konvensiyalarına, o cümlədən əməyin mühafizəsi ilə bağlı sənədlərə qoşulub və ümumilikdə 60-a yaxın konvensiyanı ratifikasiya edib. Ölkə həmçinin BƏT ilə əməkdaşlıqda Layiqli Əmək üzrə ölkə proqramlarını icra edib və hazırda 2025–2029-cu illəri əhatə edən yeni proqram mərhələsi həyata keçirilir. Bu sənədlər əmək hüquqlarının qorunması, təhlükəsiz iş şəraitinin gücləndirilməsi və müasir standartların tətbiqini hədəfləyir. Dövlət səviyyəsində əməyin mühafizəsinə nəzarət və maarifləndirmə fəaliyyəti də genişləndirilib. Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti iş yerlərində təhlükəsiz və sağlam əmək şəraitinin təmin olunması üçün həm nəzarət, həm də maarifləndirici tədbirlər həyata keçirir. Eyni zamanda rəqəmsallaşma prosesləri əmək münasibətlərinin daha şəffaf və operativ idarə olunmasına şərait yaradıb. 2022-ci ildə istifadəyə verilən “Əmək və Məşğulluq” altsistemi bu sahədə əsas rəqəmsal platforma kimi çıxış edir.
Bununla yanaşı, Əməyin Mühafizəsi Mərkəzinin fəaliyyəti, standartlaşdırma mexanizmlərinin tətbiqi və “DOST Müfəttiş” layihəsi iş yerlərində təhlükəsizliyin gücləndirilməsinə xidmət edir. Son illərdə əməyin mühafizəsi ilə bağlı yüzlərlə dövlət standartının qəbul olunması da bu sahədə normativ bazanın gücləndirildiyini göstərir.
Qeyd edək ki, builki Ümumdünya Əməyin Mühafizəsi Günü “Sağlam psixososial iş mühitini təmin edək” devizi ilə keçirilir. Bu yanaşma yalnız fiziki təhlükəsizliyi deyil, həm də iş mühitində psixoloji sağlamlıq, stress faktorları və işçi rifahını ön plana çıxarır. Müasir dövrdə əmək təhlükəsizliyi artıq təkcə fiziki risklərin qarşısının alınması ilə məhdudlaşmır, həm də ümumi iş mühitinin balanslı və sağlam qurulmasını nəzərdə tutur.
Son olaraq vurğulayaq ki, bu gün həm beynəlxalq, həm də milli səviyyədə işçi hüquqlarının qorunması, təhlükəsiz əmək şəraitinin təşviqi və daha sağlam iş mühitinin formalaşdırılması istiqamətində mühüm ictimai çağırış günü kimi qəbul olunur.
Fatimə Məmmədova
10:20 28.04.2026
Oxunuş sayı: 55
